੯੯. ਭੰਬਰ ਦੇ ਰਈਸ ਤੇ ਚੜ੍ਹਾਈ

ਮਹਾਰਾਜਾ ਪਾਸ ਸ਼ਕਾਇਤ ਪੁੱਜੀ ਕਿ ਭੰਬਰ ਦੇ ਹਾਕਮ ਸੁਲਤਾਨ ਖਾਂ ਨੇ ਜੋਰ ਦੇ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਭਾਈ ਅਸਮਾਈਲ ਖਾਂ ਦੇ ਇਲਾਕੇ ਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ। ਮਹਾਰਾਜੇ ਨੇ ਦੀਵਾਨ ਮੋਹਕਮ ਚੰਦ ਨੂੰ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਸੁਲਤਾਨ ਖਾਂ ਦੀ ਹੋਸ਼ ਟਿਕਾਣੇ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ। ਦੀਵਾਨ ਨੇ ਭੰਬਰ ਪੁੱਜਦਿਆਂ ਹੀ ਤੋਪਾਂ ਜੋੜ ਦਿੱਤੀਆਂ ਤੇ ਅੱਗ ਬਰਸਾਣ ਲੱਗਾ। ਸੁਲਤਾਨ ਖਾਂ ਨੇ ਬੜੀ ਜਵਾਂਮਰਦੀ ਨਾਲ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕੀਤਾ। ਇੱਕ ਵਾਰ ਕਿਲ੍ਹੇ ਵਿਚੋਂ ਨਿੱਕਲ ਕੇ ਸਿੱਖਾਂ ਤੇ ਇਸ ਜ਼ੋਰ ਦਾ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਸਿੱਖ ਸੈਨਾ ਨੂੰ ਪੰਜ ਛੀ ਕੋਹ ਤੱਕ ਪਿੱਛੇ ਹਟਣਾ ਪਿਆ, ਕਿੰਤੂ ਦੂਜੇ ਦਿਨ ਜਦ ਸਿੱਖਾਂ ਨੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ ਤਦ ਸੁਲਤਾਨ ਖਾਂ ਤੇ ਓਹਦੀ ਫੌਜ ਦੇ ਵਾਸਤੇ ਅੱਗੇ ਠਹਿਰਨਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੋ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਓਸ ਨੇ ੪੦ ਹਜ਼ਾਰ ਰੁਪਯੇ ਖਰਾਜ ਤੇ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਦਾ ਇਲਾਕਾ ਵਾਪਸ ਦੇਣ ਦਾ ਇਕਰਾਰ ਕੀਤਾ। ਦੀਵਾਨ ਮੋਹਕਮ ਚੰਦ ਖਰਾਜ ਤੋਂ ਵੱਖਰੀ ਇੱਕ ਤਕੜੀ ਰਕਮ ਨਜ਼ਰਾਨੇ ਤੇ ਹਰਜਾਨੇ ਵਜੋਂ ਲੈ ਕੇ ਵਾਪਸ ਚਲਾ ਆਇਆ।

੧੦੦. ਲੂਣ ਦੀਆਂ ਖਾਨਾਂ ਤੇ ਕਾਬਲ ਦਾ ਬਾਦਸ਼ਾਹ

ਇਸੇ ਸਾਲ ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਮਹਾਰਾਜਾ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਲੂਣ ਦੀਆਂ ਖਾਨਾਂ ਦਾ ਮੁਲਾਹਜ਼ਾ ਕੀਤਾ ਤੇ ਪਿੰਡ ਦਾਦਨ ਖਾਂ ਦੇ ਲਾਗੇ ਤਿੰਨ ਕਿਲ੍ਹੇ ਫਤਹ ਕੀਤੇ। ਇਸੇ ਜਗ੍ਹਾ ਤੇ ਮਹਾਰਾਜਾ ਦੇ ਪਾਸ ਖ਼ਬਰ ਪੁੱਜੀ ਕਿ ਮਹਿਮੂਦ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ੧੦੨ ਅਫਸਰ ਸਰਦਾਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਸੋ ਮਹਾਰਾਜਾ ਸਾਹਿਬ ਝੱਟ ਫੌਜ ਲੈ ਕੇ ਰਾਵਲਪਿੰਡੀ ਪੁੱਜੇ ਤੇ ਉੱਥੋਂ ਆਪਣਾ ਇੱਕ ਆਦਮੀ ਭੇਜ ਕੇ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਤੋਂ ਪੁੱਛ ਭੇਜਿਆ ਕਿ ਓਹ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਇਆ ਹੈ? ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਕਸ਼ਮੀਰ ਤੇ ਅਟਕ ਦੇ ਇਲਾਕੇ ਨੂੰ ਇਸ ਗੱਲ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਦੇਣ ਆਇਆ ਹਾਂ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਸ਼ੁਜਾਉਲ ਮੁਲਕ ਦੀ ਕਿਉਂ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ ਹੈ? ਜਦ ਇਹ ਹਾਲ ਮਹਾਰਾਜਾ ਨੂੰ ਮਲੂਮ ਹੋਇਆ ਤਦ ਓਹਦੀ ਚਿੰਤਾ ਦੂਰ ਹੋਈ ਤੇ ਮਹਾਰਾਜਾ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਰਾਵਲਪਿੰਡੀ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਬੜੇ ਦਿਲੀ ਚਾਓ ਨਾਲ ਮੁਲਾਕਾਤ ਕੀਤੀ। ਦੋਹਾਂ ਧਿਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਹਫੇ ਦਿੱਤੇ ਗਏ। ਫਿਰ ਮੁਲਾਕਾਤ ਹੋਈ। ਅੱਗੋਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਦੇ ਮਿਤਰ ਰਹਿਣ ਦਾ ਪ੍ਰਣ ਕਰ ਕੇ ਮਹਾਰਾਜਾ ਸਾਹਿਬ ਵਾਪਸ ਲਾਹੌਰ ਆ ਗਏ।

੧੦੧. ਰਾਜਪੂਤਾਂ ਤੋਂ ਖਰਾਜ ਲੈਣ ਤੇ ਕਿਲ੍ਹਾ ਗੁਲੇਰ ਦੀ ਜਿੱਤ

ਮਹਾਰਾਜਾ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਦੀਵਾਨ ਮੋਹਕਮ ਚੰਦ ਨੂੰ ਭੇਜਿਆ ਕਿ ਗੁਜਰਾਤ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਸਿੰਘ ਰਾਜਪੂਤਾਂ ਤੋਂ ਖਰਾਜ ਵਸੂਲ ਕਰੇ, ਜਿੱਥੇ ਉਹਨੇ ੪੦ ਹਜ਼ਾਰ ਰੁਪਯਾ ਵਸੂਲ ਕੀਤਾ। ਸਰਦਾਰ ਦੇਸਾ ਸਿੰਘ ਮਜੀਠਾ ਨੂੰ ਕਿਲ੍ਹਾ ਕੋਟਲਾ ਜੋ ਤਲੋਕਨਾਥ ਦੇ ਪਾਸ ਹੈ, ਫਤਹ ਕਰਨ ਲਈ ਨੂਰਪੁਰ ਵੱਲ ਭੇਜਿਆ। ਇਹ ਕਿਲ੍ਹਾ ਉਸ ਵੇਲੇ ਧਿਆਨ ਸਿੰਘ ਦੇ ਕਬਜ਼ੇ ਵਿੱਚ ਸੀ, ਜੋ ਕਿਸੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਗੁਲੇਰ ਦੇ ਰਾਜਾ ਦਾ ਵਜੀਰ ਰਹਿ ਚੁੱਕਾ ਸੀ। ਮਹਾਰਾਜ ਨੇ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਜੇ ਕਦੀ ਮਜੀਠਾ ਸਰਦਾਰ ਇੱਕ ਹਫਤੇ ਵਿੱਚ ਇਸ ਕਿਲ੍ਹੇ ਨੂੰ ਫਤਹ ਕਰ ਲਏ ਤਦ ਤਲੋਕ ਨਾਥ ਦਾ ਅੱਧਾ ਇਲਾਕਾ ਇਸ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇਗਾ। ਸੋ ਸਰਦਾਰ ਨੇ ਅਜਿਹਾ ਹੀ ਕਰ ਵਿਖਾਇਆ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਮਹਾਰਾਜਾ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ੭ ਹਜ਼ਾਰ ਦੀ ਜਾਗੀਰ ਓਹਨੂੰ ਬਖ਼ਸੀ।

੧੦੨. ਫੈਜ਼ਲਾਪੁਰ ਦੀ ਜਿੱਤ

ਫੈਜਲਾਪੁਰ ਦਾ ਸਰਦਾਰ ਬੁਧ ਸਿੰਘ ਸੀ। ਓਸ ਦੀ ਮਹਾਰਾਜਾ ਸਾਹਿਬ ਨਾਲ ਕੁਝ ਅਜੋੜ ਹੋ ਗਈ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਸਰਦਾਰ ਜੋਧ ਸਿੰਘ ਰਾਮਗੜ੍ਹੀਆ, ਫਤਹ ਸਿੰਘ ਆਹਲੂਵਾਲੀਆ ਤੇ ਮੋਹਕਮਚੰਦ ਨੇ ਓਹਦੇ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਅੱਪੜ ਕੇ ਜੰਗ ਛੇੜ ਦਿੱਤੀ। ਬੁੱਧ ਸਿੰਘ ਓਹ ਥਾਂ ਛੱਡ ਕੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਚਲਾ ਗਿਆ, ਕਿੰਤੂ ਓਹਦੀ ਫੌਜ ਬੜੇ ਚਿਰ ਤੱਕ ਲਾਹੌਰ ਦੀ ਸੈਨਾ ਨਾਲ ਲੜਦੀ ਰਹੀ। ਫਿਰ ਇੱਕ ਭਾਰੀ ਫੌਜ ਦੇ ਮਗਰੋਂ ਲਾਹੌਰ ਦਰਬਾਰ ਦੀ ਫੌਜ ਨੇ ਫਤਹ ਪਾਈ।