ਇਸ ਆਜ਼ਾਦੀ ਨੇ ਭਾਵੇਂ ਲੱਖਾਂ ਨੂੰ ਉਖੇੜ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਪਰ ਇਸ ਵਸਤੂ ਦਾ ਮੁੱਲ ਤਾਰਨਾ ਹੀ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।
ਇੱਕ ਮਹੀਨਾਂ ਹੋ ਗਿਆ, ਗੁਰਦਿੱਤ ਸਿੰਘ ਘਰੋਂ ਆਪਣੇ ਦਫਤਰ ਗਿਆ ਪਰ ਅਜੇ ਤੱਕ ਵਾਪਸ ਨਹੀਂ ਆਇਆ। ਅਜੇ ਤੱਕ ਉਸਦੀ ਕੋਈ ਉੱਘ-ਸੁੱਘ ਨਹੀਂ ਮਿਲੀ।
ਬੱਚਾ ਜਦੋਂ ਰੋਂਦਾ ਘਰ ਆਇਆ ਤਾਂ ਮੈਂ ਮੋਹਨ ਦੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਉਲ੍ਹਾਮਾ ਦੇਣ ਗਈ। ਆਪਣੇ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਸਮਝਾਉਣ ਦੀ ਥਾਂ ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਉੱਘਰ ਉੱਘਰ ਪਈ।
ਤੈਨੂੰ ਉੱਚੜ ਪੈੜੇ ਹੀ ਲੱਗੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਕਿਸੇ ਥਾਂ ਟਿਕ ਕੇ ਵੀ ਬੈਠਿਆ ਕਰ।
ਬੱਚੇ ਮਾਪਿਆਂ ਅੱਗੇ ਹੀ ਬੋਲਦੇ ਹਨ, ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਸਾਹਮਣੇ ਤਾਂ ਉੱਚਾ ਸਾਹ ਵੀ ਨਹੀਂ ਕੱਢਦੇ।
ਓੜਕ ਪੱਕ ਸਲਾਹ ਠਰ੍ਹਾਈ, ਨਾਈ, ਬਾਹਮਣ ਕਰੋ ਤਿਆਰ, ਮੈਂ ਭਿਛਕ ਦੇ ਮੰਗਣ ਕਾਰਣ, ਵੇਖਣ ਕੋਈ ਉੱਚ ਦੁਆਰ।
ਸਾਨੂੰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਵੀ ਉੱਚਾ-ਨੀਵਾਂ ਨਹੀਂ ਬੋਲਣਾ ਚਾਹੀਦਾ।
ਅਮਨ ਦਾ ਕੋਈ ਖਾਸ ਟਿਕਾਣਾ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਤਾਂ ਉਚਾਵਾਂ ਚੁੱਲ੍ਹਾ ਹੈ।
ਉੱਚੀ ਦੁਕਾਨ, ਫਿੱਕਾ ਪਕਵਾਨ।
ਡਾਕੂ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਜੇ ਤੂੰ ਜ਼ਰਾ ਵੀ ਉੱਚੀ ਨੀਵੀਂ ਕੀਤੀ ਤਾਂ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਥਾਏਂ ਮਾਰ ਦੇਵਾਂਗਾ।"
ਅੰਜਲੀ ਆਪਣੀ ਮਾਤਾ ਨੂੰ ਕਹਿ ਰਹੀ ਸੀ ਕਿ ਮੈਂ ਉੱਚੇ ਨੱਕਾਂ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਘਰ ਰਿਸ਼ਤਾ ਨਹੀਂ ਕਰਵਾਉਣਾ।
ਰਾਮ ਦੀ ਆਪਣੇ ਵਪਾਰ ਵਿੱਚੋਂ ਚੰਗੀ ਕਮਾਈ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਉਹ ਬਹੁਤੀ ਉੱਛਲ ਉੱਛਲ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ।