“ਪਰ ਇਸ ਦਾ ਮੈਨੂੰ ਕੋਈ ਲਾਭ ਵੀ ਨਹੀਂ ਦਿਸਦਾ। ਤਲਵਾਰ ਚਲਾਉਣਾ ਸਿੱਖਣਾ ਕੋਈ ਅੱਠ ਦਸ ਦਿਨਾਂ ਦਾ ਕੰਮ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਲਈ ਮਹੀਨਿਆਂ, ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਅਭਿਆਸ, ਕਠੋਰ ਸਰੀਰਕ ਘਾਲਣਾ ਅਤੇ ਮੈਦਾਨ-ਏ-ਜੰਗ 'ਚ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨਾਲ ਲੜਨ ਦਾ ਹੌਸਲਾ ਵੀ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।"

ਸੁਣ ਕੇ ਰੂਪ ਚੁੱਪ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ ਮਾਯੂਸ ਹੁੰਦਿਆਂ ਨਜ਼ਰਾਂ ਝੁਕਾ ਲਈਆਂ।

"ਅਲਬਤਾ ਇਕ ਫਾਇਦਾ ਜ਼ਰੂਰ ਹੋ ਸਕਦਾ।" ਸ਼ਾਮ ਸਿੰਘ ਨੇ ਰੂਪ ਵੱਲ ਗੌਹ ਨਾਲ ਤੱਕਦਿਆਂ ਆਖਿਆ, "ਜੋ ਕਿਰਦਾਰ ਤੈਨੂੰ ਹੁਣ ਨਿਭਾਉਣਾ ਪਵੇਗਾ, ਉਸ ਦੇ ਯੋਗ ਪ੍ਰਭਾਵ ਲਈ ਇਹ ਚੰਗਾ ਹੀ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿ ਜਦ ਵੀ ਤੈਨੂੰ ਸਿੰਘ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜੇ ਹੋਣਾ ਪਵੇ ਤਾਂ ਇਕ ਬਹਾਦਰ ਇਸਤਰੀ ਵਾਂਗ ਖੜੀ ਹੋਵੇਂ ਨਾ ਕਿ ਇਕ ਢਿੱਲੀ-ਢਾਲੀ, ਕਮਜ਼ੋਰ ਦਿਖਣ ਵਾਲੀ ਕੁੜੀ ਵਾਂਗ।"

"ਮੈਂ ਐਨੀ ਦੂਰ ਤਕ ਤੇ ਨਹੀਂ ਸੋਚਦੀ।", ਰੂਪ ਬੋਲੀ, "ਪਰ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ ਸਹਿਮਤ ਹੁੰਦਿਆਂ ਇਹ ਵੀ ਕਹਾਂਗੀ ਕਿ ਸੰਭਵ ਹੈ ਇਹ ਸ਼ਸਤਰ ਵਿੱਦਿਆ ਕਿਸੇ ਸੰਕਟ ਵੇਲੇ ਮੇਰੇ ਕੰਮ ਵੀ ਆ ਜਾਵੇ ।"

ਜੀਨਤ ਨੇ ਵੀ ਹਲਕੇ ਜਿਹੇ ਮੁਸਕਰਾਉਂਦਿਆਂ ਹਾਮੀ ਭਰੀ। ਨਾਲ ਹੀ ਸੋਚ ਰਹੀ ਸੀ ਲੜਾਈ ਅਤੇ ਸੰਕਟ ਦੇ ਦਿਨਾਂ 'ਚ ਆਦਮੀ ਨੂੰ ਜਿੰਨੀ ਲੋੜ ਇਸਤਰੀ ਦੇ ਪ੍ਰੇਮ ਦੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਸ਼ੈਅ ਦੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। 'ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ' ਮੁਖ਼ਤਸਿਰ ਜਿਹੇ ਮੇਲ 'ਚ ਕੋਈ ਵਿਘਨ ਪਾ ਕੇ ਮੈਂ ਗੁਨਾਹ ਦੀ ਅਧਿਕਾਰੀ ਨਹੀਂ ਹੋਣਾ ਚਾਹਵਾਂਗਾ।

ਰੂਪ ਅਤੇ ਦਲੇਰ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਆਮ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਤੋਂ ਵਖਰਿਆਂ ਸ਼ਸਤਰ ਵਿੱਦਿਆ ਦੀ ਸਖਲਾਈ ਆਰੰਭ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕੀਰਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਢਾਲ ਅਤੇ ਤਲਵਾਰ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਰੱਖ ਕੇ ਗੋਡਿਆਂ ਭਾਰ ਬੈਠਦਿਆਂ ਸ਼ਸਤਰਾਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ। ਫੇਰ ਉਹ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਬੁੱਲ੍ਹ ਹਲਾਉਂਦਿਆਂ ਉਚਾਰਨ ਲੱਗਾ: 'ਨਮਸਕਾਰ ਸ੍ਰੀ ਖੜਕ ਕੇ, ਕਰੇ ਸਹਿਤ ਚਿਤ ਲਾਏ--- ।' ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਕ ਹੋਰ ਸ਼ਲੋਕ ਬੋਲਿਆ:

“ਨਮੋ ਤੀਰ ਤੋਪੰ ਜਿਨੈ ਸ਼ੱਤ੍ਰ ਘੋਪੰ

ਨਮੋ ਤੋਪ ਪੱਟੰ, ਜਿਨੈ ਦੁਸ਼ਟ ਦੱਟੰ

ਜਿਤੇ ਸ਼ਸਤ੍ਰ ਨਾਮੰ, ਨਮਸਕਾਰ ਤਾਮੰ

ਜਿਤੇ ਅਸਤ੍ਰ ਭੇਧੰ, ਨਮਸਕਾਰ ਤੇਧੰ

"ਵੇਖੋ।" ਕੀਰਤ ਸਿੰਘ ਰੂਪ ਅਤੇ ਦਲੇਰ ਨੂੰ ਤਲਵਾਰ ਚਲਾਉਣਾ ਸਿਖਾਉਂਦਿਆਂ ਬੋਲਿਆ, "ਲੜਨ ਲੱਗਿਆਂ ਦੁਸ਼ਮਣ ਦੇ ਹੱਥ ਵੱਲ ਨਾ ਵੇਖੋ, ਬਲਕਿ ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ 'ਚ ਵੇਖੋ, ਤਾਂ ਹੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪਤਾ ਚੱਲੇਗਾ ਕਿ ਉਸ ਦਾ ਵਾਰ ਕਿਸ ਪਾਸੇ ਪਵੇਗਾ। ਅਤੇ ਹਾਂ, ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਦੁਸ਼ਮਣ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰੱਖਣ ਦਾ ਯਤਨ ਕਰੋ, ਲੜਨ ਲੱਗਿਆਂ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਅਕੜਾਓ ਨਾ, ਢਿੱਲਾ ਛੱਡ ਦੇਵੋ ਤਾਂ ਕਿ ਲੋੜ ਅਨੁਸਾਰ ਮੋੜ ਲਿਆ ਜਾਵੇ ਜਿਸ ਵੇਲੇ ਤਲਵਾਰ ਸੱਜੇ ਵੱਲ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਢਾਲ ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ, ਜਿਸ ਵੇਲੇ ਵੈਰੀ 'ਤੇ ਵਾਰ ਥੱਲੇ ਵੱਲ ਕਰਨਾ ਤਾਂ ਢਾਲ ਉੱਪਰ ਵੱਲ।”

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਲੱਕੜੀ ਦੀ ਤਲਵਾਰ ਨਾਲ ਕੀਰਤ ਸਿੰਘ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਭਿਆਸ