ਰਾਜਾ ਸ਼ੇਰ ਸਿੰਘ ਤੇ ਚਤਰ ਸਿੰਘ ਦੀ ਫੌਜ ਵਿਚ ਆ ਮਿਲਣ। ਓਹਨਾਂ ਦਾ ਅਜਿਹਾ ਕਰਨਾ ਪ੍ਰਜਾ ਦਾ ਭਲਾ ਤੇ ਅੱਗੇ ਦਾ ਲਾਭ ਹੋਵੇਗਾ। ਇਸ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਲੋਕੀਂ ਹਜ਼ਾਰਾ ਤੇ ਮੁਲਤਾਨ ਵਿੱਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆ ਮਿਲੇ।

ਇਨ੍ਹਾਂ ਹੀ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਨੂਰਪੁਰ ਦੇ ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਨੇ ਇਸ ਪਾਸੋਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਇਲਾਕੇ ਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਹੱਲੇ ਕੀਤੇ ਸਨ, ਉਹਦੇ ਫੜਨ ਵਾਲੇ ਵਾਸਤੇ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਇੱਕ ਹਜ਼ਾਰ ਰੁਪਯਾ ਇਨਾਮ ਰਖਯਾ। ਜਦ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਫੌਜ ਓਥੇ ਗਈ ਤਦ ਉਹ ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਦੇ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਜਾ ਵੜਿਆ।

੨੩ ਅਕਤੂਬਰ ਨੂੰ ਦਰਯਾਏ ਰਾਵੀ ਦੇ ਪੁਲ ਤੇ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਸਪਾਹੀਆਂ ਦੇ ਰਾਖਿਆਂ ਤੇ ਕੁਝ ਸਿੱਖਾਂ ਨੇ ਹਮਲਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਓਹਨਾਂ ਦੇ ਹਥਯਾਰ ਖੋਹ ਕੇ ਲੈ ਗਏ ਤੇ ਕਈ ਫੱਟੜ ਹੋਏ ਤੇ ਮਾਰੇ ਗਏ। ਮੁਲਤਾਨ ਤੋਂ ਸਰਦਾਰ ਸ਼ੇਰ ਸਿੰਘ ਦੇ ਚਲੇ ਆਉਣ ਤੇ ਦੋਹਾਂ ਧਿਰਾਂ ਦੀ ਫੌਜੀ ਤਾਕਤ ਘੱਟ ਗਈ। ੧੩ ਅਕਤੂਬਰ ੧੮੪੮ ਨੂੰ ਮੁਲਤਾਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਲੜਾਈ ਹੋਈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਦਾ ਬਹੁਤ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋਇਆ। ਇਸ ਕਰ ਕੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਫੌਜ ਦੇ ਅਫਸਰ ਨੇ ਦੂਜੀ ਜਗ੍ਹਾ ਆਪਣੀ ਫੌਜ ਲੈ ਜਾ ਕੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ, ਕਿੰਤੂ ਕਾਮਯਾਬੀ ਨਾ ਹੋਈ। ਇਸੇ ਦਿਨ ਕੋਰਟ ਲੈਂਡ ਦੀ ਫੌਜ ਵਿੱਚੋਂ ੫੦੦ ਪੂਰਬੀਏ ਸਪਾਹੀ ਮੂਲਰਾਜ ਦੀ ਫੌਜ ਵਿੱਚ ਜਾ ਮਿਲੇ। ੧੨ ਨਵੰਬਰ ਨੂੰ ਮੁਲਤਾਨੀ ਫੌਜ ਨੇ ਐਡਵਰਡਸ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਫੌਜ ਤੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ। ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਫੌਜ ਐਸੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਲੜਾਈ ਗਈ ਕਿ ਇਹ ਮੁਲਤਾਨੀਆਂ ਦੇ ਮੋਰਚਿਆਂ ਤੇ ਜਾ ਪਈ। ਦੋ ਤੋਪਾਂ ਸਮੇਤ ਮੋਰਚਾ ਛੁਡਾ ਲਿਆ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਮੁਲਤਾਨ ਦੀ ਫੌਜ ਦਾ ਹੌਸਲਾ ਟੁੱਟ ਗਿਆ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਹੀ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਜੱਸ ਮੱਲ ਜੋ ਕਿ ਜੰਗ ਦਾ ਮੂਲਰਾਜ ਵਲੋਂ ਕਾਰਦਾਰ ਸੀ, ਪ੍ਰਜਾ ਨੇ ਘੇਰ ਲਿਆ ਤੇ ਉਹ ਇਲਾਕਾ ਲੁੱਟ ਲਿਆ। ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਮੂਲਰਾਜ ਨੇ ਸਰਦਾਰ ਨਰਾਇਣ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਦੋ ਹਜ਼ਾਰ ਸਵਾਰ ਦੇ ਕੇ ਜੱਸ ਮੱਲ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਤੇ ਆਕੀਆਂ ਨੂੰ ਸਜ਼ਾ ਦੇਣ ਵਾਸਤੇ ਭੇਜਿਆ, ਦੋ ਤੋਪਾਂ ਵੀ ਨਾਲ ਸਨ। ਇਧਰੋਂ ਐਡਵਰਡਸ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਸ਼ੇਖ ਇਮਾਮ ਦੀਨ ਨੂੰ ਜੋ ਫੌਜ ਵਿੱਚ ਸੀ, ਫੌਜ ਦੇ ਕੇ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ। ਇਮਾਮਦੀਨ ਸਰਦਾਰ ਨਰਾਇਣ ਸਿੰਘ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪੁੱਜ ਗਿਆ ਤੇ ਓਹਨੇ ਬਾਗ਼ੀਆਂ ਦੀ ਮਦਦ ਕੀਤੀ ਤੇ ਝੰਗ ਦਾ ਕਿਲ੍ਹਾ ਫਤਹ ਕਰ ਕੇ ਕਿਲ੍ਹਾ ਕਨਯੋਟ ਜਿੱਥੋਂ ਦੀ ਮਦਦ ਵਾਸਤੇ ਸਰਦਾਰ ਨਰਾਇਣ ਸਿੰਘ ਗਏ ਸਨ, ਉਹਦਾ ਘੇਰਾ ਪਾ ਕੇ ਦੀਵਾਰ ਗਿਰਾ ਦਿੱਤੀ ਤੇ ਇੱਕ ਸੁਰੰਗ ਉਡਾ ਕੇ ਕਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਬੈਠਿਆਂ ਨੂੰ ਬੜਾ ਨੁਕਸਾਨ ਪੁਚਾਇਆ। ਨਰਾਇਣ ਸਿੰਘ ਨੇ ਹੱਥਯਾਰ ਰੱਖ ਦਿਤੇ। ਨਰਾਇਨ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਕੈਦ ਕਰ ਕੇ ਲਾਹੌਰ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ। ਇਸ ਫਤਹ ਤੋਂ ਪਿੱਛੋਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਫੌਜ ਬੰਬੇ, ਫਿਰੋਜ਼ਪੁਰ, ਲੁਧਿਆਣਾ ਤੇ ਅੰਬਾਲੇ ਤੋਂ ਮੁਲਤਾਨ ਪੁੱਜ ਗਈ।

੨੭ ਦਸੰਬਰ ਨੂੰ ਇੱਕ ਬੜੀ ਭਾਰੀ ਲੜਾਈ ਤੋਂ ਪਿੱਛੋਂ ਮੰਡੀ ਆਮ ਖ਼ਾਸ ਬਾਗ਼ ਸਾਵਨ ਮਲ ਦੀ ਸਮਾਧ, ਮਕਬਰਾ ਸ਼ਮਸਤਬਰੇਜ਼ ਆਦਿਕ ਮਕਾਨਾਂ ਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ ਤੇ ਮੁਲਤਾਨ ਨੂੰ ਫਿਰ ਨਵੇਂ ਸਿਰੇ ਘੇਰਾ ਪਾ ਲਿਆ ਗਿਆ। ਉਸ ਵੇਲੇ ਮੂਲਰਾਜ ਦੇ ਪਾਸ ਕੇਵਲ ੧੪ ਹਜ਼ਾਰ ਸਪਾਹ ਤੇ ੨੨ ਤੋਪਾਂ ਸਨ। ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਦੀ ੨੨ ਹਜ਼ਾਰ ਤੋਂ ਉੱਤੇ ਫੌਜ ਤੇ ੧੦੦ ਤੋਪ ਸੀ ਮੁਲਤਾਨ ਦਾ ਘੇਰਾ ਪਾ ਕੇ ਗੋਲਾਬਾਰੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ੨੯ ਦਸੰਬਰ ਨੂੰ ਮੂਲਰਾਜ ਦੇ ੨੦੦੦ ਮਜ਼ਹਬੀ ਸਿੰਘਾਂ ਦੀ ਫੌਜ ਨੇ ਦਿੱਲੀ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਤੋਂ ਨਿੱਕਲ ਕੇ ਬੜਾ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਇਆ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਕੇਵਲ ਤਲਵਾਰਾਂ ਧੂਹ ਕੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸੈਨਾ ਤੇ ਆ ਪਏ ਸਨ।

੩੦ ਦਸੰਬਰ ਨੂੰ ਮੂਲਰਾਜ ਦੇ ਕਰਮਚਾਰੀ ਸ਼ਾਹਬਾਜ਼ ਖਾਂ ਨੇ ਜੋ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਗਿਆ ਸੀ, ਤੋਪਚੀਆਂ ਨੂੰ ਉਹ ਜਗ੍ਹਾ ਦੱਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਮੂਲਰਾਜ ਦਾ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਤੇ ੫੦੦੦ ਮਣ ਬਾਰੂਦ ਰੱਖ੍ਯਾ ਸੀ। ਉਹਦੇ ਵਿੱਚ ਅੱਗ ਰੱਖ ਦਿੱਤੀ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਕਿਲ੍ਹੇ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਬੜਾ ਭਾਰੀ ਨੁਕਸਾਨ ਪੁੱਜਾ। ੫੦੦ ਆਦਮੀ ਦਾ ਪਤਾ ਹੀ ਨਾ ਲੱਗਾ ਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਲਾਸ਼ਾਂ ਦੇ ਢੇਰ ਲੱਗ ਗਏ। ਉਸੇ ਦੇ ਧਮਾਕੇ ਨਾਲ ਕਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਦੱਖਣ ਵਾਲੀ ਦੀਵਾਰ ਫਟ ਗਈ। ਲੜਾਈ ਤੋਂ ਪਿੱਛੋਂ ੨