“ਉਹ ਠੀਕ ਏ ਚਿੰਤਾ ਨਾ ਕਰ। ਘਾਹ ਚਰ ਰਿਹਾ ਹੈ ਆਰਾਮ ਨਾਲ।“ ਫੇਰ ਬੁੱਢੇ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਬਾਂਹ ਤੇ ਹੱਥ ਰੱਖ ਕੇ ਨਬਜ ਟਟੋਲਦਿਆਂ ਆਖਿਆ, “ ਸ਼ੁਕਰ ਏ, ਬੁਖਾਰ ਉੱਤਰ ਗਿਆ। ਹੁਣ ਤੂੰ ਛੇਤੀ ਠੀਕ ਹੋ ਜਾਵੇਂਗਾ।“

“ਬਹੁਤ-ਬਹੁਤ ਧੰਨਵਾਦ। ਤੁਸਾਂ ਬਚਾ ਲਿਆ ਮੈਨੂੰ ਮਰਨ ਤੋਂ।“

"ਬਚਾਉਣਾ ਮੇਰਾ ਪੇਸ਼ਾ ਹੈ। ਮੈਂ ਵੈਦ ਹਾਂ ।"

ਸਿਰਹਾਣੇ ਦੇ ਸਹਾਰੇ ਢੋਅ ਲਾਕੇ ਬੈਠ ਸਕਣ ਚ ਉਸਨੂੰ ਦੋ ਤਿੰਨ ਹੋਰ ਲੱਗ ਗਏ। ਉਸਨੇ ਗਰਦਨ ਘੁਮਾ ਕੇ ਚਾਰੇ ਪਾਸੇ ਤੱਕਿਆ। ਇਕੋ ਇਕ ਰੌਸ਼ਨਦਾਨ ਚੋਂ ਸੂਰਜ ਦੀ ਤਿੱਖੀ ਜਿਹੀ ਲਕੀਰ ਅੰਦਰ ਆਕੇ ਕਮਰੇ ਨੂੰ ਰੁਸ਼ਨਾ ਰਹੀ ਸੀ। ਇਕ ਪਾਸੇ ਕੰਧ ਨਾਲ ਉਸਦੀ ਢਾਲ ਅਤੇ ਤਲਵਾਰ ਪਈ ਸੀ। ਕਿੱਲੀਆਂ ਤੇ ਉਸਦੇ ਕੱਪੜੇ ਟੰਗੇ ਹੋਏ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਧੋਕੇ ਸੁਕਾ ਦਿੱਤਾ ਹੋਇਆ ਸੀ ਪਰ ਫੇਰ ਵੀ ਲਹੂ ਦੇ ਹਲਕੇ-ਹਲਕੇ ਧੱਬੇ ਹਾਲੇ ਵੀ ਦਿਸ ਰਹੇ ਸਨ।

"ਮੈਨੂੰ ਕਿੰਨੇ ਦਿਨ ਹੋ ਗਏ ਇੱਥੇ ਲੰਮੇ ਪਿਆ ਅਤੇ ਇੱਥੇ ਕਿਵੇਂ ਆ ਗਿਆ?”

“ਪੰਜ ਦਿਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੋ ਗਏ। ਪਰ ਪਹਿਲਾਂ ਤੂੰ ਇਹ ਦੱਸ ਕਿ ਤੇਰਾ ਇਹ ਹਾਲ ਕਿਵੇਂ ਹੋਇਆ।"

ਕੀਰਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਅੱਖਾਂ ਬੰਦ ਕੀਤੀਆਂ ਤਾਂ ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਸਾਹਮਣੇ ਉਹ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਘਾਤਕ ਲੜਾਈ ਸਾਕਾਰ ਹੋ ਉੱਠੀ। "ਮਾਰੋ, ਮਾਰੋ, ਜਾਣ ਨਾ ਦਿਓ ਬਚ ਕੇ,... ਧੜ ਵੱਢ ਕੇ ਲੈ ਜਾਣਾ ਸਰਦਾਰ ਦੇ ਕੋਲ...’ ਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਤਲਵਾਰਾਂ ਦੇ ਟਕਰਾਉਣ ਦੀ ਕੜ-ਕੜ, ਟਕ-ਟਕ...।

ਕੀਰਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਸੰਖੇਪ 'ਚ ਉਹ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਸੁਣਾ ਦਿੱਤਾ ਜੋ ਪਿੰਡ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਉਸ ਦੇ ਘੋੜੇ ਤੋਂ ਡਿੱਗਣ ਤੱਕ ਉਸ ਉੱਤੇ ਬੀਤਿਆ ਸੀ।

"ਤੇ ਇਸ ਪਾਸੇ ਕਿਵੇਂ ਤੁਰ ਪਿਆ ?" ਬਸ ਐਵੇਂ ਹੀ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਖਾਸ ਦਿਸ਼ਾ ਵੱਲ?” ਬੁੱਢੇ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ।

"ਮੈਨੂੰ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਿ ਮੈਂ ਇਸ ਵੇਲੇ ਕਿੱਥੇ ਹਾਂ। ਪਰ ਮੈਂ ਭੱਟ ਕੀ ਨਾਮ ਦੇ ਪਿੰਡ ਵੱਲ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ ਜੋ ਕਿਤੇ ਇਸੇ ਹੀ ਪਾਸੇ ਹੈ।

 ਕੋਈ ਸਾਕ ਸੰਬੰਧੀ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਇੱਥੇ ਤੇਰੇ?”

"ਸਾਕ ਸੰਬੰਧੀ ਹੀ ਸਮਝੋ। ਇੱਥੇ ਕਿਤੇ ਇਕ ਟਿੱਲਾ ਵੀ ਹੈ ਬੰਦਾ ਬਹਾਦਰ ਦਾ?”

"ਆਹੋ ਔਹ ਉੱਪਰ ਕਰਕੇ। ਇਕ ਕਿੱਲਾ ਜਿਹਾ ਵੀ ਗੱਡਿਆ ਪਿਆ ਹੈ ਬੰਦੇ ਬਹਾਦਰ ਦੇ ਨਾਮ ਦਾ।"

"ਸਾਡੇ ਵੱਡੇ ਵਡੇਰੇ ਇੱਥੇ ਹੀ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ ਸੌ ਕੁ ਵਰ੍ਹੇ ਪਹਿਲਾਂ, ਹਾਲੇ ਵੀ ਕੁਝ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰੀਆਂ ਹਨ ਦੂਰ ਦੀਆਂ!" ਕੀਰਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਦੱਸਿਆ।

"ਤਾਂ ਇਹਦਾ ਭਾਵ ਇਹ ਕਿ ਤੇਰਾ ਮੂਲ ਭੱਟੀ ਰਾਜਪੂਤਾਂ ਦਾ ਹੈ।" ਬੁੱਢੇ ਨੇ ਆਖਿਆ।"ਮੈਂ ਵੀ ਭੱਟੀ ਹੀ ਹਾਂ । ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਹਰੀ ਸਿੰਘ ਭੱਟੀ ਜਾਂ ਹਰੀ ਦਾਸ ਭੱਟੀ ਵੈਦ ਕਹਿ ਕੇ ਬੁਲਾ ਸਕਦਾ ਏ।“