"ਪਰ ਇਹ ਓਪਰਾ ਹੈ ਨਹੀਂ। ਅਸੀਂ ਗਣਿਤ ਪੜ੍ਹਿਆ ਨਹੀਂ: ਜਾਂ ਜੇ ਪੜ੍ਹਿਆ ਹੈ ਤਾਂ ਕੇਵਲ ਲੜ ਜੋਗਾ, ਸਰਲ, ਸਾਧਾਰਣ ਜਿਹਾ ਗਣਿਤ। ਇਹ ਵੀ ਹ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਦਿਆਂ ਗਣਿਤ ਸਾਨੂੰ ਔਖਾ ਵੀ ਲੱਗਾ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਅਕਾਊ ਵੀ। ਅਧਿਆਪਕ ਵੱਲ ਨਿਰਾਦਰ ਵੀ ਮਿਲਿਆ ਹੋਵੇਗਾ ਅਤੇ ਪਰੀਖਿਆ ਵਿੱਚ ਘੱਟ ਨੰਬਰ ਲੈਣ ਕਰਕੇ ਨਮੋਸ਼ੀ ਵੀ ਝੱਲਣੀ ਪਈ ਹੋਵੇਗੀ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ ਅਸਾਂ ਗਣਿਤ ਨੂੰ ਘਿਰਣਾ ਕਰਨਾ ਵੀ ਸਿੱਖ ਲਿਆ ਹੋਵੇਗਾ। ਜਿਹੜੇ ਉਚੇਚਾ ਗਣਿਤ ਜਾਂ ਪਿਓਰ ਮੈਥੇਮੈਟਿਕਸ ਪੜ੍ਹਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਤਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਬਹੁਤ ਗੰਭੀਰ ਅਤੇ ਸੁਆਦਲਾ ਵਿਸ਼ਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਦੇ ਮਨ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਕਰਨ ਅਤੇ ਕੀਲ ਲੈਣ ਦੀ ਖੂਬੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਕਿਸੇ ਔਖੀ ਘੁੰਡੀ ਨੂੰ ਸੁਲਝਾਉਣ ਵਿੱਚ ਸਫਲ ਹੋ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਗਣਿਤ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਦਾ ਮਨ ਉਵੇਂ ਹੀ ਆਨੰਦ ਮਗਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿਸੇ ਭਗਤ ਦਾ ਮਨ ਭਗਤੀ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਯੋਗੀ ਦਾ ਮਨ ਸਮਾਧੀ ਵਿੱਚ। ਪਿਥਾਗੋਰਸ ਇੱਕ ਗਣਿਤ ਸ਼ਾਸਤ੍ਰੀ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਕਈ ਥੀਊਟਮ ਲੱਭ ਸਨ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਲੱਭਤਾਂ ਦਾ ਆਨੰਦ ਮਾਣਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਲਈ ਉਸ ਨੂੰ ਗਣਿਤ ਅਤੇ ਰਹੱਸਵਾਦ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਗ੍ਰਹੜਾ ਰਿਸ਼ਤਾ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦਾ ਸੀ।"

"ਤਾਂ ਜੀ, ਤੁਹਾਡੇ ਦੱਸਣ ਉੱਤੇ ਵੀ ਸਾਡੇ ਲਈ ਮੰਨਣਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੈ।"

"ਗਣਿਤਾਨੰਦ ਦਾ ਅਨੁਭਵੀ ਮੈਂ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹਾਂ। ਕੇਵਲ ਪੜ੍ਹੀ-ਪੜ੍ਹਾਈ ਗੱਲ ਦੁਹਰਾ ਰਿਹਾ ਹਾਂ। ਪਿਥਾਗੋਰਸ ਦੇ ਚਲਾਏ ਹੋਏ ਧਰਮ ਦੀਆਂ ਖ਼ਾਸ ਖ਼ਾਸ ਗੱਲਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਨਾ ਏਥੇ ਕੁਝ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਉਹ ਮੰਨਦਾ ਸੀ ਕਿ ਰੂਹ ਅਮਰ ਹੈ ਤੇ ਪਸ਼ੂ ਦੀ ਜੂਨ ਵੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇੱਕ ਵੇਰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਇੱਕ ਕਤੂਰੇ ਨੂੰ ਮਾਰਦਾ ਵੇਖ ਕੇ ਉਹ ਕਰੁਣਾਤੁਰ ਹੋ ਗਿਆ। ਅਤੇ ਕਹਿਣ ਲੱਗਾ, "ਇਸ ਨੂੰ ਨਾ ਮਾਰੋ। ਇਹ ਮੇਰਾ ਮਿੱਤ੍ਰ ਹੈ, ਇਸ ਦੀ ਚੀਕ ਸੁਣਦੇ ਸਾਰ ਹੀ ਮੈਂ ਇਸ ਨੂੰ ਪਛਾਣ ਲਿਆ ਸੀ।" ਉਸ ਦਾ ਧਰਮ ਮਨਾਹੀਆਂ ਉੱਤੇ ਆਧਾਰਤ ਸੀ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਮਨਾਹੀਆਂ ਦੀ ਲਿਸਟ ਕਾਫ਼ੀ ਲੰਮੀ ਹੈ। (I) ਚਿੱਟੇ ਕੁੱਕੜ ਨੂੰ ਹੱਥ ਨਾ ਲਾਓ, (2) ਲੋਹੇ ਦੀ ਸੀਖ ਨਾਲ ਅੱਗ ਨੂੰ ਨਾ ਫੋਲੋ, (3) ਡਿਗੀ ਹੋਈ ਚੀਜ਼ ਨਾ ਚੁੱਕੇ, (4) ਰੋਟੀ ਨੂੰ ਤੋੜ ਨਾ, (5) ਪੂਰੀ ਰਟੀ ਨਾਲੋ ਖਾਣਾ ਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰੋ, ਇਸ ਨੂੰ ਕੱਟ ਲਵੋ, (6) ਵਲੀਆ ਨਾ ਖਾਓ, (7) ਕਿਸੇ ਜੰਗਲੇ ਨੂੰ ਨਾ ਉਲੰਘੋ, (8) ਸ਼ਹਿਰਕਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਆਲ੍ਹਣੇ ਨਾ ਪਾਉਣ ਦਿਉ, (9) ਕਿਸੇ ਪਸ਼ੂ ਦਾ ਦਿਲ ਨਾ ਖਾਓ, (10) ਕੋਈ ਹਾਰ ਜਾਂ ਮਾਲਾ ਨਾ ਤੋੜੋ, (11) ਬੀ-ਆਸਣ ਨਾ ਬੈਠੋ, (12) ਵੱਡੀ ਸੜਕ ਉੱਤੇ ਨਾ ਤੁਰੋ, (13) ਕੋਲਿਆਂ ਉੱਤੇ ਰੱਖਿਆ। ਭਾਂਡਾ ਚੁੱਕ ਲੈਣ ਪਿੱਛੋਂ, ਸੁਆਹ ਉੱਤੇ ਬਟਿਆ ਨਿਸ਼ਾਨ ਮਿਟਾ ਦਿਓ, (15) ਸਵੇਰੇ ਉਨ ਕੇ ਸਿਸਤਰੇ ਉੱਤੋਂ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨ ਮਿਟਾਉਣ ਲਈ ਬਿਸਤਰਾ ਪੱਧਰਾ ਕਰੋ ਅਤੇ ਲਪੇਟ ਦਿਓ।"

"ਵੀਰ ਜੀ, ਕੁਝ ਇੱਕ ਮਨਾਹੀਆਂ ਅਰਥ ਭਰਪੂਰ ਲੱਗਦੀਆਂ ਹਨ; ਪਰ, ਬਹੁਤੀਆਂ ਬੇ-ਅਰਥੀਆਂ ਜਾਪੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਕਿਹੋ ਜਿਹਾ ਧਰਮ ਸੀ ? ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਗਣਿਤ ਸ਼ਾਸਤ ਅਤੇ ਫਲਸਫਾ, ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਇਹ ਬੱਚਿਆਂ ਵਾਲੀਆਂ ਗੱਲਾਂ।"

"ਜੀ ਹਾਂ, ਉਸ ਨੂੰ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸਿਆਣਾ ਵੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਮੂਰਖ਼ ਵੀ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਮਨਾਹੀਆਂ ਮੂਰਖ਼ਾਲੀਆਂ ਹਨ, ਪਰ ਜਦੋਂ ਉਹ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ 'ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਹਰ ਸ਼ੈਅ ਅੰਕੜੇ ਹੈ, ਉਦੋਂ ਗਣਿਤ ਸ਼ਾਸਤ੍ਰੀ ਚਕ੍ਰਿਤ ਵੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਕਈਆਂ ਨੇ ਇਸ ਦਾ ਅਰਥ ਇਹ ਵੀ ਲਿਆ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਇਹ ਜਾਣਦਾ ਸੀ ਕਿ ਸਭ ਕੁਝ