

ਵਪਾਰੀ ਲਾਹੌਰ, ੪੦੦੦) ਹੁਕਮ ਸਿੰਘ ਚਿਮਨੀ, ੫੦੦੦) ਖਾਲਸਾ ਦਲ ਸਿੰਘ, ੫੦੦) ਧਨਾ ਸਿੰਘ ਮਲਵੱਈ, ੫੦੦੦) ਮਿਤ ਸਿੰਘ ਭੜਾਨੀਆ, ੧੬੦੦) ਰਾਮ ਨੰਦ ਸਰਾਫ, ੪੦੦੦) ਰਾਜਾ ਨੂਰਪੁਰ, ੯੦੦੦) ਰਾਜਾ ਚੰਬਾ ਵਾਲਾ, ੪੦੦੦) ਰਾਜਾ ਜਸਰੋਟਾ, ੨੧੦੦੦) ਖਾਲਸਾ ਫਤਹ ਸਿੰਘ ਆਹਲੂਵਾਲੀਆ, ੨੧੦੦੦) ਜੋਧ ਸਿੰਘ ਰਾਮਗੜ੍ਹੀਆ, ੭੦੦੦) ਰਾਜਾ ਸੰਸਾਰ ਚੰਦ, ੧੦੦੦੦) ਅਹਿਮਦ ਖਾਂ ਸਿਆਲ ਦੋ ਘੋੜਿਆਂ ਸਮੇਤ, ੫੦੦੦) ਰਾਜਾ ਬਸੋਲੀ, ੪੦੦੦) ਰਾਜਾ ਹਰੀ ਪੁਰੀਆ, ੪੦੦੦) ਰਾਜਾ ਸਕੋਟੀਆ, ੧੦੦੦੦) ਕੁਤਬ ਖਾਂ ਕਸੂਰੀਆ ਸਤ ਘੋੜਿਆਂ ਸਮੇਤ, ੨੦੦੦੦) ਨਵਾਬ ਰੁਕਮਉਦੌਲਾ ਮੁਹੰਮਦ ਸਾਦਕ ਖਾਂ, ੧੧੫੦੦) ਨਵਾਬ ਸਰ ਬਲੰਦ ਖਾਂ, ੫੦੦੦) ਨਵਾਬ ਮੁਲਤਾਨ, ੫੦੦) ਅਰੂੜ ਚੰਦ ਸਰਾਫ।
ਮਹਾਰਾਜਾ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਤੰਬੋਲ ਘੱਟ ਤੋਂ ਘੱਟ ਲਿਆ ਜਾਏ। ਕਿੰਤੂ ਤਦ ਵੀ ਤੰਬੋਲ ਦੀ ਰਕਮ ਤਿੰਨ ਲੱਖ ਤੋਂ ਵਧ ਗਈ। ਇਸ ਮੁਬਾਰਕ ਸਮੇਂ ਮਹਾਰਾਜਾ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸਾਰੀ ਫੌਜ ਨੂੰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਚਮਕੀਲੀਆਂ ਭੜਕੀਲੀਆਂ ਵਰਦੀਆਂ ਪਵਾਈਆਂ। ਇਹ ਮੁਬਾਰਕ ਸ਼ਾਦੀ ਸਰਦਾਰ ਜੈਮਲ ਸਿੰਘ ਘਨੱਯਾ (ਜੋ ਫਤੇਹਗੜ੍ਹ ਜਿਲ੍ਹਾ ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ ਦੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਸੀ) ਦੀ ਸਪੁਤ੍ਰੀ ਚੰਦ ਕੌਰ ਦੇ ਨਾਲ ਹੋਈ ਸੀ। ਜਿਸ ਸ਼ਾਨ ਤੇ ਧੂਮ ਧਾਮ ਨਾਲ ਬਰਾਤ ਚੜ੍ਹੀ ਤੇ ਸ੍ਰਦਾਰ ਜੈਮਲ ਸਿੰਘ ਦੇ ਘਰ ਢੁਕੀ, ਦੇਖਣ ਯੋਗ ਸੀ। ਹਾਥੀਆਂ ਦੇ ਝੁੰਡ, ਸੋਨੇ, ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਹੌਦੇ, ਸੋਨੇ ਦੇ ਝੁਲਾਂ ਨਾਲ ਸਵਾਰੇ, ਹਵਾ ਨੂੰ ਪਿੱਛੇ ਸੁਟਣ ਵਾਲੇ ਘੋੜੇ, ਸੋਨੇ ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਗਹਿਣੇ ਪਾਈ ਉੱਛਲਦੇ ਕੁਦਦੇ ਅੱਗੇ ਅੱਗੇ ਧੌਂਸਾ ਜਿਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਊਠਵਾਨ ਫਿਰ ਰਸਾਲੇ ਦੇ ਸਵਾਰ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਪਲਟਨਾਂ ਦੀ ਕਤਾਰ, ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਵਾਜਾ ਵਜਾਂਦੀ ਹੋਈ, ਫਿਰ ਚਲਦੇ ਤਖ਼ਤ ਸਜਾਵਟੀ ਦੀ ਫੁਲਵਾੜੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸੋਨੇ ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਫੁੱਲ ਟਿਕੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਕਈ ਕੋਹਾਂ ਵਿੱਚ ਕਤਾਰ ਬੰਨ੍ਹੀ ਓਹਨਾਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਖ਼ਾਸੇ ਵਾਲੇ ਬ੍ਰਛੀਆਂ ਵਾਲੇ ਦਰਬਾਨਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡ, ਫਿਰ ਸ਼ਾਹੀ ਬਾਡੀਗਾਰਡ ਸਵਾਰਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਜਰੀਨ ਵਰਦੀਆਂ ਪਾਈ; ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਦੂਲਾ ਸ਼ਾਹੀ ਕਪੜੇ ਪਾਈ, ਫਿਰ ਖ਼ਾਸ ਮਹਾਰਾਜਾ ਬਹਾਦਰ ਦੀ ਸਵਾਰੀ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੱਜੇ ਖੱਬੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਕੁਲ ਰਾਜੇ ਤੇ ਸਰਦਾਰ ਭੜਕੀਲੇ ਤੇ ਰੰਗਬਰੰਗੀ ਕੱਪੜੇ ਪਾਏ ਹੋਏ ਸਨ।
ਜਦ ਜਨੇਤ ਪੁੱਜੀ ਤਦ ਸਰਦਾਰ ਜੈਮਲ ਸਿੰਘ ਵੱਲੋਂ ਰਵਾਜ ਅਨੁਸਾਰ ਚੰਗੇ ਚੰਗੇ ਸਰਦਾਰ ਸਵਾਗਤ ਲਈ ਆਏ। ਬਰਾਤ ਨੂੰ ਉਤਾਰਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਰਾਤ ਨੂੰ ਆਤਸ਼ਬਾਜੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ। ਗੋਲੇ, ਅਨਾਰ, ਮਹਤਾਬੀ, ਬੁਰਜ ਗੁਲਦਾਓਦੀ, ਫੁਲਝੜੀ ਹਵਾਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਫੁੱਲ ਬੂਟੇ ਜਾਨਵਰ ਆਦਿਕ ਬਣੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵੇਰਵੇ ਨਾਲ ਹਾਲ ਲਿਖਣਾ ਇੱਕ ਵੱਖਰੀ ਪੁਸਤਕ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਆਦਮੀ ਤਾਂ ਕੇਵਲ ਚੁੱਕਣ ਵਾਲੇ ਹੀ ਸੀ। ਓਧਰੋਂ ਸਰਦਾਰ ਜੈਮਲ ਸਿੰਘ ਨੇ ਵੀ ਬਰਾਤ ਦੀ ਖਾਤਰ ਤਵਾਜੋ ਸ਼ਾਹੀ ਢੰਗ ਤੇ ਕੀਤੀ। ੫੦ ਹਜ਼ਾਰ ਰੁਪਯਾ ਪਹਿਲੇ ਦਿਨ ਦੀ ਜ਼ਿਆਫਤ ਵਾਸਤੇ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਤੋਂ ਪਿੱਛੋਂ ਜਿੰਨੇ ਦਿਨ ਬਰਾਤ ਰਹੀ ੧੫ ਹਜਾਰ ਰੋਜ਼ ਦਾ ਦੇਂਦਾ ਰਿਹਾ। ਫਰਵਰੀ ੧੮੧੨ ਨੂੰ ਸ਼ਾਹਜਾਦਾ ਖੜਕ ਸਿੰਘ ਦਾ ਵਿਆਹ ਸਰਦਾਰ ਜੈਮਲ ਸਿੰਘ ਦੀ ਲੜਕੀ ਚੰਦ ਕੌਰ ਨਾਲ ਪੜ੍ਹਿਆ ਗਿਆ। ਅੰਦਰ ਬਾਹਰ ਵਧਾਈਆਂ ਮਿਲਣ ਲੱਗੀਆਂ। ਵਹੁਟੀ ਤੇ ਦੂਲ੍ਹੇ ਦੇ ਸਿਰ ਤੋਂ ਅਸ਼ਰਫੀਆਂ ਵਾਰੀਆਂ ਗਈਆਂ, ਗਰੀਬਾਂ ਤੇ ਅਨਾਥਾਂ ਵਿੱਚ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਰੁਪਯੇ ਵੰਡੇ ਗਏ। ਜਦ ਤੱਕ ਓਥੇ ਬਰਾਤ ਰਹੀ, ਆਨੰਦ ਮੰਗਲਾਚਾਰ ਹੁੰਦਾ ਰਿਹਾ। ਬਰਾਤ ਦੇ ਟੁਰਨ ਸਮੇਂ ਸਰਦਾਰ ਜੈਮਲ ਸਿੰਘ ਨੇ ਦੋ-ਤਿੰਨ ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਦਾ ਸਾਮਾਨ ਦੇ ਕੇ ਬਰਾਤ ਨੂੰ ਟੋਰਿਆ। ਫੇਰ ਉਸੇ ਸ਼ਾਨ ਨਾਲ ਬਰਾਤ ਵਹੁਟੀ ਤੇ ਸੋਨੇ ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਫੁੱਲ ਲੁਟਾਂਦੀ ਵਾਪਸ ਲਾਹੌਰ ਆਈ। ਹੋਲੀ ਦੇ ਦਿਨ ਨੇੜੇ ਹੀ ਆ ਗਏ ਸਨ। ਇਸ ਕਰ ਕੇ ਬਾਹਰੋਂ ਆਏ ਹੋਏ ਮਹਿਮਾਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਨਾ ਟੋਰਿਆ। ਸਾਰੇ ਉੱਥੇ ਹੀ ਰਹੇ ਤੇ ਹੋਲੀਆਂ ਖੇਡ ਕੇ ਪਿੱਛੋਂ