ਲਾਇਆ। ਬਲਕਿ ਏਥੋਂ ਤਕ ਕਿ ਕੋਹਿਨੂਰ ਹੀਰਾ ਕਰਈ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਵੱਢੀ ਵਿੱਚ ਦੇਣਾ ਚਾਹਿਆ, ਕਿੰਤੂ ਕੋਈ ਫ਼ਲ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ।
ਲਾਲ ਸਿੰਘ ਦੇ ਵਜ਼ੀਰੀ ਤੋਂ ਹਟਣ ਤੇ ਲਾਹੌਰ ਦਰਬਾਰ ਦੀ ਸੂਰਤ ਹੀ ਬਦਲ ਗਈ। ਭਾਵੇਂ ਲਾਲ ਸਿੰਘ ਵਿੱਚ ਸੰਸਾਰ ਭਰ ਦੇ ਐਬ ਸਨ, ਕਿੰਤੂ ਇਸ ਦੇ ਵਜ਼ੀਰ ਹੋਣ ਦੀ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਵਲੋਂ ਰਾਜ ਪਰਬੰਧ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਦਖ਼ਲ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਹੁਣ ਵਜ਼ੀਰੀ ਦਾ ਅਹੁੱਦਾ ਹਟਾ ਕੇ ਇੱਕ ਕੌਂਸਲ ਕੰਮ ਕਾਜ ਕਰਨ ਲਈ ਬਣਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਅੱਗੇ ਲਿਖੇ ਮੈਂਬਰ ਸੀ:
ਸ੍ਰਦਾਰ ਤੇਜ ਸਿੰਘ, ਸ਼ਮਸ਼ੇਰ ਸਿੰਘ ਸੰਧਾਵਾਲੀਆ, ਭਾਈ ਨਿਧਾਨ ਸਿੰਘ, ਸਰਦਾਰ ਰਣਜੋਧ ਸਿੰਘ, ਅਤਰ ਸਿੰਘ ਕਾਲਿਆਂ ਵਾਲਾ, ਦੀਵਾਨ ਦੀਨਾ ਨਾਥ, ਖਲੀਫਾ ਨੂਰਦੀਨ ਇਹ ਸਤ ਮੈਂਬਰ ਰੈਜ਼ੀਡੈਂਟ ਦੇ ਨਾਇਬ ਸਮਝ ਕੇ ਹੁਕਮ ਹੋਇਆ ਕਿ ਹਰ ਇੱਕ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਰੈਜ਼ੀਡੈਂਟ ਦੀ ਸਲਾਹ ਲੈਣ ਤੇ ਹਰ ਸਾਤੇ ਸਾਰਾ ਹਾਲ ਦੱਸਣ ਤੇ ਸਲਾਹ ਲੈਣ। ਕੁਝ ਮਹੀਨਿਆਂ ਪਿੱਛੋਂ ਜਦ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਬੰਧ ਹੋਣਾ ਔਖਾ ਜਾਪਿਆ ਤਦ ਕੌਂਸਲ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੇ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਦਰਖ਼ਾਸਤ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਢੰਗ ਨਾਲ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ ਕਿ ਜਿਸ ਤੋਂ ਮੁਲਕ ਵਿੱਚ ਅਮਨ ਤੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਬਣੀ ਰਹੇ ਤੇ ਮਹਾਰਾਜਾ ਦਲੀਪ ਸਿੰਘ ਦੀ ਛੋਟੀ ਆਯੂ ਦੇ ਦਿਨ ਨਿਡਰ ਹੋ ਕੇ ਲੰਘ ਜਾਣ।
ਦਰਬਾਰ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਬਿਨੇ ਤੇ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਸ਼ਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਅਦਲਾ ਬਦਲੀ ਕਰ ਕੇ ੯ ਮਾਰਚ ੧੮੪੬ ਨੂੰ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਇਕਰਾਰਨਾਮਾ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਜੋ ਇੰਜ ਸੀ:
(੧) ਸੁਲਾਹਨਾਮਾ ਜੋ ੯ ਮਾਰਚ ੧੮੪੬ ਨੂੰ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਉਸ ਦੇ ਹਰ ਇੱਕ ਅੰਗ ਵਿੱਚ ਦੋਹਾਂ ਸਰਕਾਰਾਂ ਵਾਸਤੇ ਰਿਆਇਤ ਹੋਵੇਗੀ।
(੨) ਸਰਕਾਰ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਇੱਕ ਰੈਜ਼ੀਡੈਂਟ ਰਖੇਗੀ, ਜਿਸ ਦੇ ਹੇਠ ਕੁਝ ਅਸਿਸਟੰਟ ਵੀ ਹੋਣਗੇ ਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰਨ ਦੇ ਅਖਤਯਾਰ ਹੋਣਗੇ।
(੩) ਪ੍ਰਬੰਧ ਦੇ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਗੱਲ ਅਜੇਹੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ, ਜੋ ਪਰਜਾ ਦੇ ਰਿਵਾਜ ਤੇ ਮਜ਼ਹਬ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਹੋਵੇ, ਹਰ ਇੱਕ ਦਾ ਹੱਕ ਕਾਇਮ ਰਹੇਗਾ।
(੪) ਮੁਲਾਜ਼ਮਾਂ ਦਾ ਰਖਣਾ ਇੱਕ ਕੌਂਸਲ ਦੇ ਅਖਤਿਆਰ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇਗਾ। ਇਹ ਕੌਂਸਲ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਰਿਵਾਜ ਅਨੁਸਾਰ ਰੈਜ਼ੀਡੈਂਟ ਦੀ ਸਲਾਹ ਨਾਲ ਬਨਾਈ ਜਾਵੇਗੀ।
(੫) ਹਾਲ ਦੀ ਘੜੀ ਇਸ ਕੌਂਸਲ ਵਾਸਤੇ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਨਾਮ ਦੇ ਆਦਮੀ ਚੁਣੇ ਗਏ ਹਨ: ਰਾਜਾ ਤੇਜ ਸਿੰਘ, ਸਰਦਾਰ ਸ਼ੇਰ ਸਿੰਘ ਅਟਾਰੀ ਵਾਲਾ, ਦੀਵਾਨ ਦੀਨਾ ਨਾਥ, ਰਾਏ ਕਿਸ਼ਨ ਚੰਦ, ਸਰਦਾਰ ਰਣਜੋਧ ਸਿੰਘ, ਅਤਰ ਸਿੰਘ ਕਾਲਿਆਂ ਵਾਲਾ, ਭਾਈ ਨਿਧਾਨ ਸਿੰਘ, ਸਰਦਾਰ ਕਾਹਨ ਸਿੰਘ, ਸਰਦਾਰ ਸ਼ਮਸ਼ੇਰ ਸਿੰਘ, ਲਾਲ ਸਿੰਘ ਮੁਰਾਣਯਾਂ, ਕੇਹਰ ਸਿੰਘ ਸੰਧਾਵਾਲੀਆ, ਅਰਜਨ ਸਿੰਘ ਰੰਗੜ ਨੰਗਲੀਆ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਅਦਲਾ ਬਦਲੀ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗੀ, ਕਿੰਤੂ ਰੈਜ਼ੀਡੈਂਟ ਦੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਜੋ ਕਿ ਹਰ ਗੱਲ ਵਿੱਚ ਗਵਰਨਰ ਜਨਰਲ ਦੇ ਹੁਕਮ ਦੇ ਅਧੀਨ ਹੈ।
(੬) ਮੁਲਕ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕੌਂਸਲ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਹੋਵੇਗਾ ਤੇ ਕੌਂਸਲ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਹਰ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਰੈਜ਼ੀਡੈਂਟ ਨਾਲ ਸਲਾਹ ਕਰ ਲਿਆ ਕਰਨਗੇ ਤੇ ਜੋ ਕੁਝ ਰੈਜ਼ੀਡੈਂਟ ਕਹੇਗਾ ਓਹੋ ਹੀ ਪੱਕੀ ਗੱਲ ਹੋਵੇਗੀ।
(੭) ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਫੌਜ ਮੁਲਕ ਤੇ ਮਹਾਰਾਜਾ ਦੀ ਰਖ੍ਯਾ ਲਈ ਲਾਟ ਸਾਹਿਬ ਜਿੰਨੀ ਚਾਹੁਣ ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚ ਰੱਖਣ।
(੮) ਵੈਸਰਾਏ ਹਿੰਦ ਨੂੰ ਅਖਤਿਆਰ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿ ਦਰਬਾਰ ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਜਿਸ ਇਲਾਕੇ ਜਾਂ ਕਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਫੌਜ ਦਾ ਰਖਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੋਵੇ, ਓਥੇ ਰੱਖ ਸਕਣਗੇ।
(੯) ੨੨ ਲੱਖ ਰੁਪਯਾ ਨਾਨਕ ਸ਼ਾਹੀ ਹਰ ਸਾਲ ਦਰਬਾਰ ਲਾਹੌਰ ਫੌਜ ਦੇ ਖ਼ਰਚ ਵਜੋਂ ਦਿੱਤਾ ਕਰੇਗਾ।
