ਚੁੱਕੀ ਸੁਮੀਤ। ਸੁਮੀਤ ਨੇ ਕਿਤਾਬਾਂ ਮੇਜ਼ ਉੱਤੇ ਰੱਖੀਆਂ। ਉਸੇ ਵੇਲੇ ਪਾਪਾ ਨੇ ਕੁਰਸੀ ਉੱਤੇ ਉੱਠ ਕੇ ਆਪਣਾ ਹੱਥ ਸੁਮੀਤ ਵੱਲ ਵਧਾਇਆ। ਸੁਮੀਰ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੱਥ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਦੋਹਾਂ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਆਦਰ ਨਾਲ ਫੜ ਕੇ ਸਿਰ ਝੁਕਾਇਆ। ਇਹ ਸਭ ਵੇਖ ਕੇ ਮੈਂ ਚੇਰਾਨ ਸਾਂ ਅਜੇ ਦੀਪੂ ਖ਼ੁਸ ਦੀਪੂ ਨੇ ਤੇ ਮੇਜ਼ ਉੱਤੇ ਰੱਖੀ ਤਾਂ ਪਾਪਾ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਜਾ ਬਈ, ਹੁਣ ਤੂੰ ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਕਰ: ਪਰ ਦੇ ਪਿਆਲੀਆਂ ਦਿੰਦਾ ਜਾਵੀਂ।"

"ਜੀ, ਸਰਦਾਰ ਜੀ," ਕਹਿ ਕੇ ਦੀਪੂ ਕਿਚਨ ਵੱਲ ਗਿਆ, ਦੇ ਪਿਆਲੀਆਂ ਲਿਆ ਕੇ ਮੇਜ਼ ਉੱਤੇ ਰੱਖੀਆਂ ਅਤੇ ਸੁਮੀਤ ਦੇ ਮੋਢੇ ਉੱਤੇ ਥਾਪੀ ਦੇ ਕੇ ਕਮਰਿਉਂ ਬਾਹਰ ਹੋ ਗਿਆ। ਅਜੇ ਅਸਾਂ ਚਾਹ ਪੀਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕੀਤੀ ਕਿ ਪਿਤਾ ਜੀ ਵੀ ਆ ਗਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਉਂਦਿਆਂ ਹੀ ਸੁਮੀਤ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, "ਸੁਣਾ ਬੇਟਾ, ਤੇਰੀ ਅਰਜੀ ਮਨਜੂਰ ਹੋ ਗਈ ?"

"ਹਾਂ ਪਿਤਾ ਜੀ, ਹੋ ਗਈ ਹੈ। ਹਰ ਸਰਕਾਰ ਇੱਕ ਘੰਟਾ।"

"ਇਹ ਚੰਗਾ ਹੋਇਆ। ਪਹਿਲਾਂ ਸਾਨੂੰ ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਭਰੀ ਜਾਣਾ ਪੈਂਦਾ ਸੀ। ਹੁਣ ਦੇਵਿੰਦਰ ਨੂੰ ਏਥੇ ਬੁਲਾ ਲਿਆ ਕਰਾਂਗੇ।"

"ਪਰ ਇਹ ਸਭ ਕਿਸ ਲਈ, ਸਰ ?"

"ਸੁਮੀਤ, ਸੱਚੀ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਤੇਰੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣਨ ਦਾ ਇੱਕ ਸੁਆਦ ਜਿਹਾ- ਪੈ ਗਿਆ ਹੈ। ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਗੱਲਾਂ ਨੂੰ ਹਫਤਾ ਭਰ ਦੁਹਰਾਉਂਦੇ ਅਤੇ ਸੋਚਦੇ ਰਹੀਦਾ ਹੈ। ਬੜੇ ਵਿਲੱਖਣ ਵਿਚਾਰ ਹਨ ਤੇਰੇ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਸਹਿਮਤ ਹੋਈਏ ਭਾਵੇਂ ਨਾ, ਇਹ ਗਲਤ ਹੋਣ ਭਾਵੇਂ ਠੀਕ, ਤਿੰਨ ਗੁਣ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਜਰੂਰ ਹਨ- ਪਹਿਲਾ ਇਹ ਕਿ ਇਹ ਸੋਚਣ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਇੱਕ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦਾ ਚੈਲੰਜ ਹਨ। ਦੂਜਾ ਇਹ ਕਿ ਇਹ ਵਿਚਾਰ ਸੁਹਣੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਤੀਜਾ ਇਹ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਤੂੰ ਸਤਰਕ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸਾਨੂੰ ਕਰਸਾਂ ਦੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਹਲ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ। ਸਾਲ ਸਾਲ ਉਹ ਗੱਲਾਂ ਪੜ੍ਹੀ-ਪੜ੍ਹਾਈ ਜਾਂਦੇ ਹਾਂ। ਜੇ ਕੋਈ ਅਖ਼ਬਾਰ-ਰਸਾਲਾ ਹੱਥ ਲੱਗ ਜਾਵੇ ਅਤੇ ਸਾਨੂੰ ਪੜ੍ਹਨ ਲਈ ਵਿਹਲ ਮਿਲ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਉਹ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਘਸੀਆਂ-ਪਿਟੀਆਂ ਗੱਲਾਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜੇ ਹਜ਼ਾਰਾ ਵੇਰ ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਸੈਂਕੜੇ ਵੇਟ ਦੁਹਰਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਨਵੀਆਂ ਹਨ ਤਾਂ ਕੇਵਲ ਖ਼ਬਰਾਂ ਜਾ ਕੁਝ ਸਿਆਸੀ ਹੋਰਾ ਵੰਡੀਆਂ। ਹੁਣ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਨਵੀਨਤਾ ਘਟਦੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਨੇਮ ਨਾਲ ਅਖ਼ਬਾਰਾਂ ਪੜ੍ਹਨ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਹੁਣ ਪੂਰੇ ਭਰੋਸੇ ਨਾਲ ਦੱਸ ਸਕਦੇ ਹਨ ਕਿ ਕਿਹੜਾ ਸਿਆਸੀ ਉਠ ਕਿਸ ਕਰਵਟ ਬੈਠੇਗਾ, ਅਤੇ ਕਰ।"

"ਬਰਖ਼ੁਰਦਾਰ ਤੇਰੇ ਵਿਚਾਰ ਆਮ ਪੜ੍ਹੇ ਲਿਖੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਵੱਖਰੇ ਕਿਉਂ ਹਨ?"

"ਇਸ ਲਈ ਕਿ ਮੈਂ ਪੜ੍ਹਿਆ ਲਿਖਿਆ ਨਹੀਂ। ਮੇਰਾ ਦਿਮਾਗ ਪੁਸਤਕਾਂ ਅਤੇ ਪਰੀਖਿਆਵਾਂ ਦੇ ਭਾਰ ਹੇਠਾਂ ਦੱਬਿਆ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ; ਨਾ ਹੀ ਤਰੱਕੀਆਂ ਦੀ ਮ੍ਰਿਗ ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਮੇਰੇ ਮਨ ਨੂੰ ਮੋਹਦੀ ਹੈ। ਮੇਰੇ ਗੁਜ਼ਾਰੇ ਜੱਗਾ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਬਹੁਤ ਹੈ। ਲੋੜ ਪੈਣ ਉੱਤੇ ਮਿਹਨਤ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹਾਂ ਜਾਂ ਸਹਾਇਤਾ ਮੰਗ ਸਕਦਾ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਸਹਾਇਤਾ ਉੱਤੇ ਆਪਣਾ ਹੱਕ ਸਮਝਦਾ ਹਾਂ ਕਿਉਂਕਿ ਆਪ ਸਦਾ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹਾਂ। ਮੇਰਾ ਮਨ ਤੋਖਲਿਆ, ਅਵਿਸ਼ਵਾਸਾਂ ਅਤੇ ਮੁਕਾਬਲਿਆਂ ਦਾ ਮੈਦਾਨ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਸੁਰੱਖਿਆ, ਸਹਾਇਤਾ, ਸਹਿਯੋਗ ਅਤੇ ਸਦਭਾਵਨਾ ਦੇ ਰੰਗਾਂ ਨਾਲ ਬਣਾਏ ਹੋਏ ਸੁੰਦਰ ਚਿੰਤਾਂ ਦੀ ਚਿੱਤ੍ਰਸਾਲਾ ਹੈ। ਮੇਰੇ ਸੁਪਨਿਆ ਦੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਮੇਰੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਰਾਹੀਂ ਵਿਅਕਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਸ਼ਾਇਦ ਏਸੇ ਲਈ ਮੇਰੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣਨ ਦਾ ਸੁਆਦ ਪੈ ਗਿਆ ਹੋ ਤੁਹਾਨੂੰ।"