ਕੋਈ ਅਜੇਹੀ ਤਾਕਤ ਨਹੀਂ ਜੋ ਤੁਹਾਡੀ ਮਦਦ ਕਰ ਸਕੇ। ਇਸ ਕਰ ਕੇ ਤੁਸੀਂ ਅੰਗਰੇਜਾਂ ਨਾਲ ਸੁਲਾਹ ਕਰ ਲਓ। ਜਸਵੰਤ ਰਾਏ ਹੁਲਕਰ ਇਹ ਗੱਲ ਮੰਨ ਗਿਆ ਕਿ ਮਹਾਰਾਜਾ ਸਾਹਿਬ ਆਪ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਸੁਲਾਹ ਕਰਾ ਦੇਣ।
੫੬. ਜਸਵੰਤ ਰਾਏ ਤੇ ਅੰਗਰੇਜ
੧੯ ਦਸੰਬਰ ੧੮੦੫ ਨੂੰ ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਲਾਰਡ ਲੀਕ ਸਾਹਿਬ ਪਾਸ ਆਪਣਾ ਵਕੀਲ ਭੇਜ ਕੇ ਜਸਵੰਤ ਰਾਏ ਹੁਲਕਰ ਨਾਲ ਸੁਲਾਹ ਕਰ ਲੈਣ ਲਈ ਕਿਹਾ। ਗਵਰਨਰ ਦੀ ਮਨਸ਼ਾ ਵੀ ਲੜਾਈ ਕਰਨ ਦੀ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਇਸ ਕਰ ਕੇ ਓਹਨਾਂ ਇਹ ਗੱਲ ਮੰਨ ਲਈ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਇਕਰਾਰਨਾਮਾ ਤਰੀਕ ੧੧ ਜਨਵਰੀ ੧੮੦੬ ਈਸਵੀ ਨੂੰ ਜਸਵੰਤ ਰਾਏ ਹੁਲਕਰ ਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਤੇ ਜਸਵੰਤ ਰਾਏ ਦਾ ਓਹ ਸਾਰਾ ਇਲਾਕਾ ਜੋ ਜ਼ਬਤ ਕਰ ਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਵਾਪਸ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
ਇਸ ਤੋਂ ਪਿੱਛੋਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਤੇ ਲਾਹੌਰ ਦਰਬਾਰ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਵੀ ਇੱਕ ਇਕਰਾਰਨਾਮਾ ਲਿਖ੍ਯਾ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਦੇ ਮੁਲਕ ਵਿੱਚ ਦਖ਼ਲ ਨਾ ਦੇਣ ਦਾ ਪ੍ਰਣ ਸੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਕਰਾਰਨਾਮਾ ਲਿਖੇ ਜਾਣ ਨਾਲ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਬਦੇਸ਼ੀ ਫੌਜ ਜੋ ਆਈ ਸੀ, ਵਾਪਸ ਚਲੀ ਗਈ ਤੇ ਜਸਵੰਤ ਰਾਓ ਵੀ ਵਾਪਸ ਮੁੜ ਗਿਆ।
ਸੰਮਤ ੧੮੬੩ ਬਿਕ੍ਰਮੀ ਨੂੰ ਮਹਾਰਾਜਾ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਵਿਸਾਖੀ ਕਟਾਸ ਤੀਰਥ ਤੇ ਕਰ ਕੇ ਇਲਾਕੇ ਦੇ ਜਿਮੀਂਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਅਧੀਨ ਕਰ ਲਿਆ ਅਤੇ ਸ਼ਾਲਾਮਾਰ ਬਾਗ ਦੀ ਮੁਰੰਮਤ ਕਰਾ ਕੇ ਓਸ ਵਿੱਚ ਅਲੀ ਮਰਦਾਨ ਖਾਂ ਵਾਲੀ ਨਹਿਰ ਦਾ ਪਾਣੀ ਪਵਾਇਆ। ਦੂਜੇ ਆਪਣੇ ਮੁਲਕ ਦੀ ਜਮ੍ਹਾਂ ਬੰਦੀ ਤੇ ਮਾਮਲੇ ਦੀ ਵਸੂਲੀ ਦਾ ਪੱਕਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕੀਤਾ।
ਫਿਰ ਇਸੇ ਸਾਲ ਮਹਾਰਾਜਾ ਨੇ ਸਤਲੁਜ ਲੰਘ ਕੇ ਜ਼ੀਰਾ ਤੇ ਕਬਜਾ ਕਰ ਲਿਆ ਤੇ ਕੋਟ ਕਪੂਰਾ ਤੇ ਮੁਕਤਸਰ ਵੀ ਆਪਣੇ ਕਬਜ਼ੇ ਵਿੱਚ ਕਰ ਲਏ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਧਰਮਕੋਟ ਮਾੜੀ ਤੇ ਕਬਜਾ ਕੀਤਾ। ਫਰੀਦਕੋਟ ਵੱਲ ਚੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ, ਕਿੰਤੂ ਓਥੋਂ ਦੇ ਰਈਸਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਤਕੜੀ ਰਕਮ ਨਜ਼ਰਾਨੇ ਵਜੋਂ ਦੇ ਕੇ ਸੁਲਾਹ ਕਰ ਲਈ।
੫੭. ਮਹਾਰਾਜਾ ਪਟਿਆਲੇ ਵਿੱਚ
ਇਸੇ ਸਮੇਂ ਰਾਜਾ ਸਾਹਿਬ ਸਿੰਘ ਪਟਿਆਲਾ ਵਾਲੇ ਤੇ ਨਾਭੇ ਦੇ ਰਾਜੇ ਦੀ ਅਣਬਣ ਹੋ ਗਈ, ਜਿਸ ਦੇ ਫੈਸਲੇ ਵਾਸਤੇ ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਸੱਦਿਆ ਗਿਆ। ਸੋ ੧੭ ਕੱਤਕ ਸੰਮਤ ੧੮੬੪ ਨੂੰ ਇੱਕ ਭਾਰੀ ਫੌਜ ਦੇ ਨਾਲ ਮਹਾਰਾਜਾ ਸਾਹਿਬ ਨਾਭੇ ਪੁੱਜੇ ਤੇ ਇੱਕ ਮਾਮੂਲੀ ਜਿਹੀ ਲੜਾਈ ਦੇ ਮਗਰੋਂ, ਜਿਸ ਦਾ ਪੂਰਾ ਹਾਲ ਪਟਿਆਲੇ ਦੇ ਹਾਲ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਜਾ ਚੁੱਕਾ ਹੈ, ਦੋਹਾਂ ਦੀ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਸੁਲਾਹ ਹੋ ਗਈ ਤੇ ਓਹਨਾਂ ਨੇ ਮਹਾਰਾਜਾ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸਾਰਾ ਧਨ ਦੇ ਕੇ ਵਾਪਸ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
੫੮. ਰਾਏ ਅਲਯਾਸ ਦੇ ਇਲਾਕੇ ਦੀ ਜ਼ਬਤੀ
ਇੱਥੋਂ ਵਾਪਸ ਹੋ ਕੇ ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਰਾਏ ਅਲ੍ਯਾਸ ਦੀ ਵਿਧਵਾ ਤੋਂ ਓਸ ਦਾ ਇਲਾਕਾ ਲੁਧਿਆਣਾ ਆਦਿਕ ਲੈ ਕੇ ਆਪਣੇ ਮਾਮੂ ਰਾਜਾ ਜੀਂਦ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਥਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਗਣਾ ਜੋ ਬਿਆਸ ਦੇ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਅਲ੍ਯਾਸ ਗੋਸ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਮੁਹਕਮ ਚੰਦ ਨੂੰ ਬਖਸ਼ਿਆ। ਜਗਰਾਓਂ, ਜੰਡ੍ਯਾਲਾ, ਬੱਦੋਵਾਲ, ਤਲਵੰਡੀ, ਢਾਕਾ ਤੇ ਬਸੀ ਆਦਿਕ ਸਾਰੇ ਪਿੰਡ ਜੋ ਰਾਏ ਅਲ੍ਯਾਸ ਦੇ ਕਬਜ਼ੇ ਵਿੱਚ ਸਨ, ਰਾਜਾ ਜੀਂਦ, ਨਾਭਾ, ਸਰਦਾਰ ਫਤੇਹ ਸਿੰਘ ਆਹਲੂਵਾਲੀਆ, ਦੀਵਾਨ ਮੋਹਕਮ ਚੰਦ, ਸਰਦਾਰ ਵਸਾਵਾ ਸਿੰਘ ਤੇ ਸਰਦਾਰ ਬੈਹਗਾ ਸਿੰਘ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਦਿੱਤੇ।
