ਤੋਂ ਬੇਦਿਲ ਹੋ ਜਾਣਾ ਜਵਾਨਾਂ ਦਾ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਤੇ ਖੇਤ ਵਿੱਚੋਂ ਨੱਸ ਜਾਣਾ ਕਾਇਰਾਂ ਦਾ ਕੰਮ ਹੈ। "ਐ ਸਾਡੇ ਨਾਲ ਲੜਨ ਆਏ ਭਰਾਓ! ਜਿੱਕਣ ਤੁਹਾਡੇ ਪਾਸ ਸਾਮਾਨ ਹੈ, ਜਿੱਕਣ ਤੁਹਾਡੇ ਸਰਕਾਰ ਹੌਂਸਲੇ ਵਧਾਂਦੀ ਹੈ, ਜੇ ਕਦੀ ਸਾਡੇ ਮੁਲਕ ਪਾਸ ਇੰਜ ਸਮਾਨ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਸਾਡੇ ਹੌਸਲੇ ਵਧਾਣ ਵਾਲੇ ਇੰਜ ਕੋਈ ਹੋਣ, ਤਦ ਅਸੀਂ ਲੜਾਈ ਤੋਂ ਕਦੇ ਦਿਲ ਨਾ ਚੁਰਾਈਏ। ਹਾਇ ਅਫ਼ਸੋਸ! ਇਸ ਵੇਲੇ ਸਾਡਾ ਕੋਈ ਮਹਾਰਾਜਾ ਹੁੰਦਾ ਤਦ ਅਸੀਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸਿੰਘ ਨਾਮ ਦਾ ਸਿੱਟਾ ਵਿਖਾਂਦੇ। ਪ੍ਰੰਤੂ ਕੀ ਕੀਤਾ ਜਾਏ ਤਿੰਨ ਤਿੰਨ ਦਿਨ ਦੇ ਭੁੱਖੇ ਤੇ ਬੇ ਮਾਲਕ ਹਾਂ, ਤਦ ਵੀ ਜੰਗ ਲਈ ਤਯਾਰ ਹਾਂ। ਆਓ, ਦੀਨ ਧਰਮ ਦੀ ਲੜਾਈ ਹੈ ਲੜੋ: 'ਮਰੇ ਮੁਕਤ, ਜੀਏ ਭੁਗਤ' ਲਵਾਂਗੇ, ਲੜਨੇ ਵਾਲੇ ਦੇ ਦੋਨਾਂ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਲੱਡੂ ਹਨ।"

ਸਿੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਡਰਾਕਲ ਤਾਂ ਬੁਰਾ ਮੰਨਦੇ ਸੀ, ਕਿੰਤੂ ਹੌਸਲੇ ਵਾਲੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ ਖ਼ੁਸ਼ ਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਇਸ ਜੰਗ ਤੋਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ ਅਜਿਹੇ ਡਰੇ ਕਿ ਕੀ ਕਿਹਾ ਜਾਏ? ਜਿਸ ਵਿਲੀਅਮ ਹੀਓਲਾਕ ਨੇ ਵਾਟਰਲੂ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਦੁਨੀਆਂ ਭਰ ਦੇ ਚੋਣਵੇਂ ਬਹਾਦਰ ਨਿਪੋਲੀਅਨ ਬੋਨਾਪਾਰਟ ਨੂੰ ਸ਼ਕਸਤ ਦਿੱਤੀ ਸੀ, ਜਦ ਉਹਦਾ ਵੀ ਹੌਸਲਾ ਟੁੱਟ ਗਿਆ, ਤਦ ਬਾਕੀਆਂ ਦਾ ਕੀ ਕਹਿਣਾ ਹੈ? ਹੀਓਲਾਕ ਨੂੰ ਹੁਕਮ ਹੋਇਆ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਕਮਾਨੀਅਰ ਹੋ ਕੇ ਸਿੱਖਾਂ ਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰੋ ਤਦ ਓਸ ਨੇ ਹਾਂ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਕਿਉਂਕਿ ਓਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸਿੱਖ ਲੜਾਈ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਸੱਚਮੁਚ ਸ਼ੇਰ ਵਿਖਾਈ ਦੇਂਦੇ ਸਨ। ਅੰਤ ਨੂੰ ਜਦ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਅਫਸਰ ਨੇ ਹਮਲਾ ਕਰਨ ਲਈ ਹਾਂ ਨਾ ਕੀਤੀ ਤਦ ਤਾਨਿਆਂ ਤੋਂ ਤੰਗ ਆ ਕੇ ਇਸੇ ਹੀਓਲਾਕ ਨੇ ਬੀੜਾ ਚੁੱਕਿਆ। ਤਦ ਵੀ ਜਨਰਲ ਗਫ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਵੇਖ ਕੇ ਹਮਲਾ ਕਰਨਾ ਐਵੇਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਦਾ ਖੂਨ ਨਾ ਵੀਟਣਾ।

੪ ਨਵੰਬਰ ਨੂੰ ਪਲਟਣਾਂ ਤੇ ਤਿੰਨ ਰਜਮੰਟਾਂ ਲੈ ਕੇ ਸਿੱਖਾਂ ਤੇ ਅਚਨਚੇਤ ਬਿਜਲੀ ਵਾਂਗ ਜਾ ਪਿਆ। ਇਸ ਵੇਲੇ ਸਿੱਖ ਫੌਜ ਲੜਾਈ ਲਈ ਤਯਾਰ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਕਿੰਤੂ ਉਹਨਾਂ ਤਦ ਵੀ ਝਟ ਪਟ ਫੌਜ ਦਾ ਕਿਲ੍ਹਾ ਬਨਾ ਕੇ ਵੈਰੀ ਦੇ ਹਮਲੇ ਨੂੰ ਬੜੀ ਹਿੰਮਤ ਨਾਲ ਰੋਕਿਆ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ ਦੰਗ ਰਹਿ ਗਏ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਲੇਟ ਗਏ। ਮਰਦਾ ਕੀ ਨਾ ਕਰਦਾ? ਹੀਓਲਾਕ ਨੇ ਇੱਕ ਨਵੇਂ ਢੰਗ ਦੀ ਲੜਾਈ ਲੜ ਕੇ ਇਸੇ ਕਿਲ੍ਹੇ ਨੂੰ ਤੋੜਨ ਵਿੱਚ ਭਾਵੇਂ ਕਾਮਯਾਬੀ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲਈ। ਕਿੰਤੂ ਸਿੱਖਾਂ ਨੇ ਕਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਟੁੱਟਣ ਦਾ ਗੁੱਸਾ ਕਰ ਕੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਨ ਹੂਲਵਾਂ ਹੱਲਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਜਨਰਲ ਹੀਓਲਾਕ ਜੋ ਆਪਣੀ ਬਹਾਦਰ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਫੌਜ ਨਾਲ ਲਈ ਮਾਰੋ ਮਾਰ ਕਰਦਾ ਚਲਾ ਆ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਆਪਣੇ ਭਾਈ ਬੰਦ ਫੌਜ ਸਮੇਤ ਓਸੇ ਰੰਗੀਲੀ ਧਰਤੀ ਤੇ ਸਦਾ ਲਈ ਸੌਂ ਗਿਆ, ਫਿਰ ਨਾ ਉੱਠਿਆ। ਕਈ ਸੌ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਬਹਿਸ਼ਤਾਂ ਨੂੰ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਬ੍ਰਿਟਸ਼ ਫੌਜ ਆਪਣੇ ਸਪਾਹਸਾਲਾਰ ਨੂੰ ਅਕਾਰਨ ਹਮਲਾ ਕਰਨ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਲਾਂਦੀ ਬਹੁਤ ਛੇਤੀ ਸਰਪਟ ਪਿਛੇ ਦੌੜ ਆਈ। ਸੋ ਹੀਓਲਾਕ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਬਲੀ ਲੈ ਕੇ ਰਾਮਨਗਰ ਦਾ ਜੰਗ ਤਾਂ ਮੁੱਕ ਗਿਆ, ਕਿੰਤੂ ਲਾਰਡ ਗਫ ਬਹੁਤ ਪਛਤਾਇਆ। ਜੋ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਕੈਦ ਵਿੱਚ ਆ ਗਏ, ਰਾਜਾ ਸ਼ੇਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਚੰਗਾ ਖਾਣਾ ਖੁਆ ਕੇ ਬੜੀ ਹਿਫ਼ਾਜ਼ਤ ਨਾਲ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਕੈਂਪ ਵਿੱਚ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਬਹਾਦਰੀ ਦੀ ਸਖਾਵਤ ਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ ਸ਼ੇਰ ਸਿੰਘ ਦੀ ਪ੍ਰਸੰਸਾ ਕਰਨ ਲਗੇ।

ਲਾਰਡ ਗਫ ਨੇ ਇੱਥੋਂ ਤਿੰਨ ਮੀਲ ਪਿਛੇ ਹਟ ਕੇ ਡੇਰਾ ਕੀਤਾ ਤੇ ਸਾਰੀਆਂ ਤੋਪਾਂ ਆਦਿਕ ਇਕੱਠੀਆਂ ਕਰਨ ਲਗਾ।

ਅਜੇ ਸਰਦਾਰ ਚਤਰ ਸਿੰਘ ਆਪਣੇ ਲੜਕੇ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ ਸੀ, ਕਿ ਉਸ ਨੇ ਦੋਸਤ ਮੁਹੰਮਦ ਖਾਂ ਕਾਬਲ ਵਾਲੇ ਤੇ ਉਹਦੇ ਤਿੰਨ ਲੜਕੇ ਤੇ ੮੦੦੦ ਸਪਾਹੀ ਸਮੇਤ ਪਿਸ਼ਾਵਰ ਤੇ ਅਟਕ ਦੇ ਕਿਲ੍ਹੇ ਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰ ਕੇ ਹਰਬਟ ਸਾਹਿਬ ਤੇ ਲੋਈ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਕੈਦ ਕਰ ਕੇ ਇਹਨਾਂ ਦਾ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰਾ ਦਿੱਤਾ।