'ਚ ਆਣ ਲੱਗੀ ਅਤੇ ਲਹੂ ਨਾਲ ਉਸ ਦੇ ਕੱਪੜੇ ਲਾਲ ਹੋ ਗਏ।

ਕੀਰਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਛੇਤੀ ਨਾਲ ਸ਼ਾਹ ਬਖ਼ਸ਼ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਤੁਸੀਂ ਜੀਨਤ ਅਤੇ ਦਲੇਰ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ ਨਿਕਲ ਜਾਓ। ਮੈਂ ਅਤੇ ਦੁਰਜਨ ਇਨ੍ਹਾਂ ਫਰੰਗੀਆਂ ਦਾ ਧਿਆਨ ਆਪਣੇ ਵੱਲ ਖਿੱਚਦੇ ਹਾਂ।"

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ ਦੌੜ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੀਰਤ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਦੁਰਜਨ ਸਿੰਘ ਆਪਣੇ ਘੋੜੇ ਰੋਕ ਕੇ ਰੁੱਖਾਂ ਓਹਲੇ ਖੜੇ ਹੋ ਗਏ। ਜਿਉਂ ਹੀ ਦੋ ਫਰੰਗੀ ਸਵਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਫਾਇਰ ਦੀ ਮਾਰ ਦੀ ਦੂਰੀ 'ਚ ਆਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਆਪਣੀਆਂ ਪਸਤੋਲਾਂ ਦੇ ਘੋੜੇ ਦਬਾ ਦਿੱਤੇ। ਇਕ ਗੋਰਾ ਗੋਲੀ ਖਾ ਕੇ ਉੱਥੇ ਹੀ ਡਿੱਗ ਪਿਆ ਦੂਜੇ ਦੇ ਘੋੜੇ ਦੀ ਗਰਦਨ 'ਚ ਗੋਲੀ ਲੱਗੀ ਅਤੇ ਘੋੜਾ ਡਿੱਗ ਪਿਆ। ਓਨੀ ਦੇਰ 'ਚ ਪਿੱਛੇ ਆ ਰਹੇ ਚਾਰ ਪੰਜ ਘੋੜ-ਸਵਾਰ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੱਕ ਆ ਪਹੁੰਚੇ। ਮੌਕੇ ਦਾ ਜਾਇਜਾ ਲੈਂਦਿਆਂ ਕੀਰਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਦੁਰਜਨ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਸੰਕੇਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਦੋਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਤਲਵਾਰਾਂ ਕੱਢਦਿਆ ਰੁੱਖਾਂ ਪਿੱਛੋਂ ਨਿਕਲ ਕੇ ਐਨੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਘਬਰਾਹਟ 'ਚ ਪਾ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਬਚਾਓ ਲਈ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਪਿੱਛੇ ਹਟੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਦੋ ਚਾਰ ਵਾਰ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੀਰਤ, ਦੁਰਜਨ ਜ਼ੀਨਤ ਅਤੇ ਸ਼ਾਹ ਬਖ਼ਸ਼ ਤੋਂ ਵਿਪਰੀਤ ਦਿਸ਼ਾ ਵੱਲ ਦੌੜ ਪਏ। ਇਕ ਫ਼ਰੰਗੀ ਘੋੜ-ਸਵਾਰ ਨੇ ਦੌੜ ਰਹੇ ਕੀਰਤ ਸਿੰਘ 'ਤੇ ਆਪਣੀ ਪਸਤੌਲ ਨਾਲ ਫਾਇਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ । ਗੋਲੀ ਆ ਕੇ ਕੀਰਤ ਦੇ ਮੋਢੇ 'ਚ ਧਸ ਗਈ। ਪਰ ਉਹ ਰੁਕਿਆ ਨਹੀਂ। ਦੌੜਦਾ ਹੀ ਗਿਆ। ਫਰੰਗੀ ਘੋੜ-ਸਵਾਰ ਇਸ ਵਾਸਤਵਿਕਤਾ ਤੋਂ ਅਣਜਾਨ ਹੀ ਰਿਹਾ ਕਿ ਕੀਰਤ ਸਿੰਘ ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਫਰੰਗੀ ਘੋੜ-ਸਵਾਰਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪਿੱਛਾ ਕਰਨਾ ਆਪਣੇ ਲਈ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਸਮਝਿਆ। ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਡਿੱਗੇ ਹੋਏ ਫੱਟੜ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਣ 'ਚ ਰੁੱਝ ਗਏ।

ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੀਰਤ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਸ਼ਾਹ ਬਖ਼ਸ਼ ਅਤੇ ਜ਼ੀਨਤ ਆਦਿ ਬਾਰੇ ਕੁਝ ਪਤਾ ਨਾ ਲੱਗਾ ਕਿ ਉਹ ਕਿੱਧਰ ਚਲੇ ਗਏ। ਤੁਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸ਼ਾਹ ਬਖ਼ਸ਼ ਨੇ ਇੰਨਾ ਜ਼ਰੂਰ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਸਾਰੇ ਇੱਥੋਂ ਨੱਸ ਕੇ ਵਜ਼ੀਰਸਤਾਨ (ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰਲਾ ਖੇਤਰ) ਵੱਲ ਚਲੇ ਜਾਣਗੇ, ਜਿੱਥੇ ਉਸ ਦੇ ਕੁਝ ਵਾਕਫ਼ਕਾਰ ਦੋਸਤ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।

***

55

ਪੰਦਰਾਂ ਵੀਹ ਦਿਨ ਬਾਅਦ ਸੁੰਦਰਾਂ ਨੇ ਕੀਰਤ ਸਿੰਘ ਦੇ ਮੋਢੇ 'ਤੇ ਬੰਨ੍ਹੀ ਪੱਟੀ ਨੂੰ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਖੋਲ੍ਹਿਆ, ਹਲਦੀ ਪਾ ਕੇ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੁੱਕ ਚੁੱਕੀ ਪੁਲਟਸ ਨੂੰ ਰੂੰ ਨਾਲ ਸਾਫ਼ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਜ਼ਖ਼ਮ ਦੇ ਗੋਲ ਜਿਹੇ ਨਿਸ਼ਾਨ 'ਤੇ ਪੋਲਾ ਜਿਹਾ ਹੱਥ ਫੇਰਦਿਆਂ ਬੋਲੀ, "ਹੁਣ ਤੇ ਜਖ਼ਮ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭਰ ਗਿਆ ਲੱਗਦਾ ਹੈ।"

"ਹਾਂ ਸੁੰਦਰਾਂ ।" ਕੀਰਤ ਉਸ ਦੀਆਂ ਗੱਲ੍ਹਾਂ 'ਤੇ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਹੱਥ ਫੇਰਦਿਆਂ