

ਤਿਲਕ ਦੇਣ ਦੇ ਦਿਨ ਮਹਾਰਾਜਾ ਦਲੀਪ ਸਿੰਘ ਨੇ ਤੇਜ ਸਿੰਘ ਦੀਆਂ ਚਲਾਕੀਆਂ, ਬੇਈਮਾਨੀਆਂ ਤੇ ਫਰੇਬਾਂ ਨੂੰ ਮੁਖ ਰੱਖ ਕੇ ਆਪਣੀ ਹੱਥੀਂ ਅਜੇਹੇ ਆਦਮੀ ਨੂੰ ਤਿਲਕ ਦੇਣਾ ਉਚਿਤ ਨਾ ਸਮਝਿਆ। ਤੇਜ ਸਿੰਘ ਦੀਆਂ ਚੁਗਲੀਆਂ ਤੇ ਰੈਜ਼ੀਡੈਂਟ ਨੇ ਇਹ ਗੱਲ ਬਣਾ ਕੇ ਕਿ ਰਾਣੀ ਜਿੰਦਾਂ ਨੇ ਹੀ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਮਹਾਰਾਜਾ ਦਲੀਪ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਸਿਖਲਾ ਕੇ ਤਿਲਕ ਨਹੀਂ ਦੇਣ ਦਿੱਤਾ। ਸੋ ਕੌਂਸਲ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੇ ਪਾਸੋਂ ਇੱਕ ਦਰਖ਼ਾਸਤ ਲਿਖਵਾਈ ਕਿ ਰਾਣੀ ਦਰਬਾਰ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਰੋਕ ਪਾਂਦੀ ਹੈ। ਸੋ ਇਸ ਸਕਾਇਤ ਨੂੰ ਰੈਜ਼ੀਡੈਂਟ ਨੇ ਗਵਰਨਰ ਪਾਸ ਭੇਜ ਕੇ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਮੰਗਾ ਲਈ ਤੇ ਮਹਾਰਾਣੀ ਨੂੰ ਸ਼ੇਖੂਪੁਰੇ ਦੇ ਕਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ; ਜੋ ਲਾਹੌਰ ਤੋਂ ੧੩ ਕੋਹ ਦੀ ਵਿਥ ਤੇ ਹੈ, ਭਿਜਵਾ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਨਜ਼ਰਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਹੁਣ ਮਹਾਰਾਣੀ ਨੂੰ (੪੦੦੦) ਦੀ ਪਿਨਸ਼ਨ ਤੇ ਗੁਜ਼ਾਰਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ ਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧ ਵਾਸਤੇ ਓਸ ਨੇ ਖਾਲਸਾ ਫੌਜ ਨੂੰ ਤਬਾਹ ਕਰਵਾਯਾ ਸੀ, ਕੈਦ ਰਹਿਣਾ ਪਿਆ ਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਾਣੀ ਜਿੰਦਾਂ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਦਾ ਮੂੰਹ ਵੇਖਣ ਤੋਂ ਵੀ ਵੰਚਤ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ। ਇਹ ਕਲੰਕ ਦਾ ਟਿੱਕਾ ਵੀ ਤੇਜ ਸਿੰਘ ਦੇ ਮੱਥੇ ਲੱਗਾ। ਰੈਜ਼ੀਡੈਂਟ ਨੇ ਇਸ ਖ਼ਿਆਲ ਤੋਂ ਕਿ ਕਿਤੇ ਸਰਦਾਰ ਨਾ ਵਿਗੜ ਜਾਣ, ਗਵਰਨਰ ਤੋਂ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਮੰਗਾ ਕੇ ਓਹਨਾਂ ਨੂੰ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਵੇਰਵੇ ਅਨੁਸਾਰ ਜਾਗੀਰਾਂ ਦੇ ਦਿੱਤੀਆਂ:
੨੨ ਫਰਵਰੀ ੧੮੪੩ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਕਿ ਰਾਜਾ ਤੇਜ ਸਿੰਘ ੩੦ ਹਜ਼ਾਰ, ਸਰਦਾਰ ਸ਼ੇਰ ਸਿੰਘ ੨੧ ਹਜ਼ਾਰ, ਸਰਦਾਰ ਚਤਰ ਸਿੰਘ ਦੋਨਾਂ ਪੁਤਰਾਂ ਸਮੇਤ ਇਕੀ ਹਜ਼ਾਰ, ਅਤਰ ਸਿੰਘ ਕਾਲਿਆਂ ਵਾਲਾ ੨੧ ਹਜ਼ਾਰ, ਰਾਮ ਸਿੰਘ ੧੧ ਹਜ਼ਾਰ, ਗੁਲਾਬ ਸਿੰਘ ਧੋਂਦੀਆਂ, ੧੮ ਹਜ਼ਾਰ; ਫ਼ਕੀਰ ਨੂਰਓਦੀਨ ੨੧ ਹਜ਼ਾਰ, ਲੈਹਣਾ ਸਿੰਘ ੨੫ ਹਜ਼ਾਰ, ਸ਼ਮਸ਼ੇਰ ਸਿੰਘ ੧੧ ਹਜ਼ਾਰ, ਭਾਈ ਨਿਧਾਨ ਸਿੰਘ ੧੧ ਹਜ਼ਾਰ, ਦੀਵਾਨ ਦੀਨਾਨਾਥ ੨੧ ਹਜ਼ਾਰ, ਦੀਵਾਨ ਅਜੁੱਧਯਾ ਪ੍ਰਸ਼ਾਦਿ ੧੧ ਹਜ਼ਾਰ, ਦੀਵਾਨ ਸ਼ੰਕਰ ਨਾਥ ਦੋ ਹਜ਼ਾਰ, ਬਖ਼ਸ਼ੀ ਘਨੱਯਾ ਲਾਲ ੪ ਹਜ਼ਾਰ, ਮੁਤਸਦੀ ਲਾਲ ਦੋ ਹਜ਼ਾਰ, ਅਮਰ ਨਾਥ ਫਰਜੰਦ ਦੀਨਾਨਾਥ ੫ ਹਜ਼ਾਰ, ਅਤਰ ਮੱਲ ੨ ਹਜ਼ਾਰ, ਲੱਛਮਨ ਪ੍ਰਸ਼ਾਦ ੧੪੦੦), ਮੂਲ ਸਿੰਘ ੭੦੦੦), ਰਤਨ ਚੰਦ ੨੦੦੦), ਰਤਨ ਚੰਦ ਰਸਾਲਾ ਵਾਲਾ ੧੦੦੦), ਰਾਏ ਕਿਸ਼ਨ ਚੰਦ ੧੦੦੦), ਸਰਦਾਰ ਕ੍ਰਿਪਾਲ ਸਿੰਘ ੪੦੦੦), ਬਖ਼ਸ਼ੀ ਭਗਤ ਰਾਮ ੧੪) ਰੁਪਯੇ ਰੋਜ਼, ਜਮੀਤ ਰਾਏ ੧੦) ਰੋਜ਼, ਦਿਆਲ ਸਿੰਘ ੯) ਰੋਜ਼, ਰਾਮਚੰਦ ੪), ਰਾਮਚੰਦ ੨) ਰੋਜ਼।