ਸਿੰਘ ਤੇ ਨੌਧ ਸਿੰਘ ਓਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਸਨ। ਇਹ ਦੋਨੋਂ ਜਵਾਂਮਰਦੀ ਤੇ ਬਹਾਦਰੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨਾਲੋਂ ਕੁਝ ਘੱਟ ਨਹੀਂ ਸਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ੧੭੮੧ ਵਿਚ ਰਸੂਲ ਨਗਰ ਨੂੰ: ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਅੱਜਕਲ੍ਹ ਰਾਮਗੜ੍ਹ ਹੈ। ਲੜਾਈ ਕਰ ਕੇ ਫਤਹ ਕੀਤਾ ਤੇ ਸਦਾ ਹੀ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ੪੦ ੫੦ ਸਵਾਰਾਂ ਦਾ ਜੱਥਾ ਰੱਖ ਕੇ ਜਾਲਮਾਂ ਨੂੰ ਸੋਧਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਓਹ ਜਮਾਨੇ ਵਿਚ ਮਜੀਠ ਦੇ ਗਿਲ ਜੱਟ ਸਿੱਖਾਂ ਬਾਬਤ ਮੁਖਬਰੀਆਂ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਫੜਵਾ ਕੇ ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਸੂਬੇ ਖਾਨਬਹਾਦਰ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰਾ ਇਨਾਮ ਆਦਿਕ ਲੈਂਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਚੰਦਾ ਸਿੰਘ ਤੇ ਨੌਧ ਸਿੰਘ ਗੁਜਰਾਂਵਾਲੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਕਰ ਚੱਕ ਨਾਮ ਦੇ ਪੁਰਾਣੇ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਆ ਵੱਸੇ ਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਨਵੇਂ ਸਿਰੇ ਆਬਾਦ ਕਰਨ ਲੱਗੇ। ਸੋ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਮਿਸਲ ਵੀ "ਸੁਕਰਚਕੀਏ' ਨਾਮ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋ ਗਈ।

ਸਰਦਾਰ ਬੁੱਢਾ ਸਿੰਘ ਆਪਣੇ ਦੋਹਾਂ ਪੁੱਤਰਾਂ ਸਮੇਤ ਸ਼ੁਕਰਚੱਕ ਦੇ ਵਿੱਚ ਰਿਹਾ ਅਤੇ ਅੱਗੇ ਪਿੱਛੇ ਦੇ ਸਾਰੇ ਇਲਾਕੇ ਦਾ ਆਪਣੇ ਬਾਹੂਬਲ ਨਾਲ ਸਰਦਾਰ ਬਣ ਗਿਆ।

੩. ਸਰਦਾਰ ਚੜ੍ਹਤ ਸਿੰਘ ਦਾ ਹਾਲ

ਸੰਮਤ ੧੭੯੩ ਬਿਕ੍ਰਮੀ ਵਿੱਚ ਸਰਦਾਰ ਬੁੱਢਾ ਸਿੰਘ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੌਧ ਸਿੰਘ ਸਮੇਤ ਮਜੀਠੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਲਾਗੇ ਪਠਾਣਾਂ ਦੀ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਸ਼ਹੀਦ ਹੋ ਗਿਆ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਤੇ ਦੋ ਇੱਕ ਫੱਟ ਤੀਰ ਗੋਲੀ ਤੇ ਤਲਵਾਰ ਦੇ ਸਨ। ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਦੁਸ਼ਮਣ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਮਸਤ ਹਾਥੀ ਵਾਂਗ ਸਿੱਧਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।

ਨੌਧ ਸਿੰਘ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸਰਦਾਰ ਚੜ੍ਹਤ ਸਿੰਘ ਸੰਮਤ ੧੭੭੦ ਬਿਕ੍ਰਮੀ ਵਿੱਚ ਜੰਮਿਆ ਸੀ। ਆਪਣੇ ਚਾਚੇ ਚੰਦਾ ਸਿੰਘ ਦੇ ਨਾਲ; ਜਿਸ ਦੀ ਔਲਾਦ ਵਿੱਚੋਂ ਸੰਧਾਵਾਲੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸਰਦਾਰ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਪ੍ਰਵਰਸ਼ ਪਾਂਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਜਦ ੧੬ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਪੁੱਜਾ ਤਦ ਓਹ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਤੇ ਦਾਦਾ ਦੇ ਦੋਸਤਾਂ ਨੂੰ ਨਾਲ ਲੈ ਕੇ ਖਾਲਸਾ ਪੰਥ ਦੇ ਜੱਥਿਆਂ ਵਿੱਚ ਜਾ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋਇਆ ਤੇ ਅਹਿਮਦ ਸ਼ਾਹ ਅਬਦਾਲੀ ਦੇ ਹਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ: ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜਿਕਰ ਦੂਜੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੇ ਪੰਥ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਖੂਬ ਹੱਥ ਦੱਸੇ ਅਤੇ ਮਾਅਰਕੇ ਮਾਰੇ। ਇਸ ਤੋਂ ਪਿੱਛੋਂ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਜੱਥਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਜਦ ਇਸ ਨੇ ਕਸੂਰ, ਚੂਨੀਆਂ, ਜਾਲੰਧਰ, ਬਜਵਾੜਾ ਤੇ ਨਕੋਦਰ ਆਦਿਕ ਲੜਾਈਆਂ ਵਿੱਚ ਚੰਗੀ ਕੀਰਤੀ ਪਾਈ, ਤਦ ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਅੱਡ ਹੋ ਕੇ ੩੦੦ ਸਵਾਰ ਆਪਣੇ ਪਾਸ ਰੱਖ ਕੇ ਹਮੀਦ ਖਾਂ ਹਾਕਮ ਗੁਜਰਾਂਵਾਲੇ ਤੇ ਚੜ੍ਹਾਈ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਤੇ ੧੮੦੭ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਉੱਥੋਂ ਕੱਢ ਕੇ ਕਬਜਾ ਕਰ ਲਿਆ। ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ੧੭੫੭ ਬਿਕ੍ਰਮੀ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੇ ਗੋਤ ਭਰਾ ਸਾਂਹਸੀ ਨੇ ਗੁਜਰਾਂਵਾਲਾ ਵਸਾਇਆ ਸੀ ਤੇ ਇਸ ਦਾ ਨਾਮ ਖਾਨਪੁਰ ਰੱਖਿਆ। ਕਿੰਤੂ ੧੬੬੧ ਵਿੱਚ ਗੁੱਜਰ ਜੱਟਾਂ ਨੇ ਚੱਠੇ ਜੱਟਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਓਹਨਾਂ ਤੋਂ ਖੋਹ ਕੇ ਆਪਣੇ ਕਬਜ਼ੇ ਵਿਚ ਕਰ ਲਿਆ ਤੇ ਇਸ ਦਾਵੇ ਤੇ ਚੜ੍ਹਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਆਪਣਾ ਦਖ਼ਲ ਜਮਾ ਲਿਆ।

ਸੰਮਤ ੧੮੧੧ ਬਿਕ੍ਰਮੀ ਵਿੱਚ ਉੱਥੇ ਇੱਕ ਕਿਲ੍ਹਾ ਬਣਵਾ ਕੇ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਲੜਾਈ ਦਾ ਸਾਮਾਨ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨ ਲੱਗਾ। ਫਿਰ ਸਿੱਖ ਸਰਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਅਬਦੁਲਾ ਖਾਂ ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਸੂਬੇ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਜਾ ਲਈ ਅਤੇ ਓਸ ਨੂੰ ਭਾਰੀ ਸ਼ਕਸਤ ਦਿੱਤੀ।

ਫਿਰ ਸਿਆਲਕੋਟ ਦੇ ਹਾਕਮ ਨੂਰਦੀਨ ਤੇ ਚੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ। ਓਹ ਨੱਸ ਕੇ ਜੰਮੂ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਓਸ ਦਾ ਜਿੰਨਾ ਮਾਲ ਅਸਬਾਬ ਸੀ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੱਥ ਆਇਆ। ਸਰਦਾਰ ਚੜਤ ਸਿੰਘ ਉੱਥੋਂ ਦੀ ਹਕੂਮਤ ਆਪਣੇ ਛੋਟੇ ਭਾਈ ਦਲ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਸੌਂਪ ਕੇ ਆਪ ਗੁਜਰਾਂਵਾਲੇ ਵਾਪਸ ਆ ਗਿਆ ਤੇ ਇੱਕ ਹਜ਼ਾਰ ਸਵਾਰ ਨੌਕਰ ਰੱਖ ਕੇ ਜ਼ਾਲਮਾਂ ਦੀ ਸੋਧ ਕਰਨ ਲੱਗਾ।

ਇੰਨੇ ਵਿੱਚ ੧੮੧੭ ਬਿਕ੍ਰਮੀ ਨੂੰ ਤਹਿਮੂਰ ਸ਼ਾਹ ਨੂੰ ੨੦ ਹਜ਼ਾਰ ਫੌਜ, ੧੨ ਤੋਪਾਂ ਦੇ ਕੇ ਗੁਜਰਾਂਵਾਲੇ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਪੁੱਜਦੇ ਹੀ ਕਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਹਰ ਪਾਸੀਂ ਘੇਰਾ ਪਾ ਲਿਆ। ਸਰਦਾਰ ਚੜ੍ਹਤ ਸਿੰਘ