ਅਜਿਹਾ ਹੀ ਹੋਇਆ। ਜਦ ਨੀਯਤ ਸਮੇਂ ਤੇ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਆਪਣੇ ਚੋਣਵੇਂ ਇੱਕ ਹਜ਼ਾਰ ਸੂਰਮੇ ਸਪਾਹੀ ਨਾਲ ਲੈ ਕੇ ਲੁਹਾਰੀ ਦਰਵਾਜਾ ਦੇ ਪਾਸ ਪੁੱਜਾ, ਤਦ ਮੀਆਂ ਮੋਹਕਮ ਦੀਨ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਦੇ ਰਾਖੇ ਨੇ ਝੱਟ ਬੂਹਾ ਖੋਲ੍ਹ ਦਿੱਤਾ। ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਇਸ ਸਹਾਇਤਾ ਬਦਲੇ ਉਸੇ ਵੇਲੇ ਇੱਕ ਜੋੜੀ ਸੋਨੇ ਦੇ ਕੰਗਨਾਂ ਦੀ ਤੇ ਇੱਕ ਦੋਸ਼ਾਲਾ ਮੋਹਕਮ ਦੀਨ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਆਪ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਕੇ ਕਿਲ੍ਹੇ ਵੱਲ ਚਲਾ ਗਿਆ।

ਜਦ ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਤਿੰਨਾਂ ਹਾਕਮਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਗੱਲ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਮਿਲੀ ਕਿ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਫੌਜ ਸਮੇਤ ਦਾਖਲ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ, ਤਦ ਦੋ ਸਰਦਾਰ ਤਾਂ ਨੱਸ ਗਏ। ਕੇਵਲ ਚੇਤ ਸਿੰਘ ਰਹਿ ਗਿਆ। ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਫੌਜ ਨੇ ਕਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਗਿਰਦ ਘੇਰਾ ਪਾ ਦਿੱਤਾ। ਸਾਰਾ ਦਿਨ ਦੋਹਾਂ ਪਾਸਿਆਂ ਤੋਂ ਬੰਦੂਕਾਂ ਚਲਦੀਆਂ ਰਹੀਆਂ। ਸਰਦਾਰਨੀ ਸਦਾ ਕੌਰ ਨੇ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਹੁਣ ਗੋਲੀ ਚਲਾਣੀ ਬੇਅਰਥ ਹੈ। ਕੇਵਲ ਘੇਰਾ ਪਾਈ ਰੱਖੋ। ਚੇਤ ਸਿੰਘ ਆਪ ਹੀ ਰਸਦ ਦੀ ਕਮੀ ਦੇ ਕਾਰਨ ਸ਼ਰਨ ਆ ਜਾਵੇਗਾ। ਸੋ ਅਜਿਹਾ ਹੀ ਹੋਇਆ। ਦੂਜੇ ਦਿਨ ਹੀ ਚੇਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਸੁਲਾਹ ਕਰ ਲਈ ਤੇ ਕਿਲ੍ਹਾ ਛੱਡਣ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਹੋ ਗਿਆ। ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਓਹਦੀ ਬਿਨੈ ਪ੍ਰਵਾਨ ਕਰ ਲਈ, ਜਿਸ ਤੇ ਚੇਤ ਸਿੰਘ ਆਪ ਹੀ ਕਿਲ੍ਹਾ ਛੱਡ ਕੇ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਸਦਾ ਕੌਰ ਦੀ ਸਫਾਰਸ਼ ਤੇ ਦੋ ਪਿੰਡ ਗੁਜ਼ਾਰੇ ਵਾਸਤੇ ਚੇਤ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਤੇ ਆਪ ਕਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਕੇ ਸ਼ਹਿਰ ਤੇ ਮੁਲਕ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰਨ ਲੱਗਾ। ਸਾਰੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਅਮੀਰਾਂ ਤੇ ਰਈਸਾਂ ਨੇ ਹਾਜ਼ਰ ਹੋ ਕੇ ਨਜ਼ਰਾਂ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀਆਂ ਤੇ ਜਿੱਤ ਹੋਣ ਦੀ ਵਧਾਈ ਦਿੱਤੀ। ਉੱਤਰ ਵਿਚ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਸਾਰੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਤੇ ਓਹਨਾਂ ਦੀ ਪਤ ਅਬਰੋ ਦੇ ਬਚਾਉਣ ਦਾ ਇਕਰਾਰ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਫਤਹ ਦੀ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਗ਼ਰੀਬਾਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਕੁਝ ਦਾਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਤੇ ਆਮ ਡੌਂਡੀ ਪਿਟਵਾਈ ਗਈ ਕਿ ਹਰ ਇੱਕ ਦੁਕਾਨਦਾਰ, ਵਪਾਰੀ ਸ਼ਾਹੂਕਾਰ ਬੇਖਟਕੇ ਹੋ ਕੇ ਦੁਕਾਨਾਂ ਖੋਹਲ ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਕਾਜ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦੇਵੇ। ਕੋਈ ਆਦਮੀ ਰੋਕ ਨਹੀਂ ਕਰੇਗਾ। ਜੋ ਚੀਜ਼ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਵਾਸਤੇ ਖਰੀਦੀ ਜਾਵੇਗੀ, ਸਭ ਦਾ ਮੁੱਲ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇਗਾ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਦਾ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਤੇ ਬੜਾ ਚੰਗਾ ਅਸਰ ਪਿਆ। ਥੋੜ੍ਹੇ ਹੀ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਲਹਿਰ ਤੇ ਚਹਿਲ ਪਹਿਲ ਆ ਗਈ ਤੇ ਇੱਥੋਂ ਦੀ ਪ੍ਰਜਾ ਨੂੰ ਇੱਕ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਕਸ਼ਟ ਮਗਰੋਂ ਸੁਖ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਬ੍ਰਿਧੀ ਲਈ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕਰਨ ਲੱਗੇ।

੩੦. ਭਸੀਨ ਦੀ ਲੜਾਈ

ਜਦ ਹੋਰ ਸਰਦਾਰਾਂ ਨੇ ਇਹ ਹਾਲ ਸੁਣਿਆ ਕਿ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਲਾਹੌਰ ਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ ਤਾਂ ਸਰਦਾਰ ਜੱਸਾ ਸਿੰਘ ਰਾਮਗੜ੍ਹੀਏ ਦੇ ਲੜਕੇ ਜੋਧ ਸਿੰਘ ਨੇ ਗੁਲਾਬ ਸਿੰਘ ਭੰਗੀ ਨਾਲ ਸਲਾਹ ਕਰ ਕੇ ਲੜਾਈ ਦੀ ਠਾਨੀ। ਵਜੀਰਾਬਾਦ ਤੋਂ ਜੋਧ ਸਿੰਘ ਕਸੂਰ ਤੋਂ ਨਜ਼ਾਮੁੱਦੀਨ ਆਦਿਕ ਫੌਜ ਲੈ ਕੇ ਅੱਪੜ ਗਏ। ਇਨਾਂ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਰਸਾਲੇ ਤੋਪਖਾਨੇ ਤੇ ਪੈਦਲ ਸੈਨਾ ਤਿਆਰ ਕਰ ਕੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵੱਲੋਂ ਭੌਂ ਕੇ ਗੁਲਾਬ ਸਿੰਘ ਦੇ ਨਾਲ ਹੋ ਲਾਹੌਰ ਵੱਲ ਕੂਚ ਕੀਤਾ। ਜਦ ਇਹ ਭਸੀਨ ਪਿੰਡ ਪਾਸ: ਜੋ ਲਾਹੌਰ ਤੋਂ ਚੜ੍ਹਦੇ ਪਾਸੇ ੧੦ ਕੋਹ ਦੀ ਵਿੱਥ ਤੇ ਹੈ, ਪੁੱਜੇ ਤਦ ਉੱਥੇ ਉਡੀਕ ਵਿੱਚ ਡੇਰਾ ਕਰਾ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਆਪਣੇ ਬਾਕੀ ਸਾਥੀਆਂ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰਨ ਲੱਗੇ ਕਿ ਓਹਨਾਂ ਦੇ ਆਉਣ ਤੇ ਇੱਕੋ ਵਾਰ ਲਾਹੌਰ ਸ਼ਹਿਰ ਤੇ ਹੱਲਾ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ।

ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਹਾਲਤ ਇਸ ਵੇਲੇ ਬੜੀ ਅਜਬ ਸੀ, ਸ਼ਹਿਰ ਲਾਹੌਰ ਤੇ ਨਵਾਂ ਨਵਾਂ ਕਬਜ਼ਾ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਇੱਥੇ ਫੌਜ ਦਾ ਰੱਖਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਸੀ। ਸਾਰੀ ਫੌਜ ਨਾਲ ਲੈ ਕੇ ਨਹੀਂ ਆਇਆ ਸੀ। ਬਾਕੀ ਫੌਜ ਰਾਮਨਗਰ ਤੇ ਗੁਜਰਾਂਵਾਲੇ ਵਿੱਚ ਸੀ। ਓਸ ਦਾ ਇੰਨੀ ਛੇਤੀ ਅਪੜਨਾ ਕਠਨ ਸੀ। ਫਿਰ ਖ਼ਜ਼ਾਨਾ ਸਾਰਾ ਗੁਜਰਾਂਵਾਲੇ ਸੀ, ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਆਂਦਾ ਸੀ। ਇਹਨਾਂ ਗੱਲਾਂ ਤੋਂ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਕੁਝ ਸੋਚਾਂ ਵਿੱਚ ਸੀ।