Back ArrowLogo
Info
Profile

ਹਵਾਲਦਾਰ ਸਿੱਖ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਸ ਪਲਟਣ ਤੇ ਤੋਪ ਚਲਾਓ, ਕਿੰਤੂ ਉਸ ਹਵਾਲਦਾਰ ਨੇ ਇਸ ਸ਼ੁਦਾਈ ਦੀ ਗੱਲ ਨਾ ਮੰਨੀ। ਅੱਖ ਬਚਾ ਕੇ ਝਟ ਉਸ ਹਵਾਲਦਾਰ ਦਾ ਸਿਰ ਕੱਟ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਪੈਦਲ ਫੌਜ ਤੇ ਆਪ ਤੋਪਾਂ ਦੀ ਬੱਤੀ ਦੇ ਦਿੱਤੀ। ਗੋਲੇ ਅਸਮਾਨ ਵਲ ਚਲੇ ਗਏ, ਫਿਰ ਪਸਤੌਲ ਲੈ ਕੇ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਪ੍ਰੰਤੂ ਉਸੇ ਵੇਲੇ ਕਨੇਰਾ ਆਪ ਵੀ ਇੱਕ ਸਿੱਖ ਦੀ ਤਲਵਾਰ ਦੀ ਭੇਟਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਐਬਟ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਨੂੰ ਬੜਾ ਖਿਚਿਆ ਤੇ ਵਧਾਇਆ। ਰੈਜ਼ੀਡੰਟ ਨੇ ਸ: ਚਤਰ ਸਿੰਘ ਤੇ ਐਬਟ ਸਾਹਿਬ ਤੋਂ ਇਸ ਝਗੜੇ ਦੀ ਬਾਬਤ ਬਿਆਨ ਲਏ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਰੈਜ਼ੀਡੰਟ ਨੂੰ ਯਕੀਨ ਹੋ ਗਿਆ ਕਿ ਇਹ ਸਾਰੀ ਵਧੀਕੀ ਐਬਟ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਹੈ। ਸੋ ਰੈਜ਼ੀਡੰਟ ਨੇ ੧੧ ਅਗਸਤ ਨੂੰ ਐਬਟ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਇੱਕ ਬੜੀ ਝਾੜ ਪਾਣ ਵਾਲੀ ਚਿੱਠੀ ਲਿਖੀ, ਕਿੰਤੂ ਇਸ ਦਾ ਐਬਟ ਸਾਹਿਬ ਤੇ ਕੋਈ ਅਸਰ ਨਾ ਹੋਇਆ ਉਲਟਾ ਉਹਨੇ ਸਰਦਾਰ ਚਤਰ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਚਿੱਠੀ ਲਿਖੀ ਕਿ ਕਨੇਰਾ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਵਾਲਾ ਮੇਰੇ ਹਵਾਲੇ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਏ। ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਤੁਹਾਡੀ ਜਾਗੀਰ ਤੇ ਅਹੁਦਾ ਨਹੀਂ ਰਹੇਗਾ। ਇਸ ਚਿੱਠੀ ਦੇ ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ ਸਰਦਾਰ ਚਤਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਲਿਖਿਆ ਕਿ ਤਿੰਨ ਬੇਗੁਨਾਹ ਆਦਮੀਆਂ ਦੀ ਹੱਤ੍ਯਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਵਾਲਾ ਸਜ਼ਾ ਪਾਣ ਯੋਗ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ, ਉਹਨੂੰ ਉਚਿਤ ਜਾਣ ਕੇ ਇਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

ਬੈਲ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਆਪਣੀ ਤਾਰੀਖ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਹੈ (ਦੇਖੋ ਸਫਾ ੧੪੨) ਕਿ ਜੇ ਸ੍ਰ: ਚਤਰ ਸਿੰਘ ਉਸ ਬੇਗੁਨਾਹ ਆਦਮੀ ਨੂੰ ਐਬਟ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਪਾਸ ਭੇਜ ਦੇਂਦਾ ਤਦ ਉਹ ਲਾਲਚੀ ਤੇ ਅਨਿਆਈ ਕਪਤਾਨ ਉਹਨੂੰ ਬੁਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਰਵਾ ਦੇਂਦਾ। ਕਿੰਤੂ ਉਹ ਸਪਾਹੀ ਤਾਂ ਨਿਆਕਾਰੀ ਸਰਦਾਰ ਨੇ ਨਾ ਦਿੱਤਾ, ਆਪਣੀ ਸਫ਼ਾਈ ਤੇ ਖਾਨਦਾਨ ਦੀ ਇੱਜ਼ਤ ਬਣਾ ਰਖਣ ਦੇ ਵਾਸਤੇ ਉਸ ਤੇ ਕਾਲੇ ਦਿਲ ਵਾਲੇ ਬੇਤਮੀਜ਼ ਨੂੰ ਮਾਫ਼ੀ ਮੰਗੌਣ ਲਈ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਕਪਤਾਨ ਨੇ ਸਰਦਾਰ ਜੀ ਦੇ ਜਾਣ ਦਾ ਮੁਲ ਕੀ ਪਾਣਾ ਸੀ? ਉਲਟਾ ਉਹਨਾਂ ਤੇ ਇਹ ਦੂਸ਼ਣ ਲਾਇਆ ਕਿ ਜੰਮੂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਗੁਲਾਬ ਸਿੰਘ ਉਹਦੇ ਪੁੱਤਰ ਰਣਧੀਰ ਸਿੰਘ ਤੇ ਭਤੀਜੇ ਜਵਾਹਰ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਭੜਕਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਰੈਜ਼ੀਡੰਟ ਨੇ ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਦੀ ਖੋਜ ਲਈ ਨਿਕਲਸਨ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਨੀਯਤ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਨੇ ਸਾਰਿਆਂ ਪਾਸਿਆਂ ਦੀ ਗੱਲਬਾਤ ਸੁਣ ਕੇ ਦਰਬਾਰ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤਾ ਕਿ ਇਸ ਸਾਰੇ ਝਗੜੇ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਐਬਟ ਸਾਹਿਬ ਹੈ। ਉਹ ਬਿਲਕੁਲ ਝੂਠ ਬੋਲ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਚਿੱਠੀਆਂ ਦੇ ਆਧਾਰ ਤੇ ਸਰਦਾਰ ਚਤਰ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਬਾਗ਼ੀ ਦੱਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹਨਾਂ ਤੋਂ ਉਹਦੀ ਵਫ਼ਾਦਾਰੀ ਤੇ ਸ਼ਰਾਫਤ ਸਾਬਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਨਿਕਲਸਨ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰੀਪੋਰਟ ਹੋਣ ਤੇ ਵੀ ਰੈਜ਼ੀਡੰਟ ਆਪਣੇ ਦੇਸੀ ਭਰਾ ਦੇ ਪੱਖ ਤੇ ਹੋ ਗਿਆ ਤੇ ਉਹਨੇ ਸ੍ਰ: ਚਤਰ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਲਿਖਿਆ ਕਿ ਕਨੇਰਾ ਦੀ ਹੱਤਯਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਮੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਹਾਜ਼ਰ ਹੋਵੋ ਤੇ ਅੱਜ ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਜਾਗੀਰ ਤੇ ਅਹੁਦੇ ਦੀ ਆਸ ਨਾ ਰੱਖੋ।

ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸਬੰਧੀ ਕਾਗਜ਼ਾਂ ਵਾਲੀ ਕਿਤਾਬ ਵੇਖਣ ਤੋਂ ਪਤਾ ਲੱਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਰੈਜ਼ੀਡੰਟ ਦੇ ਪਾਸੀਂ ਚਾਲ ਚਲਦਾ ਸੀ। ਕਿਉਂਕਿ ੨੩ ਅਗਸਤ ਦੀ ਚਿੱਠੀ ਵਿੱਚ ਤਾਂ ਰਾਜਾ ਸ਼ੇਰ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਤਸੱਲੀ ਦੇਣ ਵਾਸਤੇ ਮੇਹਜਰ ਐਡਵਰਡਸ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਚਿੱਠੀ ਲਿਖੀ ਕਿ ਸਰਦਾਰ ਚਤਰ ਸਿੰਘ ਸੱਚਾ, ਖੈਰਖਾਹ ਤੇ ਬੜਾ ਚੰਗਾ ਆਦਮੀ ਤੇ ਬੇਗੁਨਾਹ ਹੈ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਨਿਕਲਸਨ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਲਿਖਿਆ ਕਿ ਹਜ਼ਾਰੇ ਜਾ ਕੇ ਸ੍ਰਦਾਰ ਚਤਰ ਸਿੰਘ ਦੀ ਜਾਗੀਰ ਤੇ ਅਹੁਦਾ ਜ਼ਬਤ ਕਰ ਕੇ ਓਹਨਾਂ ਨੂੰ ਉਚਿਤ ਡੰਡ ਦੇਵੋ ਤੇ ੨੪ ਅਗਸਤ ਨੂੰ ਐਬਟ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਲਿਖਿਆ ਕਿ ਇਹ ਸਾਰਾ ਫਸਾਦ ਤੁਹਾਡਾ ਖੜਾ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਕਨੇਰਾ ਦੇ ਕਾਤਲ ਨੂੰ ਤੁਸੀਂ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੀ ਇਨਸਾਫ਼ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਨਹੀਂ ਕਹਿ ਸਕਦੇ। ਤੁਹਾਡੀਆਂ ਚਾਲਾਂ ਇਨਸਾਫ਼ ਤੋਂ ਦੂਰ ਤੇ ਬੁਰਾ ਅਸਰ ਪਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਹਨ।

215 / 243
Previous
Next