ਬਹਾਦਰੀ ਨਾਲ ਲੜਦਿਆਂ ਮਰਦੇ ਡਿਗਦੇ ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ। ਫੇਰ ਕੀਰਤ ਸਿੰਘ ਪੱਥਰਾਂ ਦੇ ਢੇਰ ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਟੁੱਟੀ ਕੰਧ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਕੇ ਅੰਦਰ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ।
ਹੁਣ ਹੁਕਮ ਸਿੰਘ ਕੋਲ ਬਚਾਓ ਦਾ ਕੋਈ ਤਰੀਕਾ ਨਹੀਂ ਸੀ ਬਚਿਆ। ਉਸ ਦੇ ਬਚੇ ਖੁਚੇ ਭਗੌੜੇ ਜਾਂ ਤਾਂ ਹਥਿਆਰ ਸੁੱਟ ਕੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਕੀਰਤ ਸਿੰਘ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਕਰਨ ਲੱਗੇ ਜਾਂ ਭੱਜਣ ਲੱਗੇ।
ਬਚੇ ਖੁਚੇ ਭਗੌੜੇ ਕਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਇਕ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਵਿਹੜੇ 'ਚ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ ਲੜ ਰਹੇ ਸਨ। ਪਰ ਹੁਕਮ ਸਿੰਘ ਕਿਤੇ ਨਹੀਂ ਸੀ ਦਿਸ ਰਿਹਾ। ਫੇਰ ਕੀਰਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਵਿਹੜੇ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਇਕ ਵੱਡਾ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਵੇਖਿਆ, ਜਿਸ 'ਚੋਂ ਹੋ ਕੇ ਕੁਝ ਭਗੌੜੇ ਬਚ ਨਿਕਲਣ ਦਾ ਯਤਨ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ।
ਕੀਰਤ ਸਿੰਘ ਆਪਣੀ ਤਲਵਾਰ ਨਾਲ ਮਾਰੋ ਮਾਰ ਕਰਦਿਆਂ, ਰਸਤਾ ਬਣਾਉਂਦਿਆਂ ਜਦ ਉਸ ਦਰਵਾਜ਼ੇ 'ਚੋਂ ਲੰਘ ਕੇ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਪਹੁੰਚਿਆ ਤਾਂ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਇਕ ਘੋੜੇ 'ਤੇ ਬੈਠਾ ਹੁਕਮ ਸਿੰਘ ਬਹੁਤ ਤੇਜ਼ ਰਫ਼ਤਾਰ ਨਾਲ ਭੱਜਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਕੀਰਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕੋਲ ਖੜੇ ਇਕ ਫ਼ਰੰਗੀ ਸਿਪਾਹੀ ਦੇ ਹੱਥ 'ਚ ਫੜੀ ਰਾਇਲ਼ ਐਮਫੀਲਡ ਰਾਈਫਲ ਆਪਣੇ ਹੱਥ 'ਚ ਫੜੀ ਅਤੇ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ ਰਾਈਫਲ ਦਾ ਘੋੜਾ ਦਬਾ ਦਿੱਤਾ। ਦੂਜੇ ਹੀ ਪਲ ਹੁਕਮ ਸਿੰਘ ਆਪਣੇ ਘੋੜੇ ਤੋਂ ਡਿੱਗ ਕੇ ਪਹਾੜ ਦੀ ਉਤਰਾਈ ਤੋਂ ਰੁੜ੍ਹਦਿਆਂ ਕੰਡੇਦਾਰ ਝਾੜੀਆਂ 'ਚ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਅਹਿਲ ਹੋ ਗਿਆ। ਹੈ।
23
"ਮੈਨੂੰ ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਆ ਰਿਹਾ ਕਿ ਮੈਨੂੰ ਕਿਉਂ ਐਵੇਂ ਸ਼ਤਰੰਜ ਦਾ ਮੋਹਰਾ ਬਣਾ ਲਿਆ ਗਿਆ ਏ।" ਰੂਪ ਕੌਰ ਬੋਲੀ।
"ਕਿਉਂ ਤੂੰ ਖ਼ੁਸ਼ ਨਹੀਂ ?" ਕੀਰਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ।
“ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਤੋਂ ਜੇ ਤੁਹਾਡਾ ਭਾਵ ਹੈ, ਇਸ ਵੇਲੇ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ ਹੋਣ ਦਾ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਬਹੁਤ ਖ਼ੁਸ਼ ਹਾਂ; ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਰਿੰਦਿਆਂ ਦੀ ਕੈਦ 'ਚ ਪਿਛਲੇ ਦਿਨ ਗੁਜ਼ਾਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ। ਪਰ.. ਪਰ ਜਿੱਥੋਂ ਤੱਕ ਮੈਨੂੰ ਪਤਾ ਹੈ, ਮੈਂ ਕਿਸੇ ਮਹਾਰਾਜੇ ਜਾਂ ਸ਼ਹਿਜ਼ਾਦੇ ਦੀ ਪੁੱਤਰੀ ਨਹੀਂ।”
"ਤਾਂ ਫੇਰ ਤੂੰ ਕੌਣ ਏਂ ? ਕੀ ਇਹ ਅਫ਼ਵਾਹਾਂ ਝੂਠੀਆਂ ਹਨ ?" ਕੀਰਤ ਸਿੰਘ ਬੋਲਿਆ।
"ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜੋ ਮੈਂ ਜਾਣਿਆ ਆਪਣੇ ਬਾਰੇ, ਉਹ ਝੂਠ ਹੋਵੇ ।" ਰੂਪ ਕੌਰ ਨੇ ਕਿਹਾ।
“ਤੂੰ ਕੀ ਜਾਣਦੀ ਏਂ ਆਪਣੇ ਬਾਰੇ ? ਉਹੀ ਦੱਸ ?"
"ਸੱਚ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਮੇਰੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਬੇਲੋੜੀ ਔਲਾਦ ਸਮਝ ਕੇ ਮੇਰਾ ਗਲਾ ਘੁੱਟ ਕੇ ਮਾਰਨ ਦੀ ਬਜਾਏ ਕਿਸੇ ਖੇਤ 'ਚ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਖੇਤ ਦਾ ਬੇਔਲਾਦ ਮਾਲਕ ਮੈਨੂੰ ਚੁੱਕ ਕੇ ਆਪਣੇ ਘਰ ਲੈ ਆਇਆ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਘਰ ਵਾਲੀ ਦੀ ਝੋਲੀ
