ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕਿਆ ਵੇਖ ਕੇ ਸਿੱਖ ਇਸ ਜਵਾਂਮਰਦੀ ਨਾਲ ਮੁੜ ਆ ਪਏ ਕਿ ਬ੍ਰਿਟਸ਼ ਫੌਜ ਨੂੰ ਨੱਸਦਿਆਂ ਰਾਹ ਨਾ ਮਿਲਿਆ। ਕਿੰਤੂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਬਰਾਂ ਦੇ ਸਬਰ ਹੋ ਧਰਤੀ ਤੇ ਲੇਟ ਜਾਣ ਤੋਂ ਮਗਰੋਂ ਕਪਤਾਨ ਡੇਨ ਸਾਹਿਬ ਤੋਪਾਂ ਤੇ ਫੌਜ ਲੈ ਕੇ ਸਹਾਇਤਾ ਲਈ ਆ ਗਿਆ। ਇਸ ਨੇ ਬੇਹੱਦ ਗੋਲਾਬਾਰੀ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਨਾ ਸਹਾਰ ਸਕਣ ਦੇ ਕਾਰਨ ਸਿੱਖ ਹਰਨ ਹੋ ਗਏ। ਸਿੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਤਿੰਨ ਤੋਪਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਤੇ ਪੰਜ ਤੋਪਾਂ ਕਪਤਾਨ ਡੇਨ ਦੀ ਮੱਦਦ ਨਾਲ ਫਾਂਟ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਫੌਜ ਨੇ ਤੇ ੫ ਤੋਪਾਂ ਗਿਲਬਰਟ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਫੌਜ ਨੇ ਖੋਹ ਲਈਆਂ, ਕਿੰਤੂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਤਿੰਨਾਂ ਹਿੱਸਿਆਂ ਦੀ ਇਹ ਬਹਾਦਰੀ ਥੋੜ੍ਹੇ ਚਿਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਮਿੱਟੀ ਵਿੱਚ ਮਿਲ ਗਈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਵੇਲੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਫੌਜ ਕਮਜ਼ੋਰ ਤੇ ਹੈਰਾਨੀ ਦਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਸੀ। ਅਜੇ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਤੋਪਾਂ ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੂਰ ਤਕਣ ਹੀ ਗੋਰਿਆਂ ਨੇ ਧੂਹੀਆਂ ਸਨ ਕਿ ਇੰਨੇ ਨੂੰ ਸਰਦਾਰ ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਫੌਜ ਦਾ ਇੱਕ ਦਸਤਾ ਲੈ ਕੇ ਜਾ ਪਿਆ। ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਫੌਜ ਟਾਕਰੇ ਦੀ ਹਿੰਮਤ ਨਾ ਕਰ ਕੇ ਤੋਪਾਂ ਛੱਡ ਕੇ ਨੱਸ ਗਈ। ਸਿੱਖ ਆਪਣੀਆਂ ਤੋਪਾਂ ਸੁਖੈਨਤਾ ਨਾਲ ਘਸੀਟ ਲਿਆਏ। ਹੱਲਾ ਕਰ ਕੇ ਸਾਰਾ ਖਾਲਸਾ ਜਾ ਪਿਆ। ਇੰਨੀ ਜ਼ੋਰ ਦੀ ਅੱਗ ਵਸਾਈ ਕਿ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਫੌਜ ਦੇ ਸਥਰਾਂ ਦੇ ਸਥਰ ਲਾਹ ਸੁੱਟੇ। ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਹਾਰਾਜ ਨੂੰ ਝੰਗ ਦੀ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਮਰਹੱਟਿਆਂ ਨੇ ਪਿਛੇ ਹੱਟ ਕੇ ਫਿਰ ਲੜਾਈ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿਖਾਏ ਸਨ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਅੱਗੇ ਫਵਾਂਟ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਫੌਜ ਨੱਸ ਟੁਰੀ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਚਾਰ ਮੋਰਚਿਆਂ ਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰ ਕੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਫੌਜ ਨੇ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਦੋ ਮੋਰਚਿਆਂ ਤੇ ਨੁਕਸਾਨ ਅਪੜਾਇਆ ਸੀ, ਓਸ ਤੋਂ ਚੌਣਾਂ ਨੁਕਸਾਨ ਸਿੱਖਾਂ ਨੇ ਹੋਰ ਮੋਰਚਿਆਂ ਤੇ ਹੱਲਾ ਕਰ ਕੇ ਅਪੜਾ ਦਿੱਤਾ। ਹੁਣ ਪੈਦਲ ਫੌਜ ਦੇ ਬਦਲੇ ਸਵਾਰ ਫੌਜ ਤੋਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਨੇ ਕੰਮ ਲੈਣਾ ਚਾਹਿਆ। ਜਨਰਲ ਜੋਜ਼ਫ਼ ਤੇ ਥੇਕਵਲ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਹੁਕਮ ਸੁਣਦੇ ਹੀ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਫੌਜ ਸਿੱਖਾਂ ਤੇ ਜਾ ਪਈ। ਜੰਗੀ ਲਾਟ ਕਰਨੈਲ ਜਵਾਇੰਟ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਹੁਕਮ ਸੁਣਦੇ ਹੀ ਦੋ ਪਲਟਣਾਂ ਤੋਪਖਾਨੇ ਸਮੇਤ ਲੈ ਕੇ ਸਰਦਾਰ ਸ਼ੇਰ ਸਿੰਘ ਵਾਲੀ ਫੌਜ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਤੇ ਹੱਲਾ ਕੀਤਾ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਪਲਟਣ ਨੂੰ ਤਾਂ ਸਿੱਖਾਂ ਨੇ ਆਉਂਦਿਆਂ ਹੀ ਘਬਰਾ ਕੇ ਨਸਾ ਦਿੱਤਾ। ਜਵਾਇੰਟ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਦੂਜੀ ਫੌਜ ਲੈ ਕੇ ਸਿੱਖਾਂ ਦਾ ਕਿਲ੍ਹਾ ਤੋੜਨ ਵਾਸਤੇ ਅਜੇਹੀ ਸਖ਼ਤ ਲੜਾਈ ਕੀਤੀ ਕਿ ਵੇਖਣ ਵਾਲੇ ਦੰਗ ਰਹਿ ਗਏ ਕਿੰਤੂ ਇਸ ਅੰਗਰੇਜ਼ ਦੇ ਮਾਰੇ ਜਾਣ ਦੇ ਕਾਰਨ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਪੈਰ ਜੰਮੇ ਰਹੇ। ਥੇਕਵਲ ਸਾਹਿਬ ਲਿਖਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜਵਾਇੰਟ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਡਿੱਗਦੇ ਮੈਨੂੰ ਯਕੀਨ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਮੇਰੀ ਫੌਜ ਦਾ ਇੱਕ ਸਿਪਾਹੀ ਵੀ ਜੀਉਂਦਾ ਨਹੀਂ ਬਚੇਗਾ। ਕਿੰਤੂ ਇੰਨੇ ਵਿੱਚ ਪੋਪ ਸਾਹਿਬ ਚਾਰ ਰਜਮੰਟਾਂ ਲੈ ਕੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਭਾਲਿਆਂ ਵਾਲੀ ਫੌਜ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ, ਮਦਦ ਲਈ ਆ ਪੁੱਜਾ। ਸਿੱਖਾਂ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰੀਆਂ ਫੌਜਾਂ ਦਾ ਟਾਕਰਾ ਬੜੀ ਹਿੰਮਤ ਨਾਲ ਕੀਤਾ। ਜਦ ਭਾਲਿਆਂ ਵਾਲੀ ਰਜਮੰਟ ਭਾਲਿਆਂ ਨਾਲ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਉਡਾਣ ਲਗੀ ਤਦ ਇਹ ਢਾਲਾਂ ਤੇ ਭਾਲਿਆਂ ਦੇ ਵਾਰ ਸਹਾਰ ਕੇ ਤਲਵਾਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਘੋੜਿਆਂ ਨੂੰ ਕੱਟਣ ਲਗੇ। ਢਾਲਾਂ ਨਾਲ ਟੱਕਰ ਖਾ ਕੇ ਤਲਵਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਚੋਟਾਂ ਨਾਲ ਭਾਲੇ ਟੁਕੜੇ-ਟੁਕੜੇ ਹੋਣ ਲਗੇ। ਥੇਕਵਲ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਲਿਖਤ ਤੋਂ ਇਹ ਵੀ ਪਤਾ ਲਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਵੇਲੇ ਜਦ ਕਿ ਇੱਕ ਇੱਕ ਸਿੱਖ ਸਪਾਹੀ ਤਿੰਨ ਤਿੰਨ ਚਾਰ ਚਾਰ ਗੋਰਾ ਸਪਾਹੀਆਂ ਨੂੰ ਰਣ ਵਿੱਚ ਲਿਟਾਂਦਾ ਬਿਜਲੀ ਵਾਂਗ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਫੌਜ ਵਿੱਚ ਧਸ ਕੇ ਮੁਕਾਣ ਲਗਾ ਤੇ ਪੋਪ ਸਾਹਿਬ ਵੀ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਤਦ ਇਸ ਜੰਗ ਦੇ ਜ਼ੋਰ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਫੌਜ ਨੱਸਣ ਨੂੰ ਤਯਾਰ ਹੋਈ। ਜਦ ਸਿੱਖਾਂ ਨੇ ਇੰਨਾ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ ਤਦ ਫਟੜਾਂ ਨੂੰ ਉਠਾਣ ਵਾਲੇ ਕਹਾਰ ਵੀ ਪੈਰਾਂ ਦੇ ਹੇਠ ਦਬੇ ਜਾਣ ਲੱਗੇ ਅਤੇ ਤੋਪਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾ ਪੁੱਜੀ। ਮੇਹਜਰ ਕਰਨੈਲ ਕਰਸ਼ਟੀ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਆਪਣੀ ਫੌਜ ਨੂੰ ਪਿੱਛੇ ਲੈ ਜਾਣਾ ਚਾਹਿਆ, ਕਿੰਤੂ ਓਹ ਵੀ ਗੋਲ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਦੇ ਨਾਲ ਓਥੇ ਹੀ ਸੌਂ ਗਿਆ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਲਈ ਇੱਕ ਗੋਰਾ ਪਲਟਣ ਸੰਗੀਨਾਂ ਚੜ੍ਹਾ ਕੇ ਅੱਗੇ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਕਿੰਤੂ ਓਹ ਵੀ ਸੰਗੀਨਾਂ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਲੈ ਕੇ ਧਰਤੀ ਤੇ