"ਹੂੰ ।" ਕੀਰਤ ਸਿੰਘ ਦੇ ਮੂੰਹੋਂ ਨਿਕਲਿਆ। ਉਹ ਰੂਪ ਕੌਰ ਦੇ ਸੂਰਜ ਕੁੰਡ ਤੋਂ ਤੁਰਨ ਲੱਗੇ ਦੇ ਕੁਝ ਬਦਲੇ ਹੋਏ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਤੀ ਵਿਹਾਰ ਬਾਰੇ ਵੀ ਸੋਚ ਰਿਹਾ ਸੀ।
"ਅਤੇ ਜਦ ਮੂਲ ਰਾਜ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਨੂੰ ਕਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਬੂਹਾ ਖੋਲ੍ਹ ਕੇ ਫਰੰਗੀਆਂ ਨਾਲ ਸਿੱਧਾ ਜਾ ਟਕਰਾਉਣ ਦਾ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ ਤਾਂ ਸਾਡੇ ਰੋਕਦਿਆਂ-ਰੋਕਦਿਆਂ ਵੀ ਰੂਪ ਕੋਰ ਆਪਣੇ ਘੋੜੇ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਕਿਸੇ ਵੀਰਾਂਗਣਾਂ ਵਾਂਗ ਆਪਣੇ ਸਿੰਘਾਂ ਨੂੰ ਲਲਕਾਰਦੀ ਹੱਥ 'ਚ ਤਲਵਾਰ ਫੜੀ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲ ਗਈ।" ਦੁਰਜਨ ਸਿੰਘ ਸੁਣਾ ਰਿਹਾ ਸੀ, "ਸਾਰਾ ਦਿਨ ਲੜਾਈ ਜਾਰੀ ਰਹੀ। ਅਸੀਂ ਪੰਜੇ ਉਸ ਦੁਆਲੇ ਘੇਰਾ ਪਾਈ ਉਸ ਦਾ ਬਚਾਓ ਕਰਦੇ ਰਹੇ। ਅਸੀਂ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਦੇ ਚਾਰ ਸਿੰਘਾਂ ਦੇ ਇਲਾਵਾ ਹੋਰ ਵੀ ਕਈ ਸਿੰਘ ਉਸ ਦਾ ਬਚਾਓ ਕਰਦਿਆਂ ਸ਼ਹੀਦ ਹੋ ਗਏ। ਰੂਪ ਕੌਰ ਨੇ ਆਪ ਵੀ ਇਕ ਗੋਰਿਆਂ ਨੂੰ ਗੋਲੀ ਮਾਰ ਕੇ ਮਾਰਿਆ ਅਤੇ ਦੋ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਤਲਵਾਰ ਦੇ ਵਾਰ ਨਾਲ। ਉਸੇ ਵਿਚਕਾਰ ਮੌਕਾ ਮਿਲਣ 'ਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਫਰੰਗੀਆਂ ਨੇ ਉਸ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਇਸੇ ਹਫੜਾ-ਦਫੜੀ 'ਚ ਉਹ ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਦੂਰ ਚਲੀ ਗਈ ਪਰ ਫੇਰ ਵੀ ਮੇਰੀ ਨਜ਼ਰ ਉਸ 'ਤੇ ਰਹੀ। ਫੇਰ ਉਸ ਦੇ ਜਿਸਮ 'ਤੇ ਗੋਲੀ ਆ ਲੱਗੀ ਅਤੇ ਉਹ ਹਾਏ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਕਰਦਿਆਂ ਘੋੜੇ ਤੋਂ ਡਿੱਗ ਪਈ। ਮੈਂ ਵੀ ਤਦ ਤੱਕ ਬੁਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਹੋ ਚੁੱਕਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਘਮਾਸਾਨ ਯੁੱਧ ਵਿਚਕਾਰ ਉਸ ਤੋਂ ਕਾਫ਼ੀ ਦੂਰ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ।"
"ਅਤੇ ਫੇਰ ?"
"ਹਨੇਰਾ ਪੈਣ ਤੋਂ ਕੁਝ ਦੇਰ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਮੂਲ ਰਾਜ ਨੇ ਆਪਣੀ ਹਾਰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਲਈ ਅਤੇ ਯੁੱਧ-ਬੰਦੀ ਦਾ ਸੁਨੇਹਾ ਫਰੰਗੀਆਂ ਕੋਲ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ। ਅਗਲੀ ਸਵੇਰ ਜਦ ਦੋਵੇਂ ਧਿਰਾਂ ਆਪਣੇ ਜ਼ਖ਼ਮੀਆਂ ਅਤੇ ਸ਼ਹੀਦ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਦੀਆਂ ਦੇਹਾਂ ਨੂੰ ਚੁੱਕ ਰਹੇ ਸਨ ਤਾਂ ਸਰਦਾਰ ਸ਼ਾਮ ਸਿੰਘ ਦੀ ਮ੍ਰਿਤਕ ਦੇਹ ਤਾਂ ਮਿਲ ਗਈ ਪਰ ਰੂਪ ਕੌਰ ਦੀ ਦੇਹ ਕਿਤੇ ਨਹੀਂ ਮਿਲੀ ।"
"ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਪਈ ਜਾਂ ਮਰ ਚੁੱਕੀ ਰੂਪ ਕੌਰ ਦੀ ਦੇਹ ਫਰੰਗੀਆਂ ਦੇ ਹੱਥ ਆ ਗਈ ਹੋਵੇ ?" ਕੀਰਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸ਼ੰਕਾ ਜ਼ਾਹਰ ਕਰਦਿਆਂ ਆਖਿਆ।
"ਨਹੀਂ। ਸੁਲ੍ਹਾ ਹੋ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਸਾਂ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਸ ਬਾਰੇ ਫਰੰਗੀਆਂ ਤੋਂ ਪੁੱਛਗਿੱਛ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਗੁਪਤਚਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਵੀ ਪਤਾ ਲਾਉਣ ਦਾ ਯਤਨ ਕੀਤਾ। ਪਰ... ਪਰ.....।“
"ਤੁਹਾਡਾ ਮਤਲਬ ਏ ਕਿ ਉਹ ਜਾਂ ਉਸ ਦੀ ਦੇਹ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਗਾਇਬ ਹੋ ਗਈ ?"
"ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਇਸ ਬਾਰੇ, ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ।"
***
