"ਸ਼ੁਜਾਹਬਾਦ।" ਮੈਕਸਵੈਲ ਬੋਲਿਆ, "ਤਾਂ ਫੇਰ ਹੋਸ਼ਿਆਰ ਰਹਿਣਾ। ਸਾਰ ਜਨਰਲ ਗਫ ਨੇ ਮੁਲਤਾਨ ਅਤੇ ਸ਼ੁਜਾਹਬਾਦ, ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਨਜ਼ਰ 'ਚ ਰੱਖਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।“

"ਮੈਂ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ।"

"ਤਾਂ ਤੇ ਅਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਮੁਖ਼ਤਲਿਫ ਧਿਰਾਂ ਦੇ ਹੋਏ। ਇਸ ਸੁਰਤ ਵਿੱਚ ਜੋ ਮੈਂ ਸੋਚ ਰਿਹਾ ਸਾਂ। ਇਕ ਮਿੰਟ ਪਹਿਲਾਂ, ਉਹ ਮੁਮਕਿਨ ਨਹੀਂ।" ਮੈਕਸਵੈਲ ਬੋਲਿਆ।

"ਕੀ ਸੋਚ ਰਹੇ ਸੀ ਅਤੇ ਕੀ ਮੁਮਕਿਨ ਨਹੀਂ ?"

"ਮੈਂ ਸੋਚ ਰਿਹਾ ਸਾਂ ਕਿ ਅਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਮਿਲ ਕੇ ਇਸ ਲੱਖਣ ਸਿੰਘ ਵਿਰੁੱਧ ਫੌਜੀ ਕਾਰਵਾਈ ਕਰੀਏ। ਚੰਗਾ, ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਦੱਸ ਕੀਰਤ ਸਿੰਘ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਬੰਦੇ ਨੂੰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਛਡਾਉਣ ਲਈ ਕੀ ਸੋਚਿਆ ਹੈ ? ਮੇਰਾ ਅਨੁਮਾਨ ਹੈ ਕਿ ਨਾ ਤੇ ਤੁਸੀਂ ਹੋਰ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਰੁਪਈਏ ਇਸ ਨੂੰ ਦੇਣਾ ਚਾਹੋਗੇ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਇਹ ਰੁਪਈਏ ਦੇਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੋਈ ਆਸ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਉਸ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦੇਣਗੇ।"

"ਮੈਂ ਹੋਰ ਰੁਪਈਏ ਦੇਣ ਬਾਰੇ ਸੋਚ ਹੀ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ। ਮੈਂ ਤੇ ਫ਼ੌਜੀ ਕਾਰਵਾਈ ਬਾਰੇ ਸੋਚ ਰਿਹਾ ਹਾਂ ਅਤੇ ਉਹ ਵੀ ਛੇਤੀ ਤੋਂ ਛੇਤੀ। ਬਸ ਕੱਲ ਪਰਸੋਂ ਤੱਕ ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਸ਼ੱਕ ਹੈ ਕਿ ਸਾਡੇ 'ਆਦਮੀ' ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਇਹ ਕਿਤੇ ਹੋਰ ਹੀ ਨਾ ਖਿਸਕ ਜਾਣ।"

""ਹੂੰ।" ਮੈਕਸਵੈਲ ਨੇ ਹੌਲੀ ਦੇਣੀ ਆਖਿਆ। ਫੇਰ ਕੁਝ ਦੇਰ ਸੋਚਦੇ ਰਹਿਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬੋਲਿਆ :

"ਜੇ ਮੈਂ ਵੀ ਇਹ ਕੁਝ ਕਰਨਾ ਚਾਹਵਾਂ ਤਾਂ ਲਾਹੌਰ ਤੋਂ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਥਾਂ ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਫੌਜ ਲਿਆਉਣ 'ਚ ਕਈ ਦਿਨ ਲੱਗ ਜਾਣਗੇ। ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਪਣੀ ਆਪਣੀ ਤਜਵੀਜ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਉਹ ਇਹ ਕਿ ਅਸੀਂ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਜੰਗ ਬੰਦੀ ਦਾ ਇਕ ਆਰਜ਼ੀ ਸਮਝੌਤਾ ਕਰ ਲਈਏ।"

"ਆਰਜ਼ੀ ਸਮਝੌਤੇ ਨੂੰ ਛੱਡੋ, ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੀ ਤਜਵੀਜ਼ ਦੱਸੋ।"

"ਨਹੀਂ, ਕੀਰਤ ਸਿੰਘ, ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਜੰਗੀ ਅਸੂਲਾਂ ਨੂੰ ਅੱਖੋਂ ਓਹਲੇ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ। ਹਾਂ, ਸਮਝੌਤਾ ਇਹ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੀ ਫ਼ੌਜੀ ਟੁਕੜੀ ਲੈ ਕੇ ਆਓ। ਤੁਹਾਡੇ ਪਹੁੰਚਣ 'ਤੇ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਪੰਜਾਹ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਦੀ ਟੁਕੜੀ ਨਾਲ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਧਿਆਨ ਆਪਣੇ ਪਾਸੇ ਖਿੱਚਣ ਦਾ ਯਤਨ ਕਰਾਂਗਾ। ਉਦੇਸ਼ ਪੂਰਾ ਹੋ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਆਦਮੀ ਨੂੰ ਲੈ ਜਾਣਾ ਅਤੇ ਸਾਡੇ ਦੋ ਮੁਜਰਮ ਲੱਖਣ ਅਤੇ ਹੁਕਮ ਸਿੰਘ ਸਾਡੇ ਹਵਾਲੇ ਕਰ ਦੇਣਾ।"

"ਜਿੱਥੋਂ ਤਕ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੀ ਇਸ ਗੱਲ ਨੂੰ ਸਮਝਿਆ ਹੈ, ਉਸ ਨਾਲ ਮੁਤਫਿਕ ਹਾਂ। ਪਰ ਇਸ ਸਮਝੌਤੇ 'ਚੋਂ ਮੈਨੂੰ ਅੱਧਾ ਹੀ ਮੰਜੂਰ ਹੈ।"

"ਕੀ ਮਤਲਬ ?"

"ਮਤਲਬ ਇਹ ਕਿ ਹੁਕਮ ਸਿੰਘ ਨਾਲ ਮੈਂ ਵੀ ਕਈ ਹਿਸਾਬ ਕਿਤਾਬ ਬਰਾਬਰ ਕਰਨੇ ਹਨ। ਹੁਕਮ ਸਿੰਘ ਮੇਰਾ ਅਤੇ ਮਿਸਰ ਲੱਖਣ ਸਿੰਘ ਤੁਹਾਡਾ।"

"ਚੱਲੋ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੀ ਸਹੀ। ਮੈਂ ਜਾ ਕੇ ਕਹਿ ਦਿਆਂਗਾ ਕਿ ਹੁਕਮ ਸਿੰਘ ਲੜਾਈ