ਮਹਾਰਾਜਾ ਨੂੰ "ਸਰਕਾਰ" ਕਹਿ ਕੇ ਪੁਕਾਰਿਆ ਜਾਵੇ ਤੇ ਲਿਖਤ ਵਿੱਚ "ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਬਹਾਦਰ" ਲਿਖਿਆ ਜਾਇਆ ਕਰੇ।

੩੪. ਆਪਣਾ ਸਿੱਕਾ ਚਲਾਇਆ

ਫਿਰ ਵਿਚਾਰ ਹੋਈ ਕਿ ਆਪਣਾ ਸਿੱਕਾ ਚਲਾਇਆ ਜਾਵੇ। ਸੋਚਿਆ ਗਿਆ ਕਿ ਫ਼ਾਰਸੀ ਦਾ ਕੋਈ ਅਜਿਹਾ ਫਿਕਰਾ ਬਣਾਇਆ ਜਾਵੇ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਤੇ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦਾ ਨਾਮ ਆ ਜਾਏ। ਸੋ ਬੜੀ ਸੋਚ ਵਿਚਾਰ ਦੇ ਮਗਰੋਂ ਇਹ ਪਸੰਦ ਆਇਆ:

ਦੇਗੋ ਤੇਗੋ ਫਤਹ ਨੁਸਰਤ ਬੇਦਰੰਗ

ਯਾਫਤ ਅਜ ਨਾਨਕ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ

ਹੁਕਮ ਹੋਇਆ ਕਿ ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਇੱਕ ਸ਼ੇਅਰ ਦਾ ਠੱਪਾ ਹੋਵੇ ਤੇ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਨਾਮ, ਜਿੱਥੇ ਠੱਪਾ ਲੱਗੇ ਤੇ ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦਾ ਨਾਮ ਹੋਵੇ। ਉਸੇ ਦਿਹਾੜੇ ਟਕਸਾਲ ਬਣਾਈ ਗਈ। ਦੂਜੇ ਦਿਨ ਕਈ ਸੌ ਰੁਪਯੇ ਤਿਆਰ ਹੋ ਗਏ ਜੋ ਮਹਾਰਾਜਾ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਗਏ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਓਹਨਾਂ ਨੇ ਗ਼ਰੀਬਾਂ ਦੇ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਦਿੱਤਾ।

੩੫. ਸ਼ਹਿਰ ਲਾਹੌਰ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ

ਮਹਾਰਾਜਾ ਨੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਕਾਜ਼ੀ ਨਿਜਾਮਉਦੀਨ ਨੂੰ ਖਿਲਅਤ ਦੇ ਕੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀਆਂ ਰਜਿਸਟਰੀਆਂ ਕਰਨ ਦਾ ਕੰਮ ਸੌਂਪਿਆ ਤੇ ਤਾਕੀਦ ਕੀਤੀ ਕਿ ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਬੜੀ ਈਮਾਨਦਾਰੀ ਨਾਲ ਕਰਨਾ ਤੇ ਇਨਸਾਫ਼ ਕਰਨਾ ਤਾਂ ਜੋ ਪ੍ਰਜਾ ਨੂੰ ਸ਼ਕਾਇਤ ਦਾ ਮੌਕਾ ਨਾ ਮਿਲੇ। ਇਮਾਮਬਖਸ਼, ਜਿਸ ਨੂੰ ਲੋਕੀ 'ਖਰ ਸਵਾਰ' ਕਿਹਾ ਕਰਦੇ ਸਨ, ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਕੋਤਵਾਲ ਨੀਯਤ ਕੀਤਾ। ਦੀਵਾਨ ਮੋਤੀ ਰਾਮ ਨੂੰ ਇੱਕ ਲੱਖ ਰੁਪਯਾ ਦੇ ਕੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਪਾਸਿਆਂ ਦੀ ਚਾਰ ਦੀਵਾਰੀ ਬਨਵਾਣ ਦਾ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਹਕੀਮ ਨੂਰਦੀਨ ਨੂੰ ਹਕੀਮ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ। ਮਹਾਰਾਜਾ ਨੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਹੁਦੇ ਨੀਯਤ ਕਰ ਕੇ ਸਾਰੇ ਕੰਮ ਵੰਡ ਕੇ ਤਾਕੀਦ ਕੀਤੀ ਕਿ ਇਨਸਾਫ ਕਿਸੇ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਵੀ ਹੱਥੋਂ ਨਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ। ਮਹਾਰਾਜਾ ਭਾਵੇਂ ਕੁਝ ਲਿਖਿਆ ਪੜ੍ਹਿਆ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਤਦ ਵੀ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਦੀ ਬਖ਼ਸ਼ੀ ਬੁੱਧੀ ਨਾਲ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੁਲਕ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਇਸ ਖੂਬੀ ਨਾਲ ਚਲਾਇਆ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਵਾਸੀਆਂ ਨੂੰ ਪਿਛਲੀਆਂ ਭਾਜੜਾਂ ਦੇ ਦੁਖ ਭੁਲ ਗਏ।

੩੬. ਸਾਹਿਬ ਸਿੰਘ ਤੇ ਹਮਲਾ

ਮਹਾਰਾਜੇ ਨੂੰ ਖ਼ਬਰ ਮਿਲੀ ਕਿ ਗੁਜਰਾਤ ਵਾਲਾ ਸਾਹਿਬ ਸਿੰਘ ਭੰਗੀ ਦਰਬਾਰ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਫੌਜ ਇਕੱਠੀ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਝੱਟ ਫੌਜ ਲੈ ਕੇ ਓਹਨੂੰ ਕਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਜਾ ਘੇਰਿਆ। ਕੁਝ ਦਿਨ ਤਾਂ ਉਹ ਅੰਦਰੇ ਲੜਦਾ ਰਿਹਾ। ਅੰਤ ਨੂੰ ਤੰਗ ਹੋ ਕੇ ਬੇਦੀ ਸਾਹਿਬ ਸਿੰਘ ਦੀ ਰਾਹੀਂ ਇਕ ਤਕੜੀ ਨਜ਼ਰਾਨੇ ਦੀ ਰਕਮ ਦੇ ਕੇ ਅਧੀਨਤਾ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਲਈ।

੩੭. ਦਲ ਸਿੰਘ ਦੀ ਕੈਦ ਤੇ ਅਕਾਲ ਗੜ੍ਹ ਤੇ ਚੜ੍ਹਾਈ

ਮਹਾਰਾਜਾ ਨੂੰ ਖ਼ਬਰ ਮਿਲੀ ਕਿ ਦਲ ਸਿੰਘ ਅਕਾਲਗੜ੍ਹੀਆ: ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਰਦਾਰ ਮਹਾਂ ਸਿੰਘ ਨੇ ਆਪਣੀ ਹੱਥੀਂ ਪਾਲ ਕੇ ਅਕਾਲ ਗੜ੍ਹ ਦਾ ਇਲਾਕਾ ਬਖਸਿਆ ਸੀ, ਸਰਦਾਰ ਸਾਹਿਬ ਸਿੰਘ ਭੰਗੀ ਦਾ ਦੋਸਤ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ ਤੇ ਦੋਵੇਂ ਮਿਲ ਕੇ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਲਾਹੌਰ ਤੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ ਜਾਏ। ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਮਹਾਰਾਜਾ ਨੂੰ ਬੜਾ ਕ੍ਰੋਧ ਆਇਆ ਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿ ਦਲ ਸਿੰਘ ਸਾਹਿਬ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਮਿਲ ਕੇ ਕੋਈ ਫਸਾਦ ਕਰਦਾ, ਮਹਾਰਾਜੇ ਨੇ ਓਹਨੂੰ ਲਾਹੌਰ ਬੁਲਾ ਕੇ ਨਜ਼ਰਬੰਦ ਕਰ ਲਿਆ ਤੇ ਆਪ ਦੂਜੇ ਦਿਨ ਫੌਜ ਲੈ ਕੇ ਅਕਾਲਗੜ੍ਹ ਤੇ ਚੜ੍ਹਾਈ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਕਿੰਤੂ ਸਰਦਾਰ ਦਲ ਸਿੰਘ ਦੀ ਸਰਦਾਰਨੀ ਧਰਮ ਕੌਰ ਨੇ ਅਸਲ ਹਾਲ ਤੋਂ ਜਾਣੂ ਹੋ ਕੇ ਝਟ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਬੰਦ ਕਰ ਲਏ, ਕਿਲ੍ਹੇ ਦੀਆਂ ਦੀਵਾਰਾਂ ਤੇ ਤੋਪਾਂ ਚੜ੍ਹਾ ਕੇ ਬੜੀ ਬਹਾਦਰੀ ਨਾਲ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕੀਤਾ। ਦੋਹਾਂ ਪਾਸਿਆਂ ਤੋਂ ਅੱਗ ਵੱਸਣ ਲੱਗੀ ਤੇ ਇੱਕ ਮੁਦਤ ਤੱਕ ਲੜਾਈ ਹੋਂਦੀ