ਜਲਾਲ ਖਾਂ ਵਰਗਾ ਬਹਾਦਰ ਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੀ, ਹੋਣ ਤੋਂ ਛੁਟ ਜਲਾਲ ਖਾਂ ਦਾ ਜਾਨੀ ਦੁਸ਼ਮਣ ਸੀ। ੨੮ ਅਪ੍ਰੈਲ ਨੂੰ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਦੇ ਅਧੀਨ ਆ ਚੁੱਕਾ ਸੀ। ਹੁਣ ਆਪਣੇ ਲੜਕੇ ਗੁਲਾਮ ਹੈਦਰ ਖਾਂ ਸਮੇਤ ਇੱਕ ਤਕੜੀ ਫੌਜ ਲੈ ਕੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਦੀ ਮੱਦਦ ਨੂੰ ਆ ਗਿਆ ਤੇ ਉਸੇ ਦਿਨ ਉਹਨੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਦੀ ਆਗਿਆ ਲੈ ਕੇ ਲੌਂਗਾ ਮੱਲ ਨਾਲ ਡੇਹਰਾ ਗਾਜ਼ੀ ਖਾਂ ਤੇ ਲੜਾਈ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਤੇ ਸਾਰੀ ਰਾਤ ਲੜਦਾ ਰਿਹਾ। ਲੌਂਗਾ ਮੱਲ ਵਲੋਂ ਜਲਾਲ ਖਾਂ ਦੀ ਕੌਮ ਲੰਗਹਾੜਾ ਨੇ ਕਈ ਵੇਰ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ੈਹਰ ਤੋਂ ਪਿੱਛੇ ਹਟਾਇਆ। ਸ਼ਕਸਤ ਹੋ ਜਾਣ ਦੀ ਪੂਰੀ ਆਸ ਸੀ, ਦਿਨ ਚੜ੍ਹਨ ਵੇਲੇ ਕੌੜਾ ਖਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਸਰਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜੇ ਖੋਸਾ ਹੋ ਤਦ ਆਪਣੇ ਘੋੜੇ ਛੱਡ ਕੇ ਦੁਸ਼ਮਣ ਦੇ ਨੱਸਣ ਲਈ ਛੱਡ ਦੇਵੋ ਤੇ ਆਪ ਤਲਵਾਰਾਂ ਧੂਹ ਕੇ ਵੈਰੀ ਤੇ ਇੱਕ ਵਾਰ ਜ਼ੋਰਦਾਰ ਹੱਲਾ ਬੋਲ ਦੇਵੋ ਤੇ ਸ਼ਹੀਦ ਹੋ ਜਾਓ। ਇਹੋ ਗੱਲ ਉਹਦੇ ਪੁੱਤਰ ਗ਼ੁਲਾਮ ਹੈਦਰ ਨੇ ਸਪਾਹੀਆਂ ਨੂੰ ਕਹੀ, ਫਿਰ ਤਾਂ ਖੋਸਾ ਕੌਮ ਘੋੜੇ ਛੱਡ ਤਲਵਾਰਾਂ ਧੂਹ ਸ਼ੇਰਾਂ ਵਾਂਗ ਗਜਦੀ ਲੌਂਗਾ ਮੱਲ ਦੀ ਫੌਜ ਤੇ ਜਾ ਪਈ। ਤਿੰਨ ਘੰਟੇ ਲਗਾਤਾਰ ਤਲਵਾਰ ਚਲੀ। ਲਾਸ਼ਾਂ ਤੇ ਲਾਸ਼ਾਂ ਚੜ੍ਹ ਗਈਆਂ, ਖੂਨ ਦੀ ਨਦੀ ਵਹਿਣ ਲਗੀ, ਉਹ ਘਮਸਾਨ ਦਾ ਜੰਗ ਹੋਇਆ ਕਿ ਉਹਦੇ ਬਿਆਨ ਕਰਨ ਦੀ ਕਲਮ ਵਿੱਚ ਸਮਰੱਥਾ ਨਹੀਂ: ਅੰਤ ਨੂੰ ਕੌੜਾ ਖਾਂ ਜਿੱਤਿਆ ਤੇ ਲੌਂਗਾ ਮੱਲ ਫੱਟੜ ਹੋ ਕੇ ਪਕੜਿਆ ਗਿਆ। ਇਸ ਲੜਾਈ ਨੇ ਇਸ ਮੁਲਕ ਦੀ ਬਲਵੇ ਦੀ ਅੱਗ ਨੂੰ ਦਬਾ ਦਿੱਤਾ।

ਰੈਜ਼ੀਡੈਂਟ ਲਾਹੌਰ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਾਲ ਕੋਰਟਲੈਂਡ ਤਾਂ ਡੇਹਰਾ ਗਾਜ਼ੀ ਖਾਂ ਦੇ ਇਲਾਕੇ ਦੇ ਵਿਦਰੋਹ ਨੂੰ ਦਬਾਣ ਲਗਾ ਤੇ ਕੌੜਾ ਖਾਂ ਆਪਣੀ ਕੌਮ ਖੋਸਾ ਨੂੰ ਨਾਲ ਲੈ ਕੇ ਐਡਵਰਡ ਸਮੇਤ ਮੁਲਤਾਨ ਵੱਲ ਕੂਚ ਕੀਤਾ। ਇਤਨੇ ਵਿੱਚ ਬਹਾਵਲਪੁਰ ਦੀ ਫੌਜ ਫਤਹ ਮੁਹੰਮਦ ਗੌਰੀ ਦੇ ਨਾਲ ੧੧ ਹਜ਼ਾਰ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਦਰਯਾ ਨੂੰ ਬੱਕਰੀ ਘਾਟ ਤੋਂ ਲੰਘ ਕੇ ੧ ਜੂਨ ਨੂੰ ਕੁਝ ਫੌਜ ਤਾਂ ਪੀਰ ਮੁਹੰਮਦ ਖਾਂ ਮੁਲਤਾਨ ਦੀ ਸਰਹੱਦ ਤੇ ਸ਼ਾਹਜਹਾਨ ਆਬਾਦ ਠਹਿਰੀ। ਇਹ ਖ਼ਬਰ ਸੁਣਦੇ ਹੀ ੭ ਹਜ਼ਾਰ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਫੌਜ ਖੋਸਾ ਕੌਮ ਸਮੇਤ ਬਹਾਵਲਪੁਰ ਦੀ ਫੌਜ ਨੂੰ ਆ ਮਿਲੀ।

੧੮ ਜੂਨ ਨੂੰ ਦਰਯਾਏ ਚਨਾਬ ਦੇ ਕੰਢੇ ਤੇ ਕੇਨਰੀ ਮੁਕਾਮ ਤੇ ਟਾਕਰਾ ਹੋਇਆ। ਨੌ ਘੰਟੇ ਤਕ ਸਖ਼ਤ ਲੜਾਈ ਹੋਈ। ਦੋਹਾਂ ਧਿਰਾਂ ਦੀਆਂ ਫੌਜਾਂ ਬੜੀ ਬਹਾਦਰੀ ਤੇ ਜਵਾਂ ਮਰਦੀ ਨਾਲ ਲੜੀਆਂ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਐਡਵਰਡ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਬਹਾਵਲਪੁਰ ਦੀ ਫੌਜ ਬੜੀ ਨਕੰਮੀ ਤੇ ਡਰਾਕਲ ਮਿਲੀ। ਇਸ ਕਰ ਕੇ ਓਹਨੇ ਲਿਖ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਕਿ ਬਹਾਵਲਪੁਰ ਦੀ ਅਜੇਹੀ ਡਰਾਕਲ ਫੌਜ ਤੋਂ ਕੁਝ ਲਾਭ ਨਹੀਂ। ਗੰਗਾਰਾਮ ਦੀ ਫੌਜ ਬੜੀ ਜਵਾਂ ਮਰਦੀ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਵਧਦੀ ਹੋਈ ਫੌਜ ਨੂੰ ਦਬਾਂਦੀ ਹੋਈ ਚਲੀ ਆਉਂਦੀ ਸੀ। ਇਧਰ ਦੀ ਫੌਜ ਘਬਰਾ ਕੇ ਨੱਸਣ ਨੂੰ ਤਯਾਰ ਸੀ। ਐਡਵਰਡ ਸਾਹਿਬ ਵੀ ਨੱਸਣ ਦਾ ਰਾਹ ਵੇਖ ਰਹੇ ਸਨ, ਕਿੰਤੂ ਓਸੇ ਵੇਲੇ ਕੋਰਟ ਲੈਂਡ ਦੀਆਂ ਭੇਜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸੁਬਹਾਨ ਖ਼ਾਂ ਦੇ ਪਲਟਨਾਂ ੬ ਤੋਪਾਂ ਸਮੇਤ ਆ ਪੁੱਜਾ। ਫਿਰ ਤਾਂ ਨੱਸਣ ਵਾਲੀ ਫੌਜ ਵੀ ਸ਼ੇਰ ਹੋ ਕੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੁਸ਼ਮਣ ਤੇ ਜਾ ਪਈ ਕਿ ਗੰਗਾ ਰਾਮ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸਾਰਾ ਸਾਮਾਨ ਤੇ ੮ ਤੋਪਾਂ ਛੱਡ ਕੇ ਨੱਸਣਾ ਪਿਆ। ਇਸ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਦੋਹਾਂ ਧਿਰਾਂ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਆਦਮੀ ਮਾਰੇ ਗਏ। ੧੧ ਹਜ਼ਾਰ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਫੌਜ ਤੇ ੭੦੦੦ ਮੁਲਤਾਨ ਫੌਜ ਸੀ।

ਇਸ ਫਤਹ ਤੋਂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਦਿਲਾਂ ਵਿੱਚ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸੈਨਾ ਬਾਬਤ ਖ਼ਿਆਲ ਬਦਲ ਗਏ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਵਿਦ੍ਰੋਹੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਹੀ ਦਬ ਗਏ। ਇਸ ਸ਼ਕਸਤ ਤੋਂ ਮੂਲਰਾਜ ਦੇ ਹਥੋਂ ਸਿੰਧ ਸਾਗਰ ਤੇ ਚਨਾਬ ਦੇ ਅੰਦਰ ਦਾ ਮੁਲਕ ਜਾਂਦਾ ਰਿਹਾ। ਸ਼ਾਹਜਹਾਨਾਬਾਦ ਦੇ ਕਿਲੇਦਾਰ ਨੇ ਵੀ ਕਿਲ੍ਹਾ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ਾਂ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਬਹਾਵਲਪੁਰ ਦੇ ਨਵਾਬ ਨੇ ੫੦ ਹਜ਼ਾਰ ਰੁਪਯਾ ਐਡਵਰਡ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਕਰਜ਼ ਦੇ ਕੇ ਖ਼ੁਸ਼ ਕਰ ਲਿਆ, ਤੇ ਜੇਹੜੀ ਚਿੱਠੀ ਇਸ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਲਿਖੀ ਸੀ, ਓਹ ਪੜਵਾ ਸੁੱਟੀ। ਇਸੇ ਥਾਂ ਤੇ ੪੦੦੦ ਫੌਜ ਦਰਬਾਰ ਲਾਹੌਰ ਦੀ ਲੈ ਕੇ ਸ਼ੇਖ ਇਮਾਮ ਦੀਨ ਆ ਗਿਆ ਤੇ ਐਡਵਰਡ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਫੌਜ ਨਾਲ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਿਆ। ਹੁਣ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਫੌਜ ੧੮ ਹਜ਼ਾਰ ਹੋ