ਫਲਾਂ ਦੇ ਰੁੱਖ ਲੱਗੇ ਹੋਏ : ਅੰਜੀਰ, ਬੇਰ, ਪਿੱਪਲ ਅਤੇ ਨਿੰਮ ਦੇ ਰੁੱਖ। ਅੰਜੀਰ ਜਾਂ ਬੇਰ ਦੇ ਰੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਜਦ ਫਲ ਲੱਗਦੇ ਤਾਂ ਸਾਰਾ ਦਿਨ ਤੋਤੇ ਆ ਕੇ ਫਲਾਂ ਨੂੰ ਟੁੱਕਦੇ ਰਹਿੰਦੇ। ਕਦੀ-ਕਦੀ ਤੇ ਰੁੱਖਾਂ ਦੇ ਥੱਲੇ ਅੱਧੇ ਕੁ ਟੁੱਕੇ ਅਤੇ ਭੱਜੇ ਡਿੱਗੇ ਬੇਰਾਂ ਜਾਂ ਅੰਜੀਰਾਂ ਦਾ ਢੇਰ ਲੱਗ ਜਾਂਦਾ। ਜਦੋਂ ਫਲ ਨਾ ਹੁੰਦੇ ਤਾਂ ਤੋਤੇ ਰੁੱਖ ਉੱਪਰ ਆ ਕੇ ਟਹਿਣੀਆਂ 'ਤੇ ਕੁਝ ਦੇਰ ਲਈ ਬੈਠਦੇ ਤੇ ਫੇਰ ਨਿਰਾਸੇ ਜਿਹੇ ਉੱਡ ਜਾਂਦੇ।

ਉਸ ਦਿਨ ਜਦ ਕੀਰਤ ਸਿੰਘ ਜੀਨਤ ਦੇ ਮਹੱਲ ਅਗਿਓਂ ਲੰਘ ਰਿਹਾ ਸੀ ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਰੂਪ ਤੋਤਿਆਂ ਅਤੇ ਕਬੂਤਰ ਨੂੰ ਦਾਣਾ ਪਾ ਰਹੀ ਸੀ। ਕੋਲ ਹੀ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਇਕ ਮਿੱਟੀ ਦਾ ਭਾਂਡਾ ਪਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ 'ਚੋਂ ਪੰਛੀ ਆਪਣੀਆਂ ਨਿੱਕੀਆਂ-ਨਿੱਕੀਆਂ ਚੀਜਾਂ ਡੋਬਦੇ ਪਾਣੀ ਪੀ ਰਹੇ ਸਨ।

ਰੂਪ ਕੁਝ ਦੇਰ ਪਹਿਲਾਂ ਸਿਰ ਨ੍ਹਾ ਕੇ ਹਟੀ ਸੀ । ਉਸ ਦੇ ਖੁਲ੍ਹੇ ਵਾਲਾਂ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਲਟਾਂ ਉਸ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਨੂੰ ਢਕਦੀਆਂ ਹਵਾ 'ਚ ਹਿੱਲ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਚਿੱਟੀ ਸਲਵਾਰ ਕਮੀਜ਼ ਪਾਈ ਅਤੇ ਚਿੱਟਾ ਹੀ ਦੁਪੱਟਾ ਆਪਣੇ ਮੋਢਿਆਂ 'ਤੇ ਸੁੱਟੀ ਉਹ ਬਹੁਤ ਖ਼ੂਬਸੂਰਤ ਅਤੇ ਪਰੀ ਜਿਹੀ ਲੱਗ ਰਹੀ ਸੀ। ਕਦੀ-ਕਦੀ ਕੋਈ ਕਬੂਤਰ ਉਸ ਦੇ ਮੋਢੇ 'ਤੇ ਆ ਬੈਠਦਾ। ਆਪਣੀ ਬੁੱਕ 'ਚ ਕੁਝ ਦਾਣੇ ਰੱਖ ਕੇ ਬੁੱਕ ਨੂੰ ਪੰਛੀਆਂ ਵੱਲ ਵਧਾਉਂਦਿਆਂ ਉਸ ਦੀਆਂ ਸੰਗਮਰਮਰੀ ਬਾਹਾਂ ਅਤੇ ਉਂਗਲੀਆਂ ਕਿਸੇ ਮੂਰਤੀਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਤਰਾਸ਼ੀਆਂ ਲੱਗ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਚੌੜੇ ਜਿਹੇ ਚਿਹਰੇ 'ਤੇ ਮੋਟੀਆਂ-ਮੋਟੀਆਂ ਅੱਖਾਂ 'ਚ ਕੁਝ ਚੰਚਲਤਾ ਅਤੇ ਕੁਝ ਮਾਸੂਮੀਅਤ ਝਲਕ ਰਹੀ ਸੀ। ਆਪਣੇ ਦੁਪੱਟੇ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਦਿਆਂ ਜਦੋਂ ਉੱਠ ਕੇ ਖੜੀ ਹੁੰਦਿਆਂ ਪੈਰ ਪੁੱਟਦੀ ਤਾਂ ਉਸ ਦੀ ਵੱਖੀ ਕਿਸੇ ਨਿਪੁੰਨ ਨਾਚੀ ਵਾਂਗ ਵਲ ਖਾਣ ਲੱਗਦੀ। ਉਸ ਦੀ ਸੰਪੂਰਨ ਕੁਆਰੀ ਹੋਂਦ ਆਪਣੇ ਜੋਬਨ ਦੀ ਮਸਤੀ 'ਚ ਗੁਲਾਬ ਦੇ ਫੁੱਲ ਵਾਂਗ ਖਿੜੀ ਪ੍ਰਤੀਤ ਹੋ ਰਹੀ ਸੀ।

ਉਸ ਨੂੰ ਇੰਝ ਵੇਖ ਕੇ ਕੀਰਤ ਸਿੰਘ ਦਾ ਮਨ ਵਿਚਲਿਤ ਹੋ ਉੱਠਿਆ। ਕੁਝ ਦੇਰ ਇਕ ਰੁੱਖ ਦੀ ਓਟ 'ਚ ਖੜਾ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਦੇ ਸ਼ਾਹਕਾਰ ਦੇ ਇਸ ਕੌਤਕ ਨੂੰ ਤੱਕਦਾ ਰਿਹਾ। ਫੇਰ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਬੰਦ ਕਰ ਲਈਆਂ। ਪਰ ਅੱਖਾਂ ਬੰਦ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਉਸ ਨੂੰ ਰੂਪ ਹੀ ਦਿਸ ਰਹੀ ਸੀ-ਹੱਸਦੀ, ਪੰਛੀਆਂ ਨਾਲ ਖੇਡਦੀ-ਕੀਰਤ ਦੀਆਂ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਵੰਗਾਰਦੀ। ਕੀਰਤ ਦੀ ਪੂਰਨ ਦੇਹਿ ਇਕ ਵਾਰ ਕੰਬੀ ਅਤੇ ਫੇਰ ਉਹ ਤੇਜ਼-ਤੇਜ਼ ਪੈਰ ਚੁੱਕਦਿਆਂ ਅੱਗੇ ਵੱਲ ਤੁਰ ਪਿਆ । ਰੂਪ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਸਹਿਜੇ ਜਿਹੇ ਉੱਪਰ ਉੱਠੀ। ਜੇ ਐਨ ਉਸੇ ਵੇਲੇ ਇਕ ਕਬੂਤਰ ਉਸ ਦੇ ਸਿਰ 'ਤੇ ਨਾ ਆ ਬੈਠਦਾ ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਕੀਰਤ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਜ਼ਰੂਰ ਆਪਣੇ ਵੱਲ ਚੋਰੀ-ਚੋਰੀ ਤੱਕਦਿਆਂ ਵੇਖ ਲੈਣਾ ਸੀ ।

***

30

ਸਵੇਰ ਦਾ ਵੇਲਾ ਕੀਰਤ ਸਿੰਘ, ਸ਼ਾਹ ਬਖ਼ਸ਼ ਅਤੇ ਸ਼ਾਮ ਸਿੰਘ ਕਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਕੰਧ ਉੱਤੇ ਖੜੇ ਥੱਲੇ ਵੱਲ ਬਹੁਤ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਵੇਖ ਰਹੇ ਸਨ। ਪਹਿਲਾਂ ਦੂਰ ਦਿਸਦੀ ਛੋਟੀ