ਆ ਰਹੀਆਂ ਫੌਜਾਂ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰਨ ਲੱਗਾ । ਆਖ਼ਰ ਜਦ ਇਹ ਸਾਰੀਆਂ ਫ਼ੌਜਾਂ ਆ ਪਹੁੰਚੀਆਂ, ਫਰੰਗੀਆਂ ਦੀ ਫੌਜ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਮੂਲ ਰਾਜ ਦੇ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਤੋਂ ਤਿੰਨ ਗੁਣਾ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ ਬੰਬਈ ਤੋਂ ਭੇਜੀਆਂ ਨਵੀਆਂ ਅਤੇ ਭਾਰੀ ਤੋਪਾਂ ਵੀ ਪਹੁੰਚ ਗਈਆਂ ਤਾਂ ਫਰੰਗੀਆਂ ਨੇ ਮੁਲਤਾਨ 'ਤੇ ਭਰਪੂਰ ਹਮਲਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਕਈ ਦਿਨ ਤੱਕ ਗੋਲਾਬਾਰੀ ਹੁੰਦੀ ਰਹੀ। ਇਸ ਵਿਚਕਾਰ ਕੁਝ ਪਠਾਣ ਦਸਤੇ ਮੂਲ ਰਾਜ ਦਾ ਸਾਥ ਛੱਡ ਕੇ ਫਰੰਗੀਆਂ ਨਾਲ ਜਾ ਮਿਲੇ ਪਰ ਅਕਬਰ ਖਾਂ ਨੇ ਸਾਥ ਨਹੀਂ ਛੱਡਿਆ । ਅਕਬਰ ਖਾਂ ਦਾ ਬਾਈ ਤੇਈ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਦਾ ਜਵਾਨ ਪੁੱਤਰ ਬੜੀ ਬਹਾਦਰੀ ਨਾਲ ਲੜਦਿਆਂ ਆਪਣੇ ਦੋ ਹਜ਼ਾਰ ਅਫ਼ਗਾਨਾਂ ਸਮੇਤ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ। ਤੋਪਾਂ ਨੇ ਮੁਲਤਾਨ ਦੇ ਕਿਲ੍ਹੇ 'ਚ ਦਰਾੜ ਪਾ ਦਿੱਤੀ। ਕਈ ਦਿਨ ਦੇ ਘਮਾਸਾਨ ਯੁੱਧ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਫਰੰਗੀ ਮੁਲਤਾਨ ਦੇ ਕਿਲ੍ਹੇ ਨੂੰ ਸਰ ਕਰਨ 'ਚ ਸਫਲ ਹੋ ਗਏ। ਮੂਲ ਰਾਜ ਨੂੰ ਬੰਦੀ ਬਣਾ ਲਿਆ ਗਿਆ।

***

52

ਮੁਲਤਾਨ ਦੀ ਹਾਰ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਸ਼ੁਜਾਹਬਾਦ 'ਚ ਬੈਠੇ ਕੀਰਤ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਮਿਲ ਚੁੱਕੀ ਸੀ ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਸ਼ਾਮ ਸਿੰਘ ਦੇ ਉਸ ਲੜਾਈ 'ਚ ਸ਼ਹੀਦ ਹੋ ਜਾਣ ਦੀ ਵੀ । ਪਰ ਰੂਪ ਕੌਰ ਬਾਰੇ ਹਾਲੇ ਤੱਕ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਸੀ ਪਤਾ ਲੱਗਾ। ਕੁਝ ਦਿਨ ਬਾਅਦ ਜ਼ਖਮੀ ਹੋਇਆ ਦੁਰਜਨ ਸਿੰਘ ਆਪਣੇ ਬਚੇ ਹੋਏ ਕੁਝ ਸਿੰਘਾਂ ਨਾਲ ਸ਼ੁਜਾਹਬਾਦ ਆ ਪਹੁੰਚਿਆ। ਮੁਲਤਾਨ ਦੀ ਲੜਾਈ ਬਾਰੇ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਜਾਨਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੀਰਤ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ :

"ਅਤੇ ਰੂਪ ਕੌਰ ?"

ਸੂਰਜ ਕੁੰਡ ਦੇ ਕਿਲ੍ਹੇ ਤੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੁਲਤਾਨ ਵੱਲ ਕੂਚ ਕਰਨ ਲੱਗਿਆਂ ਕੀਰਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਦੁਰਜਨ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਚਾਰ ਹੋਰ ਸਿੰਘਾਂ ਨੂੰ ਰੂਪ ਕੌਰ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਦੀ ਜ਼ੁੰਮੇਵਾਰੀ ਸੌਂਪੀ ਸੀ।

"ਉਸ ਨੂੰ ਮੁਲਤਾਨ ਦੇ ਕਿਲ੍ਹੇ 'ਚ ਆਇਆ ਵੇਖ ਕੇ ਸਿੰਘਾਂ ਦੇ ਦਿਲਾਂ 'ਚ ਨਵਾਂ ਜੋਸ਼ ਭਰ ਆਇਆ ।" ਦੁਰਜਨ ਸਿੰਘ ਸੁਣਾਉਣ ਲੱਗਾ, "ਉਹ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਦੀਵਾਨ ਮੂਲ ਰਾਜ ਨਾਲ ਕਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਚੱਕਰ ਲਾਉਂਦੀ ਅਤੇ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਦਾ ਉਤਸ਼ਾਹ ਵਧਾਉਂਦੀ। ਮੈਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਤਦ ਤੱਕ ਰੂਪ ਕੌਰ ਨੂੰ ਆਪ ਵੀ ਪੂਰਾ ਯਕੀਨ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਸੱਚਮੁਚ ਹੀ ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਧੀ ਜਾਂ ਪੋਤਰੀ ਹੈ। ਜੇ ਸੱਚ ਪੁੱਛੋ ਤਾਂ ਉਸ ਦੇ ਵਿਅਕਤੀਤਵ ਅਤੇ ਵਿਹਾਰ 'ਚ ਇਹ ਪਰਿਵਰਤਨ ਮੈਂ ਸ਼ੁਜਾਹਬਾਦ ਤੋਂ ਚੱਲਣ ਵੇਲੇ ਤੋਂ ਹੀ ਵੇਖਦਾ ਆ ਰਿਹਾ ਸਾਂ।"

ਦੁਰਜਨ ਸਿੰਘ ਆਪਣੀ ਗੱਲ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਰੱਖਦਿਆਂ ਬੋਲਿਆ, "ਤੁਸੀਂ ਸ਼ਾਇਦ ਧਿਆਨ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਨੇ। ਕੁਝ ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿਲ੍ਹੇ 'ਚ ਆਈ ਗੁਲਬਾਨੋ ਬੇਗਮ ਨਾਲ ਕੀ ਰੂਪ ਕੌਰ ਦੀ ਸ਼ਕਲ ਕੁਝ-ਕੁਝ ਮਿਲਦੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ? ਉਹੀ ਚੌੜਾ ਚਿਹਰਾ, ਉਹੀ ਭਾਰੇ ਭਰਵੱਟੇ...?"