ਅਤੇ ਮੁਨਾਫਾ ਕਮਾਇਆ। ਦੂਜਾ ਕਹੇਗਾ ਸ੍ਰੇਸ਼ਣ ਉਹ ਹਨ, ਜੋ ਪਿੜ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਜੇਹਰ ਵਿਖਾ ਕੇ ਨਾਮਣਾ ਖੱਟ ਕੇ ਗਏ ਅਤੇ ਤੀਜਾ ਕਹੇਗਾ ਕਿ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਚੰਗੇ ਉਹ ਰਹੇ ਜਿਹੜੇ ਇਸ ਤਮਾਸ਼ੇ ਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਅਤੇ ਅਨੰਦ ਮਾਣਦੇ ਰਹੇ। ਤਿੰਨਾਂ ਨੇ ਆਪੋ-ਆਪਣੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਤੋਂ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਤਿੰਨਾਂ ਦੇ ਉੱਤਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਪੋ-ਆਪਣੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਅਨੁਸਾਰ ਠੀਕ ਹਨ। ਇਵੇਂ ਹੀ ਪਕਾਉਣ ਵਾਲੇ ਇਹ ਜਾਣ ਕੇ ਖੁਸ਼ ਹਨ ਕਿ ਅਸਾਂ ਏਨਾ ਸੁਆਦੀ ਪਕਾਇਆ ਕਿ ਖਾਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਬਹੁਰਾ ਖਾਣ ਉੱਤੇ ਮਜਬੂਰ ਹੋਣਾ ਪਿਆ ਅਤੇ ਖਾਣ ਵਾਲੇ ਇਹ ਜਾਣ ਕੇ ਪਥਮਾਣ ਹਨ ਕਿ ਅਸੀ ਸੁਆਦ-ਵੱਸ ਬਹੁਤਾ ਖਾ ਗਏ ਹਾਂ। ਆਪੋ-ਆਪਣੀ ਥਾਂ ਦੋਵੇਂ ਠੀਕ ਹਨ।"

ਪਲੇਟ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਲੱਡੂ ਹੋਰ ਚੁੱਕਦਿਆ ਹੋਇਆ ਚਾਚਾ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਏਨਾ ਨਹੀਂ ਖਾਧਾ ਕਿ ਪਮਾਨ ਹੋਈਦੇ। ਹਾਂ ਪਕਾਉਣ ਦਾਲਿਆਂ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਜਾਇਤ ਹੈ। ਏਹੋ ਜਿਹੀ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਲਈ ਹੱਥ ਪੈਰ ਮਾਰਦੇ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।"

"ਅੱਜ ਤੂੰ ਕਿਵੇਂ ਛੇਤੀ ਉੱਠ ਕੇ ਆ ਗਿਆ ?" ਪਾਪਾ ਨੇ ਤੇਰੇ ਜੀਜਾ ਜੀ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਮੂੰਗੀ ਭੇਜਣ ਦੀ ਖ਼ੁਸ਼ਬੋ ਉਪਰ ਪਹੁੰਚ ਗਈ ਸੀ, ਪਾਪਾ।"

"ਵੀਰ ਜੀ, ਅੱਜ ਸ਼ਾਇਦ ਪਿਥਾਗੋਰਸ ਦੀ ਰਲਿ ਕਰਨੀ ਹੈ ਅਸਾ।"

"ਅੰਕਲ ਜੀ, ਉਸ ਦੀ ਗੱਲ ਤਾਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। ਮੇਲੇ ਦੀ ਮਿਸਾਲ ਉਸੇ ਦੀ ਦਿੱਤੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਪਾਪਾ ਨੇ ਤਾਂ ਉਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ ਦੀ ਥਾਂ ਛਿੰਝ ਕਹਿ ਕੇ ਸਿਰਫ ਨਾਂ, ਥਾਂ ਹੀ ਬਦਲੇ ਹਨ।"

" ਵੀਰ ਜੀ, ਇਹ.....?"

"ਬਿਲਕੁਲ ਠੀਕ ਹੈ। ਪਿਥਾਗੋਰਸ ਦਾ ਕਥਨ ਹੈ ਕਿ ਵੇਚਣ-ਵਿਹਾਜਣ ਅਤੇ ਖੇਡਾਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨਾਲ ਸ੍ਰੇਸ਼ਟ ਹਨ ਉਹ, ਜੋ ਕੇਵਲ ਮੇਲਾ ਵੇਖਣ ਆਏ ਹਨ। ਸਭ ਤੋਂ ਹੇਠਲਾ ਦਰਜਾ ਦੇ ਕਮਾਈ ਕਰਨ ਲਈ ਆਇਆਂ ਦਾ।"

"ਵੀਰ ਜੀ, ਇਹ ਤਾਂ ਅਧਿਆਤਮਵਾਦ ਦੀ ਸਿਖਰ ਹੈ।"

"ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਇਵੇਂ ਹੀ ਹੋਵੇ; ਪਰ ਏਨੇ ਕਾਹਲੇ ਫੈਸਲੇ ਨਾ ਕਰੋ। ਅੱਗੇ ਸੁਣੇ। ਪਿਥਾਗੋਰਸ ਜਾਂ ਪਾਈਸ਼ਾਗੋਰਸ ਕਹਿੰਦਾ ਸੀ ਕਿ ਇਹ ਸਰੀਰ ਸਾਡੀ ਆਤਮਾ ਦਾ ਮਕਬਰਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚੋਂ ਰਿਹਾਈ ਪਾਉਣ ਲਈ ਮੌਤ ਦੀ ਮਦਦ ਲੈਣ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਨਹੀਂ। ਮਨੁੱਖੀ ਇੱਜੜ ਦਾ ਆਜੜੀ ਰੱਬ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਆਗਿਆ ਬਿਨਾ ਅਸੀਂ ਮੁਕਤ ਹੋਣ ਦਾ ਹੱਕ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦੇ। ਉਸ ਦੀ ਆਗਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਸਾਡੀ ਆਤਮਾ ਦਾ ਸ਼ੁੱਧ ਹੋਣਾ ਜਰੂਰੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸ਼ੁੱਧੀ ਦਾ ਤਰੀਕਾ ਹੈ ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਨਿਸ਼ਕਾਮਰਾ। ਗਣਿਤ ਦਾ ਗਿਆਨ ਸਭ ਗਿਆਨਾਂ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਹੈ ਅਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦਾ ਸਾਧਨ ਹੈ। ਗਣਿਤ ਬਿਨਾਂ ਵਲਸਫਾ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ ਅਤੇ ਕੇਵਲ ਸੱਚਾ ਫਿਲਾਸਫਰ ਹੀ ਮੁਕਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਜਿੰਨਾ ਚਿਰ ਮੁਕਤ ਨਹੀਂ ਹੋ ਜਾਂਦੇ, ਓਨਾ ਚਿਰ ਅਸੀਂ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਅਜਨਬੀਆਂ ਵਾਂਗ ਭਟਕਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਾਂ, ਇੱਕ ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਦੂਜੇ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦੇ ਹਾਂ: ਕਦੇ ਨੀਵੀਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਦੇ ਪਸ਼ੂ ਦਾ ਜਨਮ ਧਾਰਦੇ ਹਾਂ, ਕਦੇ ਮਨੁੱਪ ਦਾ ਆਵਾਗਉਣ ਦਾ ਚੱਕਰ ਚੱਲਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਅੰਤ ਕੇਵਲ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕਤਾ ਨਾਲ ਹੀ ਸੰਭਵ ਹੈ।"

"ਵੀਰ ਜੀ, ਹੋਰ ਸਾਰੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸਮਝੇ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ ਪਰ ਗਣਿਤ ਅਤੇ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕਤਾ ਦਾ ਸੰਬੰਧ ਕੁਝ ਓਪਰਾ ਜਿਹਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ।"