੭੬. ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ

ਸੰਮਤ ੧੮੬੫ ਬਿਕ੍ਰਮੀ ਨੂੰ ਸਤਲੁਜ ਪਾਰ ਦੇ ਸਰਦਾਰਾਂ ਦੀ ਪਟਿਆਲੇ ਦੇ ਇਲਾਕੇ ਸਮਾਨਾ ਨਾਮ ਦੇ ਮੁਕਾਮ ਤੇ ਇੱਕ ਕਾਨਫਰੰਸ ਹੋਈ। ਇਸ ਇਕੱਠ ਵਿੱਚ ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੀਆਂ ਚੜ੍ਹਦੀਆਂ ਕਲਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਲਈ ਹਾਨੀਕਾਰਕ ਦੱਸ ਕੇ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਕਿ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਦੇ ਅਧੀਨ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਕਰ ਲਿਆ ਜਾਵੇ। ਸੋ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਚਿੱਠੀ ਦਿੱਲੀ ਲਿਖੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਅਸੀਂ ਸਦਾ ਤੋਂ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਅਧੀਨ ਰਹੇ ਹਾਂ। ਸਾਨੂੰ ਹੁਣ ਵੀ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਅਧੀਨ ਰੱਖਿਆ ਜਾਵੇ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਅਸਾਨੂੰ ਇੱਕ ਨਾ ਇੱਕ ਦਿਨ ਸ਼ੇਰੇ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੋਣਾ ਪਏਗਾ। ਮਿਸਟਰ ਸਟੇਨ ਓਹਨਾਂ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿੱਲੀ ਰੈਜੀਡੈਂਟ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧਾਂ ਦੀ ਬੜੀ ਆਓ ਭਗਤ ਕੀਤੀ ਤੇ ਦਰਖ਼ਾਸਤ ਨੂੰ ਗਵਰਨਮੈਂਟ ਪਾਸ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਵਾਸਤੇ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ। ਓਹ ਮਾਮਲਾ ਮਿਸਟਰ ਮਟਕਾਫ ਦੇ ਸਪੁਰਦ ਕੀਤਾ। ਮਿਸਟਰ ਮਟਕਾਫ ਰਾਜਸੀ ਮਾਮਲਿਆਂ ਦੇ ਸੁਲਝਾਣ ਵਿੱਚ ਬੜੀ ਯੋਗਤਾ ਰੱਖਦਾ ਸੀ। ਓਹਨਾਂ ਹੀ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਪੋਲੀਅਨ ਬੋਨਾਪਾਰਟ ਦੇ ਵੱਲੋਂ ਹਿੰਦ ਵਿੱਚ ਹਮਲੇ ਦਾ ਡਰ ਸੀ। ਇਸ ਲਈ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਹੱਦਾਂ ਪੱਕੀਆਂ ਕਰਨ ਲਈ ਸਰ ਜਾਨ ਮਲਕੋਲਮ ਤੈਹਰਾਨ ਵਿੱਚ, ਐਲਫਨ ਸਟੇਨ ਕਾਬਲ ਵਿੱਚ ਤੇ ਮਟਕਾਫ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਪਾਸ ਭੇਜਿਆ।

੭੭. ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸਫੀਰ ਤੇ ਮਹਾਰਾਜਾ ਦਾ ਮਿਲਾਪ

ਮਿਸਟਰ ਮਟਕਾਫ ਸਾਹਿਬ ਚੱਲ ਕੇ ਪਹਿਲਾਂ ੨੨ ਅਗਸਤ ੧੮੦੮ ਨੂੰ ਪਟਿਆਲੇ ਪੁੱਜੇ, ਜਿੱਥੋਂ ਦੇ ਰਈਸ ਸਾਹਿਬ ਸਿੰਘ ਨੇ ਬੜੇ ਚਾਓ ਨਾਲ ਇਹਨਾਂ ਦਾ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਸਵਾਗਤ ਕੀਤਾ। ਇੱਥੇ ਫਿਰ ਸਤਲਜ ਪਾਰ ਦੇ ਰਈਸਾਂ ਨੇ ਓਹ ਬਿਨੇ ਜੋ ਦਿੱਲੀ ਰੈਜ਼ੀਡੈਂਟ ਪਾਸ ਜਾ ਕੇ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਫਿਰ ਮਿਸਟਰ ਮਟਕਾਫ ਅੱਗੇ ਕੀਤੀ। ਮਟਕਾਫ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਓਹਨਾਂ ਨੂੰ ਤਸੱਲੀ ਦਿੱਤੀ ਤੇ ਲਾਹੌਰ ਵੱਲ ਟੁਰ ਪਏ। ਇਧਰ ਮਹਾਰਾਜਾ ਨੂੰ ਵੀ ਪਤਾ ਲੱਗ ਗਿਆ ਕਿ ਮਿਸਟਰ ਮਟਕਾਫ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵੀ ਲਾਹੌਰ ਵੱਲੋਂ ਕੂਚ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਕਸੂਰ ਵੱਲ ਟੁਰ ਪਏ ਤੇ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਅਸੀਂ ਸਫੀਰ ਨੂੰ ਕਸੂਰ ਮਿਲਾਂਗੇ। ਜਦ ਮਿਸਟਰ ਮਟਕਾਫ ਨੂੰ ਖ਼ਬਰ ਮਿਲੀ ਕਿ ਮਹਾਰਾਜਾ ਸਾਹਿਬ ਕਸੂਰ ਠਹਿਰੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਤਦ ਓਹ ਵੀ ਕਸੂਰ ਵਾਲੇ ਪਾਸੇ ਹੀ ਟੁਰ ਪਿਆ। ਜਦ ੧੧ ਸਤੰਬਰ ਨੂੰ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸਫੀਰ ਕਸੂਰ ਦੇ ਪਾਸ ਪੁੱਜਾ। ਤਦ ਸਰਦਾਰ ਫਤਹ ਸਿੰਘ ਆਹਲੂਵਾਲੀਆ ਤੇ ਦੀਵਾਨ ਮੋਹਕਮ ਚੰਦ ਨੇ ੨੦੦੦ ਸਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਨਾਲ ਲੈ ਕੇ ਮਹਾਰਾਜਾ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਨਿੱਕਲ ਕੇ ਓਹਦਾ ਸਵਾਗਤ ਕੀਤਾ ਤੇ ਬੜੀ ਇੱਜ਼ਤ ਨਾਲ ਠਹਿਰਨ ਵਾਲੀ ਜਗ੍ਹਾ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾਇਆ। ਦੂਜੇ ਦਿਨ ਮਹਾਰਾਜਾ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਸਫੀਰ ਨਾਲ ਮੁਲਾਕਾਤ ਕੀਤੀ। ਸਫੀਰ ਨੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਵੱਲੋਂ ਤਿੰਨ ਹਾਥੀ ਸੋਨੇ ਦੇ ਹੌਦਿਆਂ ਸਣੇ ਤੇ ਹੋਰ ਕੁਲ ਸੋਨੇ ਦੇ ਸਮਾਨ ਝਲ ਆਦਿਕ, ਇੱਕ ਵਲਾਇਤੀ ਬੱਘੀ, ਦੋ ਇੱਕ ਚੰਗੇ ਘੋੜਿਆਂ ਸਮੇਤ ਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵਲਾਇਤੀ ਚੀਜਾਂ ਦੇ ਤੋਹਫੇ ਵਜੋਂ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀਆਂ। ਮਹਾਰਾਜਾ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਵਾਨ ਕਰ ਕੇ ਬੜੀ ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤੀ ਤੇ ਅੰਗਰੇਜਾਂ ਦਾ ਧੰਨਵਾਦ ਕੀਤਾ ਤੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਮੈਂ ਦਿਲੋਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਸੁਲਾਹ ਸਫ਼ਾਈ ਰਖਣ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਹਾਂ ਤੇ ਗ੍ਵਰਨਮੈਂਟ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਨਿਪੋਲੀਅਨ ਬੋਨਾਪਾਰਟ ਵਗੈਰਾ ਵੱਲੋਂ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਫ਼ਿਕਰ ਨਾ ਕਰੇ। ਬਾਕੀ ਦੀਆਂ ਦੂਜੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਤੇ ਪੂਰਨ ਵਿਚਾਰ ਕਰ ਕੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇਗਾ।

ਮਿਸਟਰ ਮਟਕਾਫ ੪-੫ ਵੇਰ ਮਹਾਰਾਜਾ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਨਵੇਕਲਾ ਮਿਲਿਆ। ਹਰ ਵਾਰ ਮਹਾਰਾਜਾ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਗਵਰਨਮੈਂਟ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਸੁਲਾਹ ਤੇ ਹਮਦਰਦੀ ਰੱਖਣੀ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤੀ, ਕਿੰਤੂ ਜਦ ਸਤਲੁਜ ਤੇ ਹਦ ਕਾਇਮ ਕਰਨ ਦੀ ਗੱਲ ਛਿੜਦੀ ਤਾਂ ਮਹਾਰਾਜਾ ਸਾਹਿਬ ਕੋਈ ਉੱਤਰ ਨਾ ਦਿੰਦੇ।