ਘਬਰਾਉਣ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਗਾਰਡਨਰ ਹੱਸ ਪਿਆ।

“ਇਸ ਚ ਹੱਸਣ ਦੀ ਕੀ ਗੱਲ? ਕੀ ਇਹ ਸੱਚ ਨਹੀਂ ਕਿ ਤੂੰ ਚੋਰੀ ਚੋਰੀ ਗੁਲਬਾਨੋ ਦੇ ਮਹਿਲਾਂ 'ਚ ਜਾਨਾਂ ਏਂ?"

"ਚੋਰੀ-ਚੋਰੀ ਕਿਉਂ, ਮੈਂ ਤੇ ਖੁੱਲ੍ਹੇ-ਆਮ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ ।"

ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਅੱਗਿਓਂ ਕੁਝ ਕਹਿਣ ਹੀ ਵਾਲਾ ਸੀ ਕਿ ਗਾਰਡਨਰ ਬੋਲਿਆ, "ਤਹਾਨੂੰ ਯਾਦ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿ ਗੁਲਬਾਨੋ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਾਉਣ ਲਈ ਤੁਹਾਡੇ 'ਤੇ ਮੈਂ ਹੀ ਦਬਾਓ ਪਾਇਆ ਸੀ।"

"ਹਾਂ ਯਾਦ ਏ। ਪਰ ਇਸ ਵੇਲੇ ਇਸ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕਿਉਂ?"

ਗਾਰਡਨਰ ਕੁਝ ਦੇਰ ਚੁੱਪ ਬੈਠਾ ਸਾਹਮਣੇ ਕੰਧ ਵੱਲ ਇੰਜ ਵੇਖਦਾ ਰਿਹਾ ਜਿਵੇਂ ਕੰਧ ਤੋਂ ਪਾਰ ਕਿਤੇ ਬਹੁਤ ਦੂਰ ਵੇਖ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ।

"ਤੁਸੀਂ ਤੇ ਜਾਣਦੇ ਹੀ ਹੋ ਕਿ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲ ਆਉਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮੈਂ ਪੰਦਰਾਂ ਵਰ੍ਹੇ ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ 'ਚ ਘੁੰਮਦਾ ਫਿਰਦਾ ਰਿਹਾ ਸਾਂ, ਸਿਕੰਦਰ ਮਿਰਜ਼ਾ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ।"

“ਹਾਂ।”

"ਇਕ ਵਾਰੀ ਡਾਕੂਆਂ ਹੱਥੋਂ ਜ਼ਖ਼ਮੀਂ ਹੋ ਕੇ ਮੈਂ ਇਕ ਖ਼ਾਨਾਬਦੋਸ਼ ਕਬੀਲੇ ਦੇ ਡੇਰੇ 'ਚ ਜਾ ਕੇ ਪਨਾਹ ਲਈ ਸੀ। ਉੱਥੇ ਜਿਸ ਔਰਤ ਨੇ ਮੇਰੀ 'ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ’ ਨਾਲ ਟਹਿਲ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ, ਉਹ ਜੈਨਬ ਖਾਤੂਨ ਸੀ, ਗੁਲਬਾਨੋ ਦੀ ਮਾਂ ਜ਼ੈਨਬ ਖ਼ਾਤੂਨ। ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਦੀਆਂ ਬਲੌਰੀ ਅੱਖਾਂ, ਗੋਰੇ ਰੰਗ ਅਤੇ ਨੈਣ ਨਕਸ਼ਾਂ ਵੱਲ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਵੇਖੋ। ਮੈਨੂੰ ਪੂਰਾ ਯਕੀਨ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਦੀਆਂ ਰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਨਸੀਰੀ ਕਬੀਲੇ ਦੇ ਸਰਦਾਰ ਦਾ ਨਹੀਂ, ਮੇਰਾ ਲਹੂ ਦੌੜ ਰਿਹਾ ਹੈ...।"

***

ਦਿਨ, ਮਹੀਨੇ ਅਤੇ ਸਾਲ ਲੰਘਦੇ ਗਏ। ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੇ ਰਾਜ ਦੇ ਪਸਾਰ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਉਸ ਦੇ ਹਰਮ ਦੀਆਂ ਰਖੇਲਾਂ ਅਤੇ ਰਾਣੀਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵੀ ਵਧਦੀ ਗਈ। ਗੁਲਬਾਨੋ ਦੇ ਘਰ 'ਚ ਮਹਾਰਾਜੇ ਦੀਆਂ ਬਿਤਾਈਆਂ ਰਾਤਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਘਟੀ, ਪਰ ਉਸ ਪ੍ਰਤੀ ਪ੍ਰੇਮ ਅਤੇ ਨੇੜਤਾ ਨਹੀਂ ਘਟੀ-ਬਲਕਿ ਗੁਲਬੇਗ਼ਮ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਉਸ ਉੱਤੇ ਵਧਦਾ ਗਿਆ । ਕੋਹ ਸੁਲੇਮਾਨ ਦੀਆਂ ਚਰਾਗਾਹਾਂ ਤੋਂ ਆਈ ਇਹ ਖ਼ਾਨਾਬਦੋਸ਼ ਔਰਤ, ਜਿਸ ਦਾ ਸ਼ੁਭ ਆਰੰਭ ਇਕ ਕਾਲੀ, ਨ੍ਹੇਰੀ ਗੁਫਾ 'ਚ ਹੋਇਆ, ਝਰਨਿਆਂ ਦੇ ਕੰਢੇ, ਹਰੀਆਂ ਢਲਾਣਾਂ ਉੱਤੇ ਗਾਉਂਦਿਆਂ ਤੇ ਘੋੜ ਸਵਾਰੀ ਕਰਦਿਆਂ ਵੱਡੀ ਹੋਈ, ਹੁਣ ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਰਾਜ ਮਹੱਲ ਦੇ ਖੜਯੰਤਰਾਂ ਦਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਦਿਆਂ, ਰਾਜ ਦੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਵੇਖਦਿਆਂ, ਕਾਫ਼ੀ ਸੂਝਵਾਨ ਅਤੇ ਅਨੁਭਵੀ ਹੋ ਗਈ ਸੀ । ਪਰ ਹਾਲੇ ਵੀ ਉਸ ਨੂੰ ਚਰਾਂਦਾਂ ਅਤੇ ਪਰਬਤ ਦੀਆਂ ਢਲਾਣਾਂ 'ਤੇ ਬਿਤਾਏ ਦਿਨ ਨਹੀਂ ਸਨ ਭੁਲਦੇ। ਉਸ ਨੂੰ ਜਦੋਂ ਵੀ ਕੋਈ ਸੁਫ਼ਨਾ ਆਉਂਦਾ ਤਾਂ ਘੋੜੇ ਦੀ ਪਿੱਠ 'ਤੇ ਦੋਵੇਂ ਹੱਥ ਛੱਡ ਕੇ ਬੈਠਿਆਂ ਦੌੜਾਂ ਲਾਉਂਦਿਆਂ ਜਾਂ ਹਰੀ-ਹਰੀ ਘਾਹ 'ਤੇ ਨੰਗੇ ਪੈਰ ਨੱਸਦੇ ਗਾਉਂਦੇ ਫਿਰਨਾ ...।