ਕਰਨਲ ਨੇਪੀਅਰ ਦੇ ਮੁੱਖ 'ਤੇ ਇਕ ਵਿਅੰਗਮਈ ਮੁਸਕਾਨ ਪੱਸਰ ਗਈ। ਉਹ ਬੋਲਿਆ, "ਤੁਸੀਂ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ ਕਿ ਇਹ ਕੀਰਤ ਸਿੰਘ ਇਕ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਆਦਮੀ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਇਕ ਮੁਕੰਮਲ ਲੜਾਕਾ ਵੀ ਹੈ। ਅਸਲੀਅਤ ਇਹ ਹੈ ਮਿਸਟਰ ਡੈਵਿਡਸਨ ਕਿ ਇਕ ਆਮ ਸਿੱਖ ਸਿਪਾਹੀ ਤਲਵਾਰਬਾਜ਼ੀ ਅਤੇ ਘੋੜਸਵਾਰੀ 'ਚ ਇਕ ਆਮ ਅੰਗਰੇਜ਼ ਸਿਪਾਹੀ ਤੋਂ ਕਿਤੇ ਬਿਹਤਰ ਹੈ। ਇਹ ਅਸੀ ਪਿਛਲੀਆਂ ਕਈ ਲੜਾਈਆਂ 'ਚ ਵੇਖ ਚੁੱਕੇ ਹਾਂ।"

"ਉਸ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਆਦਮੀ ਨੂੰ ਖ਼ਤਮ ਕਰਨ ਦਾ ਤਾਂ ਇਹ ਹੋਰ ਵੀ ਵੱਡਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦਾ ਹੈ।"

"ਮੈਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਹੈ", ਕਰਨਲ ਨੇਪੀਅਰ ਕਹਿਣ ਲੱਗਾ, "ਤੁਹਾਡੇ ’ਤੇ 'ਈਲੀਅਡ' ਦੀ ਕਥਾ ਦੇ ਹੀਰੋ ਹੈਕਟਰ ਅਤੇ ਅਚਲਿਸ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।"

"ਹਾਂ, ਇਹ ਵੀ ਸਹੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮੇਰੇ ਅਵਚੇਤਨ 'ਚ ਇਹੀ ਕੁਝ ਹੋਵੇ। ਤੁਸਾਂ ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹਿਆ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿ ਉਸ 'ਚ ਜਿੱਤ ਹੈਕਟਰ ਦੀ ਹੀ ਹੋਈ ਸੀ।"

"ਇਸ ਦੇ ਉਲਟ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।"

"ਕੁਝ ਵੀ ਹੋਵੇ, ਮੈਂ ਹਰ ਅੰਜਾਮ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹਾਂ।"

***

ਕੁਝ ਦੇਰ ਬਾਅਦ ਫਰੰਗੀ ਫ਼ੌਜ ਦਾ ਇਕ ਸਿਪਾਹੀ ਡੈਵਿਡਸਨ ਦਾ ਸੁਨੇਹਾ ਲੈ ਕੇ ਕਿਲ੍ਹੇ ਵੱਲ ਤੁਰ ਪਿਆ। ਡੈਵਿਡਸਨ ਦੇ ਸੁਨੇਹੇ ਨਾਲ ਇਹ ਵੀ ਜੋੜ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਜੇ ਫਤਿਹ ਕੀਰਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਹੋਈ ਤਾਂ ਉਹ ਇਸ ਕਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਘੇਰਾ ਛੱਡ ਕੇ ਚਲੇ ਜਾਣਗੇ। (ਉਂਝ ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਧੜੇ ਸਮਝਦੇ ਸਨ ਕਿ ਇਹ ਸਭ ਝੂਠ ਹੈ) ਕਰਨਲ ਨੇਪੀਅਰ ਨੇ ਵੀ ਮਨ ਹੀ ਮਨ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਇਸ 'ਜੂਏ' 'ਚ ਉਸ ਦਾ ਆਪਣਾ ਨੁਕਸਾਨ ਘੱਟ ਅਤੇ ਫ਼ਾਇਦੇ ਦੇ ਇਮਕਾਨ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹਨ। ਮੇਜਰ ਡੈਵਿਡਸਨ ਦੀ ਮੌਤ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੋਈ ਫ਼ਰਕ ਨਹੀਂ ਸੀ ਪੈਣਾ। ਪਰ ਜੇ ਕੀਰਤ ਸਿੰਘ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਉਸ ਨੂੰ ਪੰਜਾਹ ਫੀਸਦੀ ਜਾਪਦੀ ਸੀ ਤਾਂ ਕਿਲ੍ਹੇ 'ਚ ਬੈਠੇ ਸਿੱਖ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਦੇ ਹੌਸਲੇ ਢਹਿ ਸਕਦੇ ਹਨ...।

***

ਹਨੇਰਾ ਪੈਣ ਤੋਂ ਦੋ ਕੁ ਘੰਟੇ ਪਹਿਲਾਂ ਰੱਸੀ ਦੀ ਪੌੜੀ ਨਾਲ ਕੀਰਤ ਸਿੰਘ ਕਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਕੰਧ ਤੋਂ ਥੱਲੇ ਉੱਤਰ ਆਇਆ। ਉਸ ਦੇ ਸਿਰ ਦੁਆਲੇ ਨੀਲੀ ਪਗੜੀ, ਪਗੜੀ ਦੁਆਲੇ ਚੱਕਰ, ਛਾਤੀ 'ਤੇ ਮੋਟੇ ਚਮੜੇ ਦਾ ਜ਼ੇਰ-ਏ-ਬਖ਼ਤਰਾ, ਦੋਹਾਂ ਹੱਥਾਂ 'ਚ ਮੋਟੇ ਕੜੇ, ਲੱਕ ਨਾਲ ਤਲਵਾਰ, ਪਿੱਠ ਉੱਤੇ ਗੈਂਡੇ ਦੀ ਖੱਲ ਦੀ ਢਾਲ ਅਤੇ ਹੱਥ 'ਚ ਬਰਛਾ ਫੜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।

ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਡੈਵਿਡਸਨ ਦੇ ਸਿਰ 'ਤੇ ਪਿੱਤਲ ਦੀ ਟੋਪ, ਛਾਤੀ 'ਤੇ ਪਿੱਤਲ ਦਾ ਜੇਰ-ਏ-ਬਖ਼ਤਰ, ਗੋਡਿਆਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਦੇ ਚਮੜੇ ਦੇ ਬੂਟ, ਚਾਲ 'ਚ ਸਿਕੰਦਰ ਵਰਗੀ ਆਕੜ ਅਤੇ ਚਿਹਰੇ 'ਤੇ ਫਰੰਗੀਆਂ ਵਾਲਾ ਗੁਮਾਨ ਝਲਕ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਕੁਝ ਦੇਰ ਬਾਅਦ ਹੀ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਕਿਲ੍ਹੇ ਅਤੇ ਫ਼ਰੰਗੀ ਫ਼ੌਜ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਇਕ ਦੂਜੇ ਸਾਹਮਣੇ