

ਦਾ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਹੁਣ ਓਹਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਦੋਸਤ ਦੀ ਸਲਾਹ ਮੰਨ ਕੇ ਸ਼ਹੀਦ ਹੋਣ ਵਾਸਤੇ ਤਿਆਰੀ ਕਰ ਲਈ ਹੈ।
ਜੇਹੜੇ ਲੋਕ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਦੇ ਧੱਕੇ ਤੇ ਜੁਲਮ ਤੋਂ ਤੰਗ ਸਨ, ਓਹ ਓਹਨਾਂ ਦੇ ਸਾਥੀ ਬਣ ਗਏ ਹਨ। ਹੁਣ ਪਿਤਾ ਦਾ ਹੁਕਮ ਮੰਨਣਾ ਫਰਜ਼ ਜਾਣ ਕੇ ਮੈਂ ਤਾਂ ਓਧਰ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ। ਜੀਉਂਦੇ ਰਹੇ ਤੇ ਫਿਰ ਮਿਲਾਂਗੇ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਸਾਡੀ ਤੁਹਾਡੀ ਆਖ਼ਰੀ ‘ਫਤਹ' ਹੈ। ਤੁਹਾਡਾ ਦਿਲ ਚਾਹੇ ਤਦ ਸਿੰਘ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਹਾਜ਼ਰ ਹੋ ਜਾਓ। ਓਹਨਾਂ ਨਾਲ ਸਹਾਇਤਾ ਤੇ ਸੇਵਾ ਦਾ ਫਰਜ਼ ਅਦਾ ਕਰੋ। ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਲਾਹੌਰ ਛੱਡ ਕੇ ਜੰਮੂ ਆਦਿਕ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਜਗ੍ਹਾ ਤੇ ਜ਼ਰੂਰ ਚਲੇ ਜਾਓ, ਦੂਜੇ ਖਤ ਦੀ ਉਡੀਕ ਉੱਕਾ ਨਹੀਂ ਕਰਨੀ।
੧੫ ਸਤੰਬਰ ਨੂੰ ਰਾਜਾ ਸ਼ੇਰ ਸਿੰਘ ਆਪਣੀ ਫੌਜ ਸਮੇਤ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ਾਂ ਤੋਂ ਅੱਡ ਹੋ ਕੇ ਦੋ ਵਾਰ ਮੂਲਰਾਜ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ। ਤੋਹਫੇ ਦਿੱਤੇ ਗਏ। ੧੯ ਸਤੰਬਰ ਨੂੰ ਸ਼ੇਰ ਸਿੰਘ ਆਪਣੀ ਤੇ ਮੂਲਰਾਜ ਦੀ ਫੌਜ ਲੈ ਕੇ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਫੌਜ ਦੇ ਕੈਂਪ ਦੇ ਪਾਸ ਆਇਆ, ਕਿੰਤੂ ਲੜਾਈ ਨਾ ਹੋਈ। ੨੩ ਸਤੰਬਰ ਨੂੰ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਾਸਤੇ ਫਿਰ ਫੈਜ਼ਾਬਾਦ ਵਿੱਚ ਪੁੱਜਾ ਤੇ ਗੋਲਾਬਾਰੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਫੌਜ ਦਾ ਨੁਕਸਾਨ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਹੋਇਆ। ਇਸ ਤੋਂ ਮੁਲਤਾਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਸ਼ੱਕ ਹੋ ਗਿਆ ਕਿ ਸ਼ਾਇਦ ਸ਼ੇਰ ਸਿੰਘ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਵਲੋਂ ਹੋ ਕੇ ਸਾਡੇ ਨਾਲ ਧੋਖਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਸ਼ੁਬੇ ਨੂੰ ਪੱਕਾ ਕਰਨ ਦਾ ਕੰਮ ਐਡਵਰਡ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਚਾਲਾਕੀ ਨਾਲ ਲਿਖੇ ਖਤ ਨੇ ਕੀਤਾ ਜੋ ਵਧਾਈ ਦਾ ਖਤ ਸ਼ੇਰ ਸਿੰਘ ਦੇ ਨਾਮ ਲਿਖਿਆ ਸੀ ਤੇ ਸ਼ੇਰ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਓਹਦੇ ਕੰਮ ਦੀ ਕਾਮਯਾਬੀ ਤੇ ਵਧਾਈ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ ਤੇ ਲਿਖਿਆ ਸੀ ਕਿ ਅਸੀਂ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਯਾਰ ਹਾਂ। ਜਦ ਇੱਕ ਜ਼ਰਾ ਜਿੰਨਾ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰੋਗੇ ਤਦ ਆ ਜਾਵਾਂਗੇ। ਇਹ ਖਤ ਇੱਕ ਸਿੱਖ ਹਲਕਾਰੇ ਦੇ ਹੱਥ ਮੂਲਰਾਜ ਤੱਕ ਪੁਚਾ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਦਿਆਂ ਹੀ ਦੀਵਾਨ ਮੂਲਰਾਜ ਨੂੰ ਬੜਾ ਗੁੱਸਾ ਆਇਆ ਤੇ ਓਹਨੂੰ ਯਕੀਨ ਹੋ ਗਿਆ ਕਿ ਸ਼ੇਰ ਸਿੰਘ ਸੱਚ ਮੁਚ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਦਾ ਦੋਸਤ ਹੈ। ਕੇਵਲ ਸਾਡੇ ਨਾਲ ਦਗਾ ਕਰਨ ਵਾਸਤੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਕੁਝ ਆਪਣੇ ਸਲਾਹਕਾਰਾਂ ਦੀ ਰਾਏ ਨਾਲ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਸ਼ੇਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਜੋ ਧੋਖਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਓਹਦਾ ਜੁਰਮਾਨਾ ਨਾ ਦੇ ਕੇ ਜਿੱਥੇ ਜੀ ਚਾਹੇ ਟੁਰ ਜਾਵੇ। ਸੋ ਅਕਤੂਬਰ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਬਾਤਾਂ ਮਗਰੋਂ ਸ਼ੇਰ ਸਿੰਘ ਹਜਾਰੇ ਵੱਲ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਫਿਰ ਤਾਂ ਮੂਲਰਾਜ ਨੇ ਬਹੁਤ ਚਾਹਿਆ ਕਿ ਸ਼ੇਰ ਸਿੰਘ ਆ ਜਾਵੇ, ਪਰੰਤੂ ਓਹ ਨਾ ਮੁੜਿਆ, ਸਗੋਂ ਮੂਲਰਾਜ ਦੀ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀ ਫੌਜ ਵੀ ਸਰਦਾਰ ਸ਼ੇਰ ਸਿੰਘ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਚਲੀ ਗਈ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਓਹਨਾਂ ਨੂੰ ਬੜਾ ਸ਼ੋਕ ਹੋਇਆ, ਆਪਣੀ ਬੇ ਅਕਲੀ ਤੇ ਸ਼ੋਕ ਕੀਤਾ। ੧੧ ਅਕਤੂਬਰ ਨੂੰ ਜਦ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਰੌਲਾ ਮਚ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਸ਼ੇਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਆਦਿਕ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਹਰ ਇੱਕ ਆਦਮੀ ਨੂੰ ਮਲੂਮ ਹੈ ਕਿ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ਾਂ ਨੇ ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਤੇ ਲਾਹੌਰ ਦਰਬਾਰ ਦੇ ਨਾਲ ਜੋ ਇਕਰਾਰ ਕੀਤੇ ਸਨ, ਸਾਰੇ ਤੋੜ ਦਿੱਤੇ ਹਨ ਤੇ ਪਰਜਾ ਤੇ ਧੱਕਾ ਤੇ ਵਧੀਕੀਆਂ ਕਰਨੀਆਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀਆਂ ਹਨ:
੧. ਰਾਣੀ ਨੂੰ ਬੇਕਸੂਰ ਹੀ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਵਲ ਦੇਸ ਨਿਕਾਲਾ ਦੇ ਕੇ ਓਹਦੀ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਤਲਾਸ਼ੀ ਲਈ ਤੇ ਸਭ ਮਾਲ ਧਨ ਖੋਹ ਲਿਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਓਹ ਈਸਾਈ ਮਜ਼ਹੱਬ ਗ੍ਰਹਿਣ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ ਸੀ।
੨. ਦਰਬਾਰ ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚੋਂ ਓਹਨਾਂ ਨੇ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਅਖਤਿਆਰ ਉੱਕਾ ਹੀ ਤੋੜ ਦਿੱਤੇ ਹਨ।
੩. ਪਰਜਾ ਦੇ ਨਾਲ ਉਲਟ ਪੁਲਟ ਜ਼ੁਲਮ ਵਰਤਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
੪. ਦਲੀਪ ਸਿੰਘ ਦਾ ਮਜ਼ਹਬ ਤੇ ਰਸਮੋਂ ਰਵਾਜ ਲੈ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਸ ਵਾਸਤੇ ਈਸ਼ਵਰ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਰਾਜਾ ਸ਼ੇਰ ਸਿੰਘ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਦੀ ਵਿਰੋਧਤਾ ਲਈ ਕਮਰਕੱਸਾ ਕਰ ਕੇ ਖੜਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਨਿਮਕ ਹਲਾਲ ਮੂਲਰਾਜ ਵੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਪੁੱਟਣ ਨੂੰ ਤਯਾਰ ਹੈ। ਇਸ ਵਾਸਤੇ ਸਾਰੇ ਪੰਜਾਬ ਨਿਵਾਸੀਆਂ ਦਾ ਫਰਜ਼ ਹੈ ਕਿ ਜਾਂ ਤਾਂ ਦੀਵਾਨ ਮੂਲਰਾਜ ਦੀ ਫੌਜ ਵਿੱਚ ਭਰਤੀ ਹੋ ਜਾਣ ਜਾਂ