ਆਇਆ, ਤਦ ਤੁਸਾਂ ਓਹਨੂੰ ਪਨਾਹ ਦਿੱਤੀ। ਫਿਰ ਕੁਤਬਦੀਨ ਨਾਲ ਤੁਸਾਂ ਮਿਤਰਾਨਾ ਗੰਢ ਕੇ ਸਾਡੇ ਨਾਲ ਲੜਾਈ ਕਰਨ ਦੀ ਗੋਂਦ ਗੁੰਦੀ। ਹੁਣ ਚੂੰਕਿ ਤੁਸਾਂ ਆਪ ਬਚਨ ਭੰਗ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਾਸਤੇ ਜਾਂ ਤਾਂ ਸਾਲਾਨਾ ਖਰਾਜ ਜੁਰਮਾਨੇ ਤੇ ਫੌਜ ਦੇ ਖ਼ਰਚ ਸਮੇਤ ਦੇਵੋ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਖਾਲਸਾ ਫੌਜ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਕੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਬੇਦਖਲ ਕਰ ਦੇਵੇਗੀ ਤੇ ਆਪਣਾ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਏਗੀ। ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣਦੇ ਹੀ ਮੁਜ਼ੱਫਰ ਖਾਂ ਨੇ ਬੜੀ ਨਿਮਰਤਾ ਤੇ ਅਧੀਨਗੀ ਨਾਲ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਮਹਾਰਾਜਾ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਆਪ ਇੱਥੇ ਤੱਕ ਆਉਣ ਦੀ ਕਿਉਂ ਖੇਚਲ ਕੀਤੀ ਹੈ? ਮੈਂ ਤਾਂ ਹਰ ਵੇਲੇ ਨੌਕਰ ਹਾਂ। ਸਾਲਾਨਾ ਖਰਾਜ ਦੇਣ ਦਾ ਜੋ ਮੈਂ ਇਕਰਾਰ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਉਹ ਕੁੱਤਾ ਭੇਜ ਕੇ ਮੰਗਵਾ ਸਕਦੇ ਸੀ। ਹਾਂ, ਜੇ ਮੈਂ ਕੋਈ ਬਗਾਵਤ ਕੀਤੀ ਹੋਂਦੀ, ਤਦ ਮੇਰੇ ਤੇ ਚੜ੍ਹਾਈ ਕਰਨੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਸੀ। ਮੈਂ ਅਹਿਮਦ ਖਾਂ ਸਿਆਲ ਨੂੰ ਉੱਕਾ ਪਨਾਹ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ। ਜਿਸ ਵੇਲੇ ਓਹ ਮੇਰੇ ਪਾਸ ਆਇਆ ਮੈਂ ਉਸੇ ਵੇਲੇ ਓਸ ਨੂੰ ਇਥੋਂ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ। ਹਾਂ, ਜੇ ਕਦੀ ਕੋਈ ਹੁਕਮ ਉਹਦੇ ਫੜਨ ਦਾ ਮੇਰੇ ਪਾਸ ਆਇਆ ਹੋਂਦਾ, ਤੇ ਮੈਂ ਉਹਨੂੰ ਨਾ ਫੜਦਾ ਤਦ ਵੀ ਮੈਂ ਕਸੂਰਵਾਰ ਸਾਂ। ਦੂਜਾ ਮੈਂ ਕੁਤਬਦੀਨ ਕਸੂਰ ਵਾਲੇ ਨਾਲ ਕੋਈ ਸਾਜ਼ਸ਼ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ। ਇਹ ਖ਼ਬਰ ਵੀ ਮਹਾਰਾਜਾ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਨੇ ਗ਼ਲਤ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਹੁਣ ਇੰਨਾ ਖਰਾਜ ਹਰਜਾਨਾ ਜੋ ਮਹਾਰਾਜਾ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਮੰਗਿਆ ਹੈ, ਮੇਰੇ ਪਾਸ ਨਹੀਂ। ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਇਹਦੇ ਮੰਨਣ ਵਿੱਚ ਵੀ ਨਾਂਹ ਨਾ ਕਰਦਾ। ਮੈਂ ਉਮੈਦ ਕਰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਮਹਾਰਾਜਾ ਸਾਹਿਬ ਮੇਰੇ ਤੇ ਤਰਸ ਕਰਨਗੇ ਤੇ ਇੰਨੀ ਵਧੀਕੀ ਨਾ ਕਰਨਗੇ, ਜਿਸ ਦੇ ਨਾਲ ਕਿ ਮੈਂ ਤਬਾਹ ਹੋ ਜਾਵਾਂ।

ਜਦ ਮਹਾਰਾਜਾ ਸਾਹਿਬ ਵੱਲੋਂ ਕੁਤਬਦੀਨ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਸਾਜ਼ਸ਼ ਦੇ ਕੁਝ ਹਾਲ ਦੱਸੇ ਗਏ ਤਦ ਇਸ ਤੋਂ ਕੋਈ ਜਵਾਬ ਨਾ ਬਣ ਸਕਿਆ। ਮਹਾਰਾਜਾ ਨੇ ਫੌਜ ਨੂੰ ਹੱਲਾ ਬੋਲਣ ਦਾ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ। ਜਦ ਫੌਜ ਮੁਲਤਾਨ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਪਾਸ ਅਪੜੀ, ਤਦ ਨਵਾਬ ਨੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਬੰਦ ਕਰ ਲਏ ਤੇ ਫੌਜ ਲੈ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਗਿਰਦ ਘੇਰਾ ਘੱਤ ਲਿਆ ਤੇ ਬਾਹਰ ਦੀ ਆਵਜਾਈ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਜਦ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਪ੍ਰਜਾ ਨੂੰ ਬੜੀ ਤਕਲੀਫ ਹੋਈ ਤੇ ਓਹਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਜਾਨ ਮਾਲ ਨੂੰ ਸਖ਼ਤ ਖਤਰੇ ਵਿੱਚ ਵੇਖਿਆ, ਤਦ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਚੌਧਰੀ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ ਨਵਾਬ ਮੁਜ਼ਫਰ ਖਾਂ ਦੇ ਪਾਸ ਗਏ ਤੇ ਓਹਨਾਂ ਜਾ ਕੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਆਪ ਦੀ ਅੜ ਤੋਂ ਸ਼ਹਿਰ ਤਬਾਹ ਹੋ ਜਾਏਗਾ। ਤੁਹਾਡੇ ਵਿੱਚ ਖਾਲਸੇ ਦਾ ਟਾਕਰਾ ਕਰਨ ਦੀ ਹਿੰਮਤ ਨਹੀਂ। ਤਾਂ ਤੇ ਚੰਗਾ ਹੋਵੇ ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਸੁਲਾਹ ਕਰ ਕੇ ਜੰਗ ਦੀ ਜਵਾਲਾ ਤੋਂ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਬਚਾ ਲਓ।

ਪ੍ਰਜਾ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਸੁਣ ਮੁਜ਼ਫਰ ਖਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਹੋਸ਼ ਆ ਗਈ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਲੱਖ ਰੁਪਯਾ ਦੇ ਕੇ ਮਹਾਰਾਜਾ ਸਾਹਿਬ ਨਾਲ ਸੁਲਾਹ ਕਰ ਲਈ।

੬੩. ਮੁਲਤਾਨ ਤੋਂ ਬਹਾਵਲਪੁਰ ਵੱਲ

ਜਦ ਨੀਯਤ ਰਕਮ ਮਹਾਰਾਜਾ ਸਾਹਿਬ ਪਾਸ ਅਪੜ ਗਈ ਤਦ ਓਹਨਾਂ ਨੇ ਮੁਲਤਾਨ ਦਾ ਘੇਰਾ ਚੁੱਕ ਲਿਆ ਤੇ ਬਹਾਵਲਪੁਰ ਵੱਲ ਕੂਚ ਕੀਤਾ। ਜਦ ਮਹਾਰਾਜਾ ਦੀ ਫੌਜ ਦਰਯਾ ਲੰਘ ਕੇ ਬਹਾਵਲਪੁਰ ਦੇ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਜਾ ਵੜੀ ਤਦ ਪ੍ਰਜਾ ਖਾਲਸੇ ਦੀ ਫੌਜ ਦੀ ਅਵਾਈ ਸੁਣ ਕੇ ਘਬਰਾ ਗਈ। ਨਵਾਬ ਨੇ ਆਪਣੇ ਵੱਲੋਂ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧ ਭੇਜ ਕੇ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ ਕਿ ਮੈਂ ਆਪਦਾ ਹੁਕਮ ਮੰਨਣ ਵਾਲਾ ਹਾਂ। ਜੋ ਹੁਕਮ ਹੋਵੇ ਆਪ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਕਰਾਂ। ਅੰਤ ਨੂੰ ਬਹਾਵਲ ਖਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਤਕੜੀ ਰਕਮ ਨਜਰਾਨੇ ਵਜੋਂ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ ਤੇ ਮਹਾਰਾਜੇ ਦੇ ਅਧੀਨ ਰਹਿਣਾ ਪ੍ਰਵਾਨ ਕੀਤਾ।

੬੪. ਫੌਜ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ

ਇਸ ਦੌਰੇ ਤੋਂ ਮਹਾਰਾਜਾ ਨੇ ਲਾਹੌਰ ਪੁੱਜ ਕੇ ਹੋਰ ਫੌਜ ਭਰਤੀ ਕਰ ਕੇ ਫੌਜ ਵਧਾਉਣ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕੀਤਾ। ਵੱਖੋ ਵੱਖ ਤੋਪਖਾਨੇ ਨੀਯਤ ਕਰ ਕੇ ਓਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪ ਨੇ ਸਿਆਣੇ ਅਫਸਰ ਮੁਕੱਰਰ ਕੀਤੇ ਤੇ ਤੋਪਾਂ ਬੰਦੂਕਾਂ ਬਣਨ ਦੇ ਕਾਰਖਾਨੇ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ।