ਕੁਝ ਹੈਰਾਨ ਹੁੰਦਿਆਂ ਪੁੱਛਿਆ, "ਅਫੀਮ ਕਾਹਦੇ ਲਈ ? ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਲੋਕ ਭੰਗ ਅਫੀਮ ਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਵੀ ਕਰਦੇ ਹੋ ?"

"ਤੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪਤਾ ਇਨਾਂ ਗੁੱਝੇ ਭੇਦਾਂ ਦਾ।" ਮੈਕਸਵੈਲ ਦੱਸਣ ਲੱਗਾ, "ਇਹ ਅਫੀਮ ਚੀਨ ਵਿੱਚ ਲਿਜਾ ਕੇ ਵੇਚੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਸਸਤੇ ਭਾਅ। ਚੀਨੀਆਂ ਨੂੰ ਅਫ਼ੀਮ ਦਾ ਨਸ਼ੱਈ ਬਣਾ ਕੇ ਹਰ ਪੱਖੋਂ ਕਮਜੋਰ ਕਰਨ ਲਈ।"

"ਬਹੁਤ ਹੁਸ਼ਿਆਰ ਅਤੇ ਦੂਰ ਦੀ ਸੋਚਦੇ ਹਨ ਫਰੰਗੀ ਲੋਕ ।" ਕੀਰਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਤਾਂ ਤੇ ਇਹੀ ਕੁਝ ਪੰਜਾਬ 'ਚ ਆ ਕੇ ਕਰਨਗੇ। ਖੈਰ ਤੂੰ ਅੱਗੇ ਦੱਸ।"

“ਮੈਂ ਵੀ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਠੀਕ ਏ, ਜੇ ਮੇਰਾ ਕੰਮ ਇਸ ਨਾਲ ਚੱਲ ਪਵੇ ਤਾਂ ਮੈਂ ਨੌਕਰੀ ਛੱਡ ਕੇ ਇਹੀ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਵਾਂਗਾ।”

"ਤੂੰ ਆਪਣੀ ਗੱਲ ਐਵੇਂ ਵਧਾਈ ਜਾ ਰਿਹਾ ਏਂ। ਅਸਲੀ ਗੱਲ ਦੱਸ।" ਕੀਰਤ ਕੁਝ ਕਾਹਲਾ ਪੈਂਦਿਆਂ ਬੋਲਿਆ।

"ਗੱਲ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੋਈ ਕਿ ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਮੈਨੂੰ ਉਸ ਅਫ਼ਗਾਨ ਰਹਿਮਤ ਉੱਲਾ ਖਾਂ ਦੀ ਦੁਕਾਨ 'ਤੇ ਕਈ ਵਾਰ ਜਾਣਾ ਪਿਆ। ਉਸ ਦੀ ਦੁਕਾਨ ਦੇ ਉੱਤੇ ਹੀ ਕਿਸੇ ਮੌਲਵੀ ਦਾ ਘਰ ਸੀ। ਚਾਰ ਬੀਵੀਆਂ, ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੀ ਅਠਾਰਾਂ-ਉੱਨੀਂ ਵਰ੍ਹੇ ਦੀ। ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਜਾਂਦਾ ਤਾਂ ਉਹ ਕਈ ਵਾਰੀ ਆਪਣੇ ਛੱਜੇ 'ਚ ਬੈਠੀ ਮੇਰੇ ਵੱਲ ਤੱਕ ਰਹੀ ਹੁੰਦੀ। ਤੱਕਦੀ, ਮੁਸਕਰਾਉਂਦੀ ਅਤੇ ਅੱਖਾਂ ਹੀ ਅੱਖਾਂ 'ਚ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦੀ। ਉਸ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਸ਼ਾਇਦ ਪੰਜਾਬੀ ਜਾਂ ਅਫ਼ਗਾਨ ਸਮਝ ਲਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਮੈਂ ਉਸ ਵੇਲੇ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਵਾਲੇ ਕੱਪੜੇ ਪਾਏ ਹੋਏ ਸਨ।"

"ਇਕ ਦਿਨ ਸ਼ਾਮ ਦੇ ਘੁਸਮੁਸੇ 'ਚ ਉਹ ਪੌੜੀਆਂ ਥੱਲੇ ਆ ਕੇ ਖੜੀ ਹੋ ਗਈ। ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਉਸ ਅਫ਼ਗਾਨ ਰਹਿਮਤ ਉੱਲਾ ਖਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲ ਕੇ ਪੌੜੀਆਂ ਸਾਹਮਣਿਓਂ ਲੰਘਿਆ ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਹੌਲੀ ਦੇਣੀ ਆਵਾਜ਼ ਮਾਰ ਕੇ ਮੈਨੂੰ ਜ਼ਰਾ ਕੁ ਅੰਦਰ ਬੁਲਾ ਲਿਆ। ਉਸ ਦਿਨ ਉਸ ਘਰ ਦੇ ਬਾਕੀ ਸਾਰੇ ਕਿਤੇ ਗਏ ਹੋਏ ਸਨ। ਉਸ ਨੂੰ ਮੌਲਵੀ ਦੀਆਂ ਤਿੰਨੋਂ ਤੀਵੀਆਂ ਵੀ ਮਾਰਦੀਆਂ ਸਨ ਅਤੇ ਜਦ ਮੌਲਵੀ ਤੋਂ 'ਕੁਝ' ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਤਾਂ ਉਹ ਵੀ ਖਿਝ ਕੇ ਮਾਰਨ ਲੱਗਦਾ....। ਗੱਲ ਕੀ-ਉਸ ਨੇ ਮੇਰੀ ਮਿੰਨਤ ਕਰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜੇ ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਇਸ ਮੁਸੀਬਤ ਤੋਂ ਨਿਜਾਤ ਦਿਵਾ ਦੇਵਾਂ ਤਾਂ ਉਹ ਸਾਰੀ ਉੱਮਰ ਮੇਰੀ ਬਾਂਦੀ ਬਣ ਕੇ ਰਹਿਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੈ।"

"ਤੇ ਫੇਰ ?" ਕੀਰਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਕਹਾਣੀ 'ਚ ਦਿਲਚਸਪੀ ਲੈਂਦਿਆਂ ਆਖਿਆ।

"ਤਰਕੀਬ ਇਹ ਬਣੀ ਕਿ ਤਿੰਨ ਦਿਨਾਂ ਬਾਅਦ ਸ਼ੁਕਰਵਾਰ ਦੇ ਦਿਨ ਉਹ ਪੀਰ-ਪਰਦਾ ਬਾਗ ਜਾਵੇਗੀ ਆਪਣੀ ਇਕ ਸੌਂਕਣ ਨਾਲ। ਇਸ ਬਾਗ 'ਚ ਸਿਰਫ਼ ਔਰਤਾਂ ਹੀ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਸ਼ੁਕਰਵਾਰ ਭੀੜ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਪਣੀ ਸੌਂਕਣ ਤੋਂ ਵਿੱਛੜ ਕੇ ਪਰਦਾ ਬਾਗ਼ ਦੇ ਪਿਛਲੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਥਾਣੀਂ ਬਾਹਰ ਆ ਜਾਵੇਗੀ।"

"ਇਸ ਤਜਵੀਜ਼ ਮੁਤਾਬਿਕ ਮੈਂ ਦੋ ਬੋਲਦਾਂ ਵਾਲਾ ਇਕ ਰੱਥ ਲੈ ਕੇ ਪਿਛਲੇ