ਸਲਾਹ ਨਾਲ ਸਲਤਨਤ ਲਾਹੌਰ ਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਵਾਸਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸਲਤਨਤ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰ ਲੈਣ ਦਾ ਨਿਸ਼ਚਾ ਕਰ ਕੇ ੨੧ ਮਾਰਚ ੧੮੫੦ ਮੁਤਾਬਕ ੧੭ ੧੯੦੬ ਬਿਕ੍ਰਮੀ ਨੂੰ ਜਨਾਬ ਈਲਸਟ ਸਾਹਿਬ ਸਕੱਤਰ ਗਵਰਨਰ ਜਨਰਲ ਡਲਹੌਜ਼ੀ ਸਾਹਿਬ ਬਹਾਦਰ ਵੈਸਰਾਏ ਦਾ ਹੁਕਮ ਸੁਨਾਣ ਵਾਸਤੇ ਲਾਹੌਰ ਆਏ। ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਕਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਤਖ਼ਤ ਤੇ ਇੱਕ ਭਾਰੀ ਦਰਬਾਰ ਹੋਇਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮਹਾਰਾਜਾ ਦਲੀਪ ਸਿੰਘ ਅਹਿਲਕਾਰ ਤੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸਾਰੇ ਰਈਸ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। ਰੈਜ਼ੀਡੰਟ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਮੁਨਸ਼ੀ ਸੱਯਦ ਰਜਬ ਅਲੀ ਖਾਂ ਨੇ ਉੱਠ ਕੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਗਵਰਨਮੈਂਟ ਦਾ ਇੱਕ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰ ਉੱਚੀ ਅਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਸੁਣਾਇਆ, ਜਿਸ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸੋਨਾ ਉਗਲਣ ਵਾਲੇ ਮੁਲਕ ਨੂੰ ਜ਼ਬਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਪਹਿਲਾਂ ਓਹ ਸਾਰਾ ਅਹਿਦਨਾਮਾ ਪੜ੍ਹਿਆ ਜੋ ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਫਿਰ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਤੇ ਸਿੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਲੜਾਈਆਂ ਜੋ ਹੋਈਆਂ ਓਹਨਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ ਦੱਸੇ ਗਏ, ਫਿਰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਹੁਣ ਮਜਬੂਰ ਹੋ ਕੇ ਇਸ ਦੇ ਬਿਨਾਂ ਕੋਈ ਇਲਾਜ ਨਹੀਂ ਦਿੱਸਦਾ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਨੂੰ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਮਿਲਾ ਕੇ ਅਮਨ ਵਰਤਾਇਆ ਜਾਵੇ।

ਮਹਾਰਾਜਾ ਦਲੀਪ ਸਿੰਘ ਦੀ ਪੰਜ ਲੱਖ ਸਾਲਾਨਾ ਪਿਨਸ਼ਨ ਹੋਈ। ਮਹਾਰਾਜਗੀ ਦਾ ਖ਼ਿਤਾਬ ਓਹਨਾਂ ਦੀ ਇੱਜ਼ਤ ਅੱਗੇ ਵਾਂਗ ਕਾਇਮ ਰਹੇਗੀ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਭੇਜਿਆ ਜਾਵੇਗਾ। ਡਾਕਟਰ ਗੋਮਨ, ੧੨੦੦ ਮਾਹਵਾਰ ਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇਣ ਲਈ ਨੀਯਤ ਕੀਤੇ ਗਏ, ਮਹਾਰਾਜੇ ਦੀ ਖਬਰਗੀਰੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਪੁਰਦ ਰਹੇਗੀ। ਮਹਾਰਾਜੇ ਦੇ ਸੰਬੰਧੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਪਿਨਸ਼ਨਾਂ ਮਿਲਣਗੀਆਂ। ਤੋਸ਼ਾਖਾਨਾ ਜ਼ਬਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਕੋਹਨੂਰ ਹੀਰਾ ਮਹਾਰਾਜਾ ਦਲੀਪ ਸਿੰਘ ਵੱਲੋਂ ਮਲਕਾ ਮਹਾਰਾਣੀ ਵਿਕਟੋਰੀਆ ਸ਼ਹਿਨਸ਼ਾਹ ਇੰਗਲਸਤਾਨ ਦੀ ਭੇਟਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।

ਜਿਸ ਵੇਲੇ ਇਹ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰ ਪੜ੍ਹਿਆ ਗਿਆ ਤਦ ਸਵਾਏ ਤੇਜ ਸਿੰਘ ਮਿਸਰ ਤੇ ਓਹੋ ਜੇਹੇ ਦੋ ਚਾਰ ਹੋਰ ਲੂਣ ਹਰਾਮੀ ਸਰਦਾਰਾਂ ਦੇ ਸਾਰਿਆਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਅੱਗੇ ਅਨੇਰਾ ਛਾ ਗਿਆ ਤੇ ਰੰਗ ਉਡ ਗਏ, ਚਿਹਰਿਆਂ ਤੇ ਨਿਰਾਸਤਾ ਛਾ ਗਈ, ਹਵਾਈਆਂ ਉੱਡਣ ਲੱਗੀਆਂ, ਕੋਈ ਅਜੇਹਾ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਅੱਥਰੂ ਨਾ ਵਗੇ ਹੋਣ, ਚੁੱਪ ਚਾਂ ਵਰਤ ਗਈ। ਓਸ ਵੇਲੇ ਰੈਜ਼ੀਡੰਟ ਤੇ ਈਲੀਅਟ ਸਾਹਿਬ ਵੈਸਰਾਏ ਦੇ ਸਕੱਤ੍ਰ ਨੇ ਦਰਬਾਰੀਆਂ ਦੇ ਦਸਤਖ਼ਤ ਕਰਾਣੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿਤੇ, ਉਸ ਵੇਲੇ ਕਈ ਸਿੱਖ ਸਰਦਾਰਾਂ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚੋਂ ਕਲਮ ਡਿਗ ਡਿਗ ਕੇ ਪੈਂਦੀ ਸੀ। ਕਈਆਂ ਨੇ ਦਸਖ਼ਤ ਕਰਨ ਤੋਂ ਨਾਂਹ ਕੀਤੀ, ਕਿੰਤੂ ਰੈਜ਼ੀਡੰਟ ਨੇ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਕੁਝ ਕਹਿ ਕੇ, ਕਿਸੇ ਤੋਂ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ, ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਦਲਾਸਾ ਦੇ ਕੇ ਸਭ ਤੋਂ ਦਸਤਖ਼ਤ ਕਰਾ ਲਏ, ਕਿੰਤੂ ਬਖ਼ਸ਼ੀ ਭਗਤ ਰਾਮ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਹਾਏ ਸ਼ੋਕ! ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਮਾਲਕ ਦੇ ਦੇਸ ਨਿਕਾਲੇ ਤੇ ਮੁਲਕ ਦੀ ਜ਼ਬਤੀ ਦੇ ਕਾਗ਼ਜ਼ ਤੇ ਦਸਤਖ਼ਤ ਕਰ ਕੇ ਜੀਉਂਦਾ ਰਹਾਂ? ਅਜੇਹਾ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ, ਭਾਵੇਂ ਗਵਰਨਮੈਂਟ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਲੋਂ ਮੇਰੇ ਵਾਸਤੇ ਕਿੰਨਾ ਹੀ ਭੈੜਾ ਨਤੀਜਾ ਨਿੱਕਲੇ। ਮਹਾਰਾਜਾ ਦਲੀਪ ਸਿੰਘ ਨੇ ਮੁਲਕ ਦੇ ਛੱਡਣ ਦੇ ਕਾਗ਼ਜ਼ ਤੇ ਦਸਤਖ਼ਤ ਕਰਨ ਤੋਂ ਕਾਫੀ ਚੁੱਪ ਵੱਟੀ ਕਿੰਤੂ ਮਜਬੂਰਨ ਕਰਨੇ ਪਏ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਦਰਬਾਰ ਦੇ ਵਿੱਚ ਬੈਠਿਆਂ ਨੂੰ ਬੜਾ ਰੰਜ ਹੋਇਆ।

ਇਸ ਤੋਂ ਪਿੱਛੋਂ ੧ ਅਪਰੈਲ ਨੂੰ ਗਵਰਨਮੈਂਟ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਨੇ ਅਜੇਹੀ ਫਰੰਗੀਆਂ ਵਾਲੀ ਚਾਲ ਚੱਲੀ ਕਿ ਆਪਣੇ ਕੀਤੇ ਹੋਏ ਸਾਰੇ ਇਕਰਾਰਨਾਮਿਆਂ ਨੂੰ ਛਿੱਕੇ ਤੇ ਰੱਖ ਕੇ ਮਹਾਰਾਜਾ ਦਲੀਪ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਮਹਾਰਾਜਾ ਬਣਾ ਦੇਣ ਦੀ ਥਾਂ ਸ਼ਾਹਜ਼ਾਦਾ ਸ਼ਿਵਦੇਵ ਸਿੰਘ (ਸਰਦਾਰ ਸ਼ੇਰ ਸਿੰਘ ਦੇ ਸਪੁੱਤਰ) ਸਮੇਤ ਦੇਸੋਂ ਬਾਹਰ ਭੇਜ ਦਿੱਤੇ। ਫਿਰ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਲੈ ਕੇ ਗਵਰਨਮੈਂਟ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਨੇ ਜੋ ਜੋ ਕੁਝ ਉਚਿਤ ਸਮਝਿਆ, ਪ੍ਰਬੰਧ ਕੀਤਾ।

੧. ੨ ਅਪ੍ਰੈਲ ੧੮੫੦ ਨੂੰ ਅੱਧੀ ਰਾਤ ਦੇ ਵੇਲੇ ਸਾਰੇ ਸਿੱਖ ਸਰਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪਣੇ ਟਿਕਾਣਿਆਂ ਤੇ ਸੁੱਤੇ ਸਨ, ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਫੌਜ ਨੇ ਜਾ ਫੜਿਆ। ਇੱਕ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਨਾ ਦਿੱਤੀ। ਹਰ ਇੱਕ ਦੇ ਹਥ੍ਯਾਰ ਲੈ ਲਏ ਜਿਹਾ ਕਿ ਵਾਜਬ ਸਮਝਿਆ, ਸਲੂਕ ਕੀਤਾ।