ਗਿਰਝਾਂ ਵੱਲ ਵੇਖਦਿਆਂ ਕੀਰਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਕੰਧ ਦੀ ਓਟ 'ਚ ਲੁਕੇ ਹੋਏ ਉਨ੍ਹਾਂ ਧਾੜਵੀਆਂ 'ਤੇ ਪਈ ਜੋ ਆਪਣੀਆਂ ਤੋੜੇਵਾਰ ਬੰਦੂਕਾਂ ਕੰਧ 'ਤੇ ਟਕਾਈ ਕਿਸੇ ਹਮਲੇ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਤੋਂ ਬਚਾਓ ਲਈ ਬੈਠੇ ਸਨ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਤਿੰਨ ਘੋੜੇ ਕੁਝ ਦੇਰ ਤਕ ਕਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਕੰਧ ਕੋਲ ਖੜੇ ਰਹੇ। ਦੋ ਘੋੜੇ ਆਪਣੀਆਂ ਸਵਾਰੀਆਂ ਲੈ ਕੇ ਅਤੇ ਇਕ ਘੋੜੇ 'ਤੇ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਰੁਪਏ ਦੀਆਂ ਭਾਰੀਆਂ ਥੈਲੀਆਂ। ਰੁਪਈਆਂ ਦੇ ਭਾਰ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ (ਜੇ ਸੰਭਵ ਹੋਇਆ ਤਾਂ) ਇਹੀ ਘੋੜਾ ਰੂਪ ਕੌਰ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਲਿਜਾਣ ਦੇ ਕੰਮ ਆ ਸਕਦਾ ਸੀ । ਕੁਝ ਦੇਰ ਉਡੀਕਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਕੋਈ ਨਾ ਆਇਆ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਆਪਣੇ ਘੋੜੇ ਕਾਰਵਾਂ ਸਰਾਂ ਵੱਲ ਜਾ ਰਹੀ ਪਗਡੰਡੀ 'ਤੇ ਪਾ ਦਿੱਤੇ। ਕਾਰਵਾਂ ਸਰਾਂ ਦੀ ਕੰਧ 'ਚ ਇਕ ਵੱਡਾ ਸਾਰਾ ਛੇਕ ਅਤੇ ਛੇਕ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਕਿਸੇ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ ਕੱਪੜੇ ਨਾਲ ਢਕਿਆ ਵੇਖ ਕੇ ਕੀਰਤ ਸਿੰਘ ਬੋਲਿਆ :

“ਮੈਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਕੱਪੜੇ ਥੱਲੇ ਕੋਈ ਤੋਪ ਲੁਕਾਈ ਹੋਈ ਹੈ। ਵੇਖੋ, ਇਹ ਸਿੱਧੀ ਇਸ ਪਹਾੜੀ ਦੱਰੇ ਉੱਤੇ ਮਾਰ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ।”

ਕੁਝ ਦੇਰ ਬਾਅਦ, ਜਦ ਪਹਾੜੀ ਦੇ ਥੱਲੇ ਉੱਤਰ ਕੇ ਵਾਦੀ ਜਿਹੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੋਈ ਮਿਲਣ ਨਹੀਂ ਆਇਆ ਤਾਂ ਉਹ ਉੱਥੇ ਹੀ ਖੜੇ ਕਿਸੇ ਸੰਕੇਤ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰਨ ਲੱਗੇ। ਉਸੇ ਵੇਲੇ ਕਾਰਵਾਂ-ਸਰਾਂ ਵਲੋਂ ਆਵਾਜ਼ ਆਈ :

"ਇੱਧਰ ਆ ਜਾਓ।"

ਕਾਰਵਾ-ਸਰਾਂ ਦੇ ਵੱਡੇ ਸਾਰੇ ਦਰਵਾਜੇ ਦੇ ਦੋਵਾਂ ਪਾਸਿਆਂ ਦੀਆਂ ਪੱਥਰ ਦੀਆਂ ਥੰਮੀਆਂ ਅਤੇ ਉੱਪਰ ਦੀ ਮਹਿਰਾਬ (ਡਾਟ) ਬਿਲਕੁਲ ਸਾਬਤ ਸੀ । ਥੰਮੀਆਂ ਉੱਤੇ ਮੀਨਾਕਾਰੀ ਕੀਤੀ ਹੋਈ। ਦਰਵਾਜ਼ੇ 'ਚੋਂ ਲੰਘਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੁਣਾਈ ਦਿੱਤਾ-

"ਬਸ ਇੱਥੇ ਰੁਕ ਜਾਓ।" ਆਵਾਜ ਬਹੁਤ ਭਾਰੀ ਅਤੇ ਖਰਵੀ ਸੀ।

ਉਸੇ ਵੇਲੇ ਇਕ ਹਨੇਰੀ ਜਿਹੀ ਨੁੱਕਰ 'ਚੋਂ ਇਕ ਉੱਚੇ ਲੰਮੇ ਡੀਲ-ਡੌਲ ਵਾਲਾ ਆਦਮੀ ਆ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ।

'ਹੁਕਮ ਸਿੰਘ !' ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖਦਿਆਂ ਹੀ ਕੀਰਤ ਸਿੰਘ ਦੇ ਦਿਲ 'ਚ ਯੁੱਧ ਦਾ ਗੁਬਾਰ ਉਠ ਖੜਾ ਹੋਇਆ। ਇਹ ਹੁਕਮ ਸਿੰਘ, ਉਸਦੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਜਗੀਰਦਾਰ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਗਮਾਸ਼ਤਾ, ਉਸ ਦੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਕੇਸਾਂ ਤੋਂ ਘਸੀਟ ਕੇ ਕਾਠ ਮਾਰਨ ਵਾਲਾ, ਪਿੰਡ ਦੀਆਂ ਅਨੇਕ ਗਰੀਬ ਔਰਤਾਂ ਨਾਲ ਬਲਾਤਕਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੁਣ ਸਵਾ ਛੇ ਫੁੱਟ ਉੱਚਾ ਹੁਕਮ ਸਿੰਘ ਉਸ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜਾ ਸੀ ।

ਆਪਣੇ ਕੀਤੇ ਅਨੇਕਾਂ ਜੁਰਮਾਂ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਫੌਜ ਦੇ ਇਲਾਵਾ ਬਿਹਤਰ ਪਨਾਹ ਹੋਰ ਕਿਹੜੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ । ਫੌਜ 'ਚ ਭਰਤੀ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਇਕ 'ਆਦਰਸ਼' ਪੂਰਨ ਸਿਪਾਹੀ ਅਤੇ ਅਫਸਰ ਬਣ ਗਿਆ ਸੀ। ਆਪਣੇ ਤੇ ਅਧੀਨ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਨੂੰ ਭੈਅ ਭੀਤ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਅਫਸਰਾਂ ਸਾਹਮਣੇ ਜੀ ਹਜ਼ੂਰੀ। ਦੋ ਤਿੰਨ ਵਾਰੀ ਉਸ ਦੇ ਜੁਲਮਾਂ ਤੋਂ ਤੰਗ ਹੋਏ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਵੀ ਕੀਤੀ । ਉਪਰਲੇ