ਪਤਲੀਆਂ-ਪਤਲੀਆਂ ਲੱਤਾਂ, ਹੋਰ ਹੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਲੱਗ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਮਦਾਰੀ ਜਿਹਾ। ਮਾਨ ਸਿੰਘ ਆਪਣੀ ਭਰ ਜਵਾਨੀ ਵੇਲੇ ਸ਼ਾਇਦ ਇਕ ਚੰਗਾ ਤਲਵਾਰਬਾਜ ਰਿਹਾ ਸੀ । ਹੁਣ ਕੁਝ ਦੇਰ ਡਟ ਕੇ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਦਾ ਅਤੇ ਕੀਰਤ ਸਿੰਘ ਦੇ ਵਾਰ ਰੋਕਦਾ ਰਿਹਾ। ਪਰ ਛੇਤੀ ਹੀ ਕੀਰਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਤਲਵਾਰ ਦੇ ਦੋ ਤਿੰਨ ਵਾਰ ਖਾ ਕੇ ਭੁੰਜੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ।

ਹੁਣ ਦੂਰੋਂ-ਨੇੜਿਓਂ 'ਮਾਰੋ-ਮਾਰੋ' 'ਫੜੋ-ਫੜੋਂ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਆਉਣੀਆਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਈਆਂ । ਲੱਗਦਾ ਸੀ ਕਿ ਮਾਨ ਸਿੰਘ ਦੇ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਨੂੰ ਇਸ ਹਮਲੇ ਦਾ ਪਤਾ ਲੱਗ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹ ਇਸੇ ਪਾਸੇ ਦੌੜਦੇ ਆ ਰਹੇ ਸਨ। ਕੀਰਤ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਇਸ ਹਵੇਲੀ ਦੇ ਸਾਰੇ ਨਕਸ਼ੇ ਦਾ ਪਤਾ ਸੀ । ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਛੇਓਂ ਆਦਮੀਆਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਘੋੜਿਆਂ ਦੇ ਤਬੇਲੇ 'ਚੋਂ ਲੰਘਦਿਆਂ ਹੋਇਆਂ ਹਵੇਲੀ ਦੇ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲ ਆਏ ਅਤੇ ਫੇਰ ਇਕ ਪਾਸੇ ਖੜੇ ਹੋਏ ਆਪਣੇ ਘੋੜਿਆਂ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਨੱਸ ਪਏ। ਰੋਹੀ ਦੇ ਪਾਰ ਜਾ ਕੇ ਘੁਮਿਆਰਾਂ ਦੇ ਪਕਾ ਕੇ ਰੱਖੇ ਘੜਿਆਂ-ਚਾਟੀਆਂ ਦੇ ਢੇਰਾਂ ਕੋਲੋਂ ਲੰਘਣ ਲੱਗੇ ਤਾਂ ਕੀਰਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਛਿੰਦੂ ਘੁਮਿਆਰ 'ਤੇ ਪਈ ਜੋ ਇਕ ਟੁੱਟੇ ਜਿਹੇ ਮੰਜੇ 'ਤੇ ਇਕ ਟਾਹਲੀ ਥੱਲੇ ਬੈਠਾ ਮੱਖੀਆਂ ਉਡਾ ਰਿਹਾ ਸੀ।

"ਸੁਣਾ ਬਈ ਕੀਰਤ ਸਿੰਘ, ਅੱਜ ਕਿੱਥੇ ਦੌੜੀ ਜਾਨਾਂ। ਐਨੇ ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਬਾਅਦ ਵੇਖਿਆ ਤੈਨੂੰ। ਆ ਬਹਿ ਜਾ ਦੋ ਪਲ...।"

"ਬਹਿਣ ਦਾ ਸਮਾਂ ਨਹੀਂ। ਬੱਸ ਇਕ ਕੰਮ ਕਰ ਦੇ ਫਟਾਫਟ।" ਕੀਰਤ ਸਿੰਘ ਛੇਤੀ ਨਾਲ ਗੱਲ ਖ਼ਤਮ ਕਰਨ ਦੇ ਢੰਗ 'ਚ ਬੋਲਿਆ:

"ਬਚਨ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਜਾ ਕੇ ਕਹਿ ਆ ਕਿ ਉਹ ਸਤਲੁਜ ਤੋਂ ਪਾਰ ਰੋਪੜ ਦੇ ਇਲਾਕੇ ਵੱਲ ਚਲਿਆ ਜਾਏ। ਉੱਥੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰੀ ਹੈ ਸਾਡੀ ।"

“ਕਿਉਂ, ਐਸੀ ਕੀ ਗੱਲ ਹੋ ਗਈ ?"

''ਬੱਸ, ਉਸ ਹਰਾਮ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਮਾਨ ਸਿੰਘ ਦਾ ਭੋਗ ਪਾ ਕੇ ਆ ਰਿਹਾਂ ?"

"ਮਰ ਗਿਆ ਕੁੱਤਾ?" ਛਿੰਦੂ ਘੁਮਿਆਰ ਦੇ ਬੋਲਾਂ 'ਚ ਹੈਰਾਨੀ ਵੀ ਸੀ, ਖੁਸ਼ੀ ਵੀ ਸੀ ਅਤੇ ਕੀਰਤ ਲਈ ਚਿੰਤਾ ਵੀ। ਕੀਰਤ ਨੇ ਬੋਝੇ 'ਚੋਂ ਤਿੰਨ ਚਾਰ ਰੁਪਏ ਕੱਢੇ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਮੰਜੇ 'ਤੇ ਸੁੱਟਦਿਆਂ ਬੋਲਿਆ:

"ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦਰਿਆਉਂ ਪਾਰ ਪੁਚਾਉਣ ਦੀ ਤੇਰੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ।"

ਹਿੰਦੂ ਘੁਮਿਆਰ ਨੇ ਮੰਜੇ 'ਤੇ ਡਿੱਗੇ ਰੁਪਏ ਚੁੱਕ ਕੇ ਮੁੜ ਕੀਰਤ ਸਿੰਘ ਦੇ ਹੱਥ 'ਚ ਫੜਾਉਂਦਿਆਂ ਆਖਿਆ:

"ਇਕ ਚੰਗਾ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦਾ ਮੌਕਾ ਮਿਲਿਆ ਹੈ। ਤੂੰ ਦੌੜ ਜਾ, ਇਹ ਕੰਮ ਹੋਇਆ ਸਮਝ।"

ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੀਰਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨਾਲ ਘੁਮਿਆਰਾਂ ਦੀ ਬਸਤੀ ਦਾ ਇਕ ਚੱਕਰ ਲਾਇਆ। ਚੱਕਰ ਲਾਉਂਦਿਆਂ ਵਾਰੀ-ਵਾਰੀ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ 'ਚ ਭਜਾ ਦਿੱਤਾ, ਪਿੱਛਾ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਭੁਲੇਖੇ ਵਿਚ ਰੱਖਣ ਲਈ। ਉਂਜ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰਿਆਂ ਨੇ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਘਰੀਂ ਜਾਣਾ ਸੀ। ਅਤੇ