ਫਤਹ ਸਿੰਘ ਆਹਲੂਵਾਲੀਏ ਦੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਕਤ ਸਰਦਾਰ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਚਲਾਣੇ ਦੀ ਖ਼ਬਰ (ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਓਹਨਾਂ ਹੀ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਚਲਾਣਾ ਕੀਤਾ ਸੀ) ਲਿਖ ਕੇ ਹਾਜ਼ਰ ਹੋਣ ਤੋਂ ਖਿਮਾ ਮੰਗੀ। ਜਦ ਮਹਾਰਾਜੇ ਨੇ ਮਲੂਮ ਕੀਤਾ ਕਿ ਸਵਾਏ ਸਰਦਾਰ ਫਤਹ ਸਿੰਘ ਦੇ ਕੋਈ ਦੋਸਤ ਨਹੀਂ, ਤਦ ਇਹ ਖਿਆਲ ਕਰ ਕੇ ਕਿ ਦੋਸਤ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਚਲਾਣਾ ਕੀਤਾ, ਆਪ ਜਾਣਾ ਉਚਿਤ ਜਾਤਾ। ਤਰਨਤਾਰਨ ਸਾਹਿਬ ਅਸ਼ਨਾਨ ਕਰ ਕੇ ਪਿੰਡ ਫਤਹ ਆਬਾਦ ਜੋ ਕਪੂਰਥਲੇ ਦੀ ਰਿਆਸਤ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਜਾ ਪੁੱਜਾ। ਫਤਹ ਸਿੰਘ ਨੇ ਇਹ ਖ਼ਬਰ ਸੁਣ ਕੇ ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਮਹਾਰਾਜੇ ਦੇ ਵਾਸਤੇ ਤੰਬੂ ਲਵਾ ਦਿੱਤੇ ਤੇ ਆਪ ਦੋ ਮੀਲ ਅੱਗੋਂ ਜਾ ਕੇ ਬੜੇ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਸਵਾਗਤ ਕੀਤਾ ਤੇ ਨਾਲ ਲਿਆ ਕੇ ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਤੰਬੂ ਵਿੱਚ ਉਤਾਰਿਆ। ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਉਤਾਰੇ ਦਾ ਮਤਲਬ ਸਮਝ ਲਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਚਲਾਣੇ ਦਾ ਸ਼ੋਕ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰ ਕੇ ਗੱਲਾਂ ਵਿੱਚ ਯਕੀਨ ਦਵਾਇਆ ਕਿ ਐਸ ਜ਼ਮਾਨੇ ਵਿੱਚ ਜਿੰਨਾ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ ਹਿਤ ਹੈ, ਕਿਸੇ ਨਾਲ ਨਹੀਂ। ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਆਪਣਾ ਦੋਸਤ ਤੇ ਖੈਰਖਾਹ ਸਮਝਦਾ ਹਾਂ। ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਗੱਲ ਦੀ ਤਸੱਲੀ ਰੱਖੋ। ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ ਕੋਈ ਧੋਖਾ ਜਾਂ ਫਰੇਬ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ ਤੇ ਆਪਣੀ ਪਗੜੀ ਸਰਦਾਰ ਫਤਹ ਸਿੰਘ ਨਾਲ ਬਦਲ ਕੇ ਧਰਮ ਭਾਈ ਬਣਾ ਲਿਆ। ਫਿਰ ਸ੍ਰੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਪੁੱਜ ਕੇ ਦੁਹਾਂ ਨੇ ਅੱਗੋਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠੇ ਰਹਿਣ ਤੇ ਮਿਲਾਪ ਰਖਣ ਦੀ ਸੋਂਹ ਚੁੱਕੀ ਤੇ ਇਸੇ ਭਾਵ ਦਾ ਇਕਰਾਰਨਾਮਾ ਲਿਖ ਕੇ ਓਸ ਤੇ ਦੁਹਾਂ ਨੇ ਦਸਖਤ ਕਰ ਦਿੱਤੇ।

੪੨. ਸਦਾ ਕੌਰ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ

ਮਹਾਰਾਜਾ ਨੂੰ ਖ਼ਬਰ ਮਿਲੀ ਕਿ ਕਾਂਗੜੇ ਦਾ ਰਾਜਾ ਸੰਸਾਰ ਚੰਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੱਸ ਸਦਾ ਕੌਰ ਦੇ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਹੱਥ ਖਲਾਰਦਾ ਹੈ। ਤਦ ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਸ੍ਰਦਾਰ ਫਤਹ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਨਾਲ ਲੈ ਕੇ ਚੜ੍ਹਾਈ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਸੰਸਾਰ ਚੰਦ ਦੇ ਨੌਕਰ ਮਹਾਰਾਜਾ ਦੀ ਆਵਾਜਾਈ ਸੁਣ ਕੇ ਸਾਰੇ ਇਲਾਕੇ ਛੱਡ ਕੇ ਨੱਸ ਗਏ। ਸਰਦਾਰਨੀ ਸਦਾ ਕੌਰ ਨੂੰ ਓਹ ਇਲਾਕਾ, ਜੇ ਓਸ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਖੋਹਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਬਿਨਾਂ ਖੂਨ ਵੀਟੇ ਦੇ ਮਿਲ ਗਿਆ, ਸਗੋਂ ਕਾਂਗੜੇ ਦੀ ਮਲਕੀਅਤ ਦਾ ਇਲਾਕਾ ਓਹਦੇ ਹੱਥ ਆ ਗਿਆ। ਇਹ ਇਲਾਕਾ ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਆਪਣੀ ਫਤਹ ਦਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਫੇਰ ਮਹਾਰਾਜਾ ਨੇ ਨੂਰਪੁਰ ਦਾ ਇਲਾਕਾ ਫਤਹ ਕੀਤਾ ਤੇ ਰਾਜਾ ਸੰਸਾਰ ਚੰਦ ਮੁਕਾਬਲੇ ਦੀ ਹਿੰਮਤ ਨਾ ਵੇਖ ਕੇ ਪਹਾੜਾਂ ਵੱਲ ਨੱਸ ਗਿਆ।

੪੩. ਧਨੀ ਪੋਠੋਹਾਰ ਦੀ ਜਿੱਤ

ਇੱਥੋਂ ਮੁੜ ਕੇ ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਪਠਾਨਕੋਟ ਦੇ ਨੇੜੇ ਕਿਲ੍ਹਾ ਸੁਜਾਨਪੁਰ ਜੋ ਕਿ ਸਰਦਾਰ ਬੁਧ ਸਿੰਘ, ਸੰਗਤ ਸਿੰਘ ਦੇ ਕਬਜ਼ੇ ਵਿੱਚ ਸੀ, ਫਤਹ ਕੀਤਾ। ਇੱਥੇ ਆਪਣਾ ਕਬਜਾ ਕਰ ਕੇ ਬਹਿਰਾਮ ਪੁਰ, ਸੁਕਾਲਗੜ੍ਹ ਤੇ ਧਰਮਕੋਟ ਆਦਿਕ ਲਾਗੇ ਦੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਆਪਣੀ ਤੈਹਤ ਵਿੱਚ ਆਂਦਾ। ਫਿਰ ਪਿੰਡੀ ਭੱਟੀਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਕੇ ਸਰਦਾਰ ਫਤਹ ਸਿੰਘ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਧਨੀ ਪੋਠੋਹਾਰ ਦਾ ਸਾਰਾ ਇਲਾਕਾ: ਜਿੱਥੋਂ ਦੇ ਘੋੜੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋਂਦੇ ਹਨ, ਆਪਣੇ ਰਾਜ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਲਿਆ ਤੇ ਓਥੋਂ ੪੦੦੦ ਸੋਹਣੇ ਤੇ ਤੇਜ਼ ਚਲਣ ਵਾਲੇ ਘੋੜੇ ਲੈ ਕੇ ਮੁੜ ਆਇਆ।

੪੪. ਡਸਕਾ ਤੇ ਚਨਯੋਟ

ਸਰਦਾਰ ਫਤਹ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਨਾਲ ਲੈ ਕੇ ਮਹਾਰਾਜਾ ਨੇ ਡਸਕੇ ਵੱਲ ਕੂਚ ਕੀਤਾ। ਇੱਥੋਂ ਦੇ ਕਿਲ੍ਹੇ ਵਾਲਾ ਕਿਲ੍ਹਾ ਛੱਡ ਕੇ ਨੱਸ ਗਿਆ। ਇਸ ਕਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਆਦਮੀ ਬਿਠਾ ਕੇ ਮਹਾਰਾਜਾ ਵਾਪਸ ਆ ਗਿਆ।

ਚਨਯੋਟ ਵਿੱਚ ਜੱਸਾ ਸਿੰਘ ਭੰਗੀ: ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਨਾਮ ਕਰਮ ਸਿੰਘ ਸੀ, ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਬਾਬਤ ਖ਼ਬਰ ਮਿਲੀ ਕਿ ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਪ੍ਰਜਾ ਦੁਖੀ ਹੈ। ਮਹਾਰਾਜਾ ਨੇ ਝੱਟ ਉਧਰ