ਸੂਰਜ ਦੀ ਤਿੱਖੀ ਲਾਲੀ ਖੇਤਾਂ ਅਤੇ ਸੁੱਕੀ ਘਾਹ ਉੱਤੇ ਪੱਸਰ ਗਈ।
ਫੇਰ ਇਕਦਮ ਫਰੰਗੀ ਫੌਜ ਚ ਚੁੱਪ ਵਰਤ ਗਈ ਜਿਵੇਂ ਕਿਸੇ ਹੁਕਮ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋਣ। ਜਿਵੇਂ ਸਾਹ ਰੋਕੀ ਖੜੇ ਹੋਣ। ਕਰਨਲ ਨੇਪੀਅਰ ਨੇ ਆਪਣਾ ਹੱਥ ਉੱਪਰ ਚੁੱਕਿਆ ਅਤੇ ਹੱਥ ਥੱਲੇ ਕਰਦਿਆਂ ਤੋਪਚੀਆਂ ਨੂੰ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਅੱਠ ਦਸ ਫਰੰਗੀ ਤੋਪਾਂ ਗੋਲੇ ਵਰ੍ਹਾਉਣ ਲੱਗੀਆਂ। ਸ਼ਾਇਦ ਉਹ ਤੋਪਾਂ ਅਤੇ ਕਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਕੰਧ ਦੀ ਦੂਰੀ ਨੂੰ ਨਾਪ ਰਹੇ ਸਨ।
ਤੋਪਾਂ ਦੇ ਗੋਲੇ ਕਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਕੰਧ ਤੋਂ ਕਾਫੀ ਉਰੇ ਕੰਡੇਦਾਰ ਝਾੜੀਆਂ 'ਚ ਜਾ ਡਿੱਗੇ। ਗੋਲਿਆਂ ਦੇ ਡਿੱਗਣ ਨਾਲ ਧੂੜ ਦੇ ਬੱਦਲ ਵਾਯੂਮੰਡਲ ਚ ਉੱਡਣ ਲੱਗੇ। ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਬਾਅਦ ਤੋਪਾਂ ਫੇਰ ਗਰਜੀਆਂ ਅਤੇ ਗੋਲੇ ਹੋਰ ਅੱਗੇ ਤੱਕ ਆਣ ਡਿੱਗੇ। ਪਰ ਹਾਲੇ ਵੀ ਕੋਈ ਗੋਲਾ ਕਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਕੰਧ ਨੂੰ ਨਾ ਛੋਹ ਸਕਿਆ।
ਸ਼ਾਮ ਸਿੰਘ ਨੇ ਸਾਹ ਬਖ਼ਸ਼ ਤੋਂ ਪੁੱਛਿਆ, "ਜੇ ਸਾਡੀਆਂ ਤੋਪਾਂ ਦੇ ਗੋਲੇ ਉਥੋਂ ਤਕ ਪਹੁੰਚ ਸਕਦੇ ਹੋਣ ਤਾਂ ਕਿਉਂ ਨਾ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਭੁੰਨ ਸੁੱਟੀਏ ?"
"ਪਹੁੰਚ ਤੇ ਸਕਦੇ ਹਨ ਪਰ ਅਸੀਂ ਆਪਣੀਆਂ ਤੋਪਾਂ ਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਬਿਲਕੁਲ ਉਚਿਤ ਸਮੇਂ ਕਰਾਂਗੇ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਭੁਲੇਖੇ ਵਿੱਚ ਰੱਖਣਾ ਹੀ ਬਿਹਤਰ ਹੈ।"
ਕੁਝ ਦੇਰ ਬਾਅਦ ਫਰੰਗੀਆਂ ਦੀਆਂ ਤੋਪਾਂ ਖ਼ਾਮੋਸ਼ ਹੋ ਗਈਆਂ।
ਉਸ ਰਾਤ ਪੂਰੀ ਚੌਕਸੀ ਵਰਤਦਿਆਂ ਦੂਰ ਦਿੱਸਦੀ ਪਹਾੜੀ ਦੀ ਧਾਰ ਵੱਲ ਸਾਰੀ ਰਾਤ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖੀ ਗਈ। ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਨ ਤੋਂ ਕੁਝ ਦੇਰ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਫਰੰਗੀਆਂ ਦਾ ਇਕ ਵੱਡਾ ਦਸਤਾ, ਆਪਣੀਆਂ ਤੋਪਾਂ ਸਮੇਤ ਪਹਾੜੀ ਦੀ ਧਾਰ ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਹਮਲੇ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਕਰਦਾ ਦਿਸਿਆ।
ਸ਼ਾਹ ਬਖ਼ਸ਼ ਨੇ ਤਦ ਤੱਕ ਆਪਣੇ ਤੋਪਖ਼ਾਨੇ ਨੂੰ ਤੋਪਾਂ ਦੀ ਮਾਰ ਕਰਨ ਦਾ ਹੁਕਮ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ, ਜਦ ਤਕ ਕਿ ਉਹ ਸਾਰੇ ਧਾਰ ਉੱਪਰ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚ ਗਏ।
"ਹੁਣ ਅਸੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੱਸਦੇ ਹਾਂ", ਕਹਿੰਦਿਆਂ ਸ਼ਾਹ ਬਖ਼ਸ਼ ਨੇ ਆਪਣੇ ਚਾਰ ਤੋਪਚੀਆਂ ਨੂੰ ਫ਼ਾਇਰ ਕਰਨ ਦਾ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕੀਤਾ। ਫਰੰਗੀਆਂ ਦੀ ਤੋਪਾਂ ਜ਼ਰਾ ਪਿੱਛੇ ਹਟੀਆਂ ਅਤੇ ਫੇਰ ਉਸ ਪਾਸਿਓਂ ਵੀ ਗੋਲਾਬਾਰੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਈ। ਸ਼ੁਜਾਹਬਾਦ ਦੀਆਂ ਤੋਪਾਂ ਦੇ ਅੱਠ ਦਸ ਗੋਲੇ ਜਦ ਫ਼ਰੰਗੀਆਂ ਉੱਤੇ ਪਏ ਅਤੇ ਇਕ ਤੋਪ ਬੇਕਾਰ ਹੋ ਗਈ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਤੋਪਾਂ ਅਤੇ ਸਿਪਾਹੀ ਪਿੱਛੇ ਹਟਾ ਲਏ।
ਸਾਰਾ ਦਿਨ ਖ਼ਾਮੋਸ਼ੀ ਪੱਸਰੀ ਰਹੀ ਪਰ ਵਿੱਚ-ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮ ਸਿੰਘ ਤੇ ਕੀਰਤ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਲੱਗਿਆ ਕਿ ਇਹ ਖ਼ਾਮੋਸ਼ੀ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਕਾਰਨ ਦੇ ਨਹੀਂ। ਕੁਝ ਹਰਕਤ ਵੇਖ ਕੇ ਕੀਰਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਸ਼ਾਮ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਮੈਨੂੰ ਡਰ ਹੈ ਕਿ ਕਿਤੇ ਰਾਤ ਵੇਲੇ ਕਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਕੰਧ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਜਾਂ ਪਹਾੜੀ ਵਲੋਂ ਹਮਲਾ ਨਾ ਹੋ ਜਾਵੇ ।"
"ਕਿਲ੍ਹੇ ਦੀਆਂ ਕੰਧਾਂ ਨੂੰ ਚੜ੍ਹ ਸਕਣਾ ਤਕਰੀਬਨ ਨਾਮੁਮਕਿਨ ਹੈ, ਜਦ ਤੱਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਕੰਧਾਂ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹਨ ਦੇ ਸਾਰੇ ਔਜ਼ਾਰ ਅਤੇ ਚੜ੍ਹਨ 'ਚ ਮਾਹਰ ਆਦਮੀ ਨਾ ਹੋਣ।“
