ਚ ਪਾ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੈਂ ਕਹਿ ਸਕਦੀ ਹਾਂ ਕਿ ਮੈਂ ਕਿਸੇ ਖੇਤ ਦੀ ਹੀ ਉਪਜ ਹਾਂ, ਧਰਤੀ ਦੀ ਜਾਈ।"

“ਹੂੰ" ਕੀਰਤ ਸਿੰਘ ਕੁਝ ਦੇਰ ਸੋਚਦੇ ਰਹਿਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬੋਲਿਆ, "ਹੋ ਸਕਦਾ ਕਿ ਇਹੀ ਸੱਚ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਸੱਚਮੱਚ ਹੀ ਮਹਾਰਾਜੇ ਦੇ ਕਿਸੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਬੇਲੋੜੀ ਸੰਤਾਨ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਤੂੰ ਆਪਣੀ ਪਾਲਣਹਾਰ ਮਾਂ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚ ਗਈ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਇਹ ਕਹਾਣੀ ਘੜ ਲਈ ਹੋਵੇ। ਸੱਚ ਕੁਝ ਵੀ ਹੋਵੇ ਪਰ ਹੁਣ ਹਕੀਕਤ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਹਾਲਾਤ ਨੇ ਤੈਨੂੰ ਮਹਾਰਾਜੇ ਦੀ ਧੀ ਜਾਂ ਪੋਤਰੀ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਤੈਨੂੰ ਇਹ ਕਿਰਦਾਰ ਨਿਭਾਉਣਾ ਹੀ ਪਵੇਗਾ।"

"ਵੇਖੋ ਕੀਰਤ ਸਿੰਘ ਜੀ," ਉਹ ਥੋੜੀ ਦੇਰ ਬਾਅਦ ਬੋਲੀ, "ਮੈਂ ਇਕ ਸਧਾਰਨ ਜਿਹੀ ਕੁੜੀ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਕੋਈ ਕਿਰਦਾਰ ਨਿਭਾਉਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਨਹੀਂ।"

"ਇਹ ਹੁਣ ਤੇਰੇ ਵੱਸ 'ਚ ਨਹੀਂ ਰੂਪ।"

"ਕੀ... ਕੀ ਮੈਨੂੰ ਤੁਹਾਡੀਆਂ ਬਾਹਵਾਂ 'ਚ ਸ਼ਰਨ ਨਹੀਂ ਮਿਲ ਸਕਦੀ?” ਰੂਪ ਭਾਵੁਕ ਹੁੰਦਿਆਂ ਬੋਲੀ, "ਮੈਂ ਤਾਂ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹਾਂ ਇਕ ਆਮ ਤੀਵੀਂ ਵਾਂਗ ਜਿਉਣਾ... ।"

ਕੀਰਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਵੀ ਪਿਆਰ ਅਤੇ ਭਾਵੁਕਤਾ ਭਰੀਆਂ ਨਜ਼ਰਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਵੱਲ ਤੱਕਿਆ ਅਤੇ ਬੋਲਿਆ :

"ਇਹ ਮੇਰੇ ਜਾਂ ਤੇਰੇ ਵੱਸ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ, ਇਹ ਤੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣਦੀ ਏਂ।"

ਨਾਲ ਹੀ ਨਾਲ ਉਹ ਰੂਪ ਕੌਰ ਵੱਲ ਤੱਕਦਿਆਂ ਕੁਝ ਹੋਰ ਹੀ ਸੋਚ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਹੀ ਜੋ ਲਾਹੌਰ 'ਚ ਬੈਠਿਆਂ ਫਰੰਗੀਆਂ ਨੇ ਸੋਚਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਉਸ ਦੇ ਸਿੱਖ ਸਿਪਾਹੀ ਜਿਸ ਵੇਲੇ ਵੀ ਰੂਪ ਕੌਰ ਵੱਲ ਵੇਖਦੇ ਤਾਂ ਸ਼ਰਧਾ ਅਤੇ ਇੱਜ਼ਤ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਵੇਖਦੇ। ਉਨਾਂ ਲਈ ਉਹ ਸੱਚਮੱਚ ਹੀ ਮਹਾਰਾਜਾ ਦੀ ਪੋਤਰੀ ਅਤੇ ਖਾਲਸਾ ਰਾਜ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਸੀ।

ਰੂਪ ਮਨ ਹੀ ਮਨ ਸੋਚ ਰਹੀ ਸੀ ਕਿ ਉਸ ਦੀ ਸੂਚਨਾ ਅਨੁਸਾਰ ਸ਼ੁਜਾਹਬਾਦ ਪਹੁੰਚਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਕ ਰਾਤ ਕਿਤੇ ਰੁਕਣਾ ਪਵੇਗਾ। ਘੋੜੇ 'ਤੇ ਬੈਠੇ ਕੀਰਤ ਸਿੰਘ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਚਲਦਿਆਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ 'ਚ ਇਕ ਅਜੀਬ ਜਿਹੀ ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਅਨੁਭਵ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ। ਇਕ ਐਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਨੇੜਤਾ 'ਚੋਂ ਉਪਜੀ ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਅਤੇ ਪੂਰਨਤਾ ਜੋ ਉਸ ਦੀਆਂ ਨਜ਼ਰਾਂ 'ਚ ਬਹਾਦਰ, ਨੇਕ ਅਤੇ ਇਕ ਸਿੱਖ ਸਿਪਾਹੀ ਦਾ ਬੇਹਤਰੀਨ ਨਮੂਨਾ ਸੀ। ਨਾਲ ਹੀ ਨਾਲ ਉਹ ਅੰਦਰੋ ਅੰਦਰ ਉਸ ਪਲ ਦੀ, ਉਡੀਕ 'ਚ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਕੀਰਤ ਸਿੰਘ ਨਾਲ ਇਕੱਲਿਆਂ ਹੋਵੇਗਾ.., ਰਾਤ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਸਰ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਕਿਸੇ ਘਰ ਵਿੱਚ....। ਪਿੱਛੇ ਰਹਿ ਗਏ ਡਰ, ਤੌਖਲੇ ਭਰੇ ਦਿਨ ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਡਰਾਉਣਾ ਸੁਫ਼ਨਾ ਮਾਤਰ ਰਹਿ ਗਏ ਸਨ...।

***

24

ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਮੈਕਸਵੈਲ ਦੇ ਕੈਂਪ ਵਿੱਚ ਲੱਖਣ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕੀਤੇ ਹੋਏ