(੧)
ਕਾਲੇ ਖੂਹ 'ਤੇ ਚਮਕਣ ਤਾਰੇ ।
ਮਾਏ ਕਿਸ ਨੂੰ ਅਰਜ਼ ਕਰਾਂ ਮੈਂ
ਚੁੱਪ ਤੋਂ ਪਾਰ ਨੇ ਪਾਂਧੀ ਸਾਰੇ ।
ਜੇ ਇਕਰਾਰ ਹੈ ਕੋ ਤਾਰੇ ਦਾ
ਮੇਰੇ ਸਾਹਮੇ ਕੌਲ ਨਾ ਹਾਰੇ ।
ਲੰਮੀ ਵਾਟ, ਤਨਾਂ ਤੇ ਲਾਸਾਂ,
ਜ਼ੋਰ ਧਿੰਗਾਣਾ ਕਰ ਨਾ ਨਾਰੇ ।
ਸਾਡਾ ਦੁੱਖ ਨਦਰ ਤੋਂ ਹੀਣਾ
ਕਿੱਥੇ ਜਾਸਨ ਨਾਥ ਵਿਚਾਰੇ ?
ਕਦੇ ਕਦੇ ਚੜ੍ਹ ਰੋਹੀਆਂ ਦੀ ਵਾ
ਨੰਗੇ ਤਨ 'ਤੇ ਅੱਥਰੂ ਮਾਰੇ ।
ਭਾਵੇਂ 'ਵਾਜ਼ ਮਾਹੀ ਦੀ ਸੁਣਦੀ
ਮਾਵਾਂ ਜੇਡ ਨ ਬੋਲ ਪਿਆਰੇ ।
ਸੁੱਕੇ ਸਰਵਰ ਖੇਡ ਨਾ ਜਾਣਨ
ਪੰਛੀ ਕੁਲ ਵਣਾਂ ਦੇ ਮਾਰੇ ।
ਛਿਪਿਆ ਸੂਰਜ, ਚਹੁੰ ਕੂੰਟਾਂ ਵਿੱਚ
ਹਰ ਜੂਹ 'ਚੋਂ ਕੋਈ ਪੈੜ ਪੁਕਾਰੇ ।
ਟੁੱਟਿਆ ਪੰਖ ਕਿਤੇ ਅਸਮਾਨੋ
ਸੋਹਣੇ ਯਾਰ ਦੀ 'ਵਾਜ ਉਤਾਰੇ ।
(੨)
ਕਾਲੇ ਖੂਹ 'ਤੇ ਝੁੱਲੀਆਂ 'ਵਾਵਾਂ ।
ਨਾ ਚੰਨ ਬਾਗ਼ ਮਿਰੇ ਵਿੱਚ ਚੜ੍ਹਿਆ
ਨਾ ਪੂਰਨ ਘਰ ਮਾਵਾਂ ।
ਪੀਲੇ ਪੱਤਰ ਅਰਜ਼ ਕਰੇਂਦੇ
ਫੜਦੇ ਲੰਮੀਆਂ ਛਾਵਾਂ ।
ਵਣਾਂ-ਕਰੀਰਾਂ ਦੀ ਮਿੱਟੀ ਵਿੱਚ
ਤਨ ਮਨ ਕਿਵੇਂ ਤਪਾਵਾਂ ।
ਰੋਹੀਆਂ ਦੇ ਵਿੱਚ ਕੇਸੂ ਭਖਦਾ
ਅੱਜ ਰੂਹ ਮੰਗਦਾ ਜਾਵਾਂ ।
ਜਾਂ ਕੋਈ ਵਾਟ ਮੇਰੀ 'ਤੇ ਤੁਰਦਾ
ਜਾਂ ਮੈਂ ਆਪ ਹੀ ਆਵਾਂ ।
ਬਾਂਕੇ ਨੈਣ, ਨਾਰ ਦੇ ਕਜਰਾ,
ਖ਼ੈਰ ਨਾ ਮੰਗਣ ਜਾਵਾਂ ।
ਸੁਣਿਆਂ ਰਾਹ ਤਿਰੇ 'ਤੇ ਕਾਲੀ
ਜਾਂ ਮੈਂਡਾ ਪਰਛਾਵਾਂ ।
(੩)
ਕਾਲੇ ਖੂਹ 'ਤੇ ਸਿਖਰ ਦੁਪਹਿਰਾਂ ।
ਥਲ-ਡੂਗਰ ਵਿੱਚ ਯਾਰ ਸੁਣੀਂਦਾ
ਦਰਦ ਨਾ ਸੁਣਿਆਂ ਗੈਰਾਂ ।
ਪੁੱਤ ਮਾਵਾਂ ਦੇ ਚਿਰਾਂ ਤੋਂ ਮੋਏ
ਫੜੇ ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਕਹਿਰਾਂ ।
ਮੇਰੇ ਯੋਗ ਦੀ ਵਾਟ ਲੰਮੇਰੀ
ਕਠਨ ਘੜੀ ਵਿੱਚ ਪੈਰਾਂ ।
ਮੇਰੇ ਨਾਥ ਦਾ ਬੋਲ ਵੀ ਡਾਢਾ
ਵੱਡੀਆਂ ਤੇਰੀਆਂ ਖ਼ੈਰਾਂ ।
(੪)
ਕਾਲੇ ਖੂਹ 'ਤੇ ਸਾਉਣ ਮਹੀਨੇ ।
ਮੋਏ ਅੰਗ ਖਿੜੇ ਵਿੱਚ ਬਾਗ਼ਾਂ
ਕੁਝ ਮੁਟਿਆਰਾਂ ਸੀਨੇ ।
ਮੇਰਾ ਬੋਲ ਵਸੇ ਵਿੱਚ ਰੋਹੀਆਂ,
ਤੇ ਅੱਥਰੂ ਵਿੱਚ ਸੀਨੇ ।
ਜਿਚਰਕ ਖੈਰ ਨਾਥ ਦੀ ਮਾਏ,
ਰੁਲਸਨ ਲਾਲ-ਨਗੀਨੇ ।
(੫)
ਕਾਲੇ ਖੂਹ ਤੇ ਸੰਞਾਂ ਪਈਆਂ ।
ਸੁਣ ਕੇ ਕੂਕ ਕੂੰਜ ਦੀ ਡਾਢੀ
ਉਮਰਾਂ ਢੂੰਡਣ ਗਈਆਂ ।
ਵਣਾਂ ਕਰੀਰਾਂ ਰੋਹੀਆਂ ਦੇ ਵਿੱਚ
ਇੱਕ-ਦੋ ਖੇਡਾਂ ਰਹੀਆਂ ।
ਖੇਡ ਮੇਰੀ ਵਿੱਚ ਮਾਂ ਦੇ ਸੁਪਨੇ
ਨਾਥ ਨੂੰ ਖ਼ਬਰਾਂ ਗਈਆਂ ।
ਵਾਟ ਮੇਰੀ 'ਤੇ ਸਾਉਣ ਮਹੀਨਾ
ਮਹਿਲੀਂ ਪੀਂਘਾਂ ਪਈਆਂ ।
ਸੇਜ ਮੇਰੀ 'ਤੇ ਲਾਲ-ਨਗੀਨੇ
ਨੈਣ ਭਰਦੀਆਂ ਸਈਆਂ ।
ਸੁੰਦਰਾਂ ਸਾਹਮੇ ਕਾਸਾ ਫੜ ਕੇ
ਅੱਥਰਾਂ ਨਾਥ ਨੇ ਲਈਆਂ ।
ਯੋਗ ਨਾਥ ਦਾ ਥਰਹਰ ਕੰਬੇ
ਚੂੜਾ ਛਣਕੇ ਬਹੀਆਂ ।
ਰੋਂਦੇ ਨੇ ਚਰਵਾਲ ਚਿਰਾਂ ਦੇ
ਘਾਹ ਨ ਚਿੱਥਦੀਆਂ ਮਹੀਆਂ ।
(੬)
ਕਾਲੇ ਖੂਹ 'ਤੇ ਹੌਲ ਦਿਲਾਂ ਦੇ ।
ਬਾਗਾਂ ਦੇ ਵਿੱਚ ਜੁਗਨੂੰ ਕੁੰਦਨ
ਸਹਿਕਣ ਕੌਲ ਚਿਰਾਂ ਦੇ ।
ਖੇਡ ਜੀਰਾਣਾਂ ਦੇ ਵਿੱਚ ਮੇਰੀ
ਮਾਂ ਦੇ ਨੈਣ ਬੁਲਾਂਦੇ ।
ਮੈਂ ਸੁਣਿਆਂ ਏ ਯੋਗ ਦੇ ਪੈਂਡੇ
ਡਾਢ ਦਿਲਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਂਦੇ ।
ਜੋਬਨ ਦੇ ਜਦ ਆਉਣ ਦਿਹਾੜੇ
ਢਾਡੀ ਕਾਰ ਵਲਾਂਦੇ ।
ਕਜਰੇ ਦੀ ਇੱਕ ਪਤਲੀ ਧਾਰ 'ਚ
ਸਾਵਨ ਰੰਗ ਬਣਾਂਦੇ ।
ਯੋਗੀ ਤਨ ਵਿਭੂਤ ਰਚਾ ਕੇ
ਨਾਲ ਰਕਾਨਾਂ ਜਾਂਦੇ ।
ਸੁਣਿਆਂ ਸੂਰਜ ਆਖ਼ਿਰ ਵੇਲੇ
ਹਰ ਇਕ ਤੁਰ ਗਈ ਕਿਰਨ ਬੁਲਾਂਦੇ ।
ਸ਼ਬਨਮ ਦਾ ਵੀ ਸਫ਼ਰ ਹੈ ਕੋਈ
ਬਿਰਖ ਵੀ ਸ਼ਿਕਵਾ ਕਦੇ ਸੁਣਾਂਦੇ ।
ਮਾਂ ਦਾ ਰਹਿਮ ਫਿਰੇ ਵਿੱਚ ਰੋਹੀਆਂ
ਲੱਖ ਦਰਿਆ ਕੁਰਲਾਂਦੇ ।
ਲੱਖਾਂ ਯੋਗ ਤਪਨ ਵਿੱਚ ਸੀਨੇ
ਨਾਰ ਨ ਤਨ 'ਤੇ ਲਾਂਦੇ ।
(੭)
ਕਾਲੇ ਖੂਹ 'ਤੇ ਬਰਸਣ ਭੂਰਾਂ ।
ਡਿੱਠਾ ਸਾਨੂੰ ਫ਼ਜਰ ਦੇ ਵੇਲੇ
ਸੋਹਣੇ ਚੰਨ ਦੇ ਨੂਰਾਂ ।
ਦੂਰ ਦੁਰਾਡੇ ਭੇਹਰ ਸੁਣੀਂਦੀ
ਕਿਤੇ ਥਲਾਂ ਵਿੱਚ ਧੂੜਾਂ ।
ਭੈੜੀ ਪੈੜ ਮਿਰੀ ਵਿੱਚ ਰੁਲਣਾ
ਰੰਗਲੇ ਬਾਗ਼ ਦੇ ਬੂਰਾਂ ।
ਖੇਡ ਰਕਾਨਾਂ ਤੁਰ ਗਈਆਂ ਨੇ
ਉੱਡਦਾ ਜੁਗਨੂੰ ਦੂਰਾਂ ।
ਖੰਡਰਾਂ 'ਤੇ ਇਕ ਨਾਦ ਸੁਣੀਂਦਾ
ਹੱਥ ਮਰੋੜਾਂ ਝੂਰਾਂ ।
ਸੁਣਿਆ ਸੰਖ ਨਾਥ ਦਾ ਭਾਰੀ
ਚੜ੍ਹ ਵਿੱਚ ਕਹਿਰ-ਕਲੂਰਾਂ ।
